website over journalistiek

x

Villamedia heeft een app

 

Exclusieve inhoud Sluiten

Een NVJ-lid heeft dit artikel met je gedeeld. Gratis een maand alles lezen? Klik hier.

Een NVJ-lidmaatschap geeft je recht op:

  • Persoonlijk advies
  • Juridisch advies & rechtsbijstand
  • Perskaart
  • Korting op cursussen
  • Villamedia magazine

Word lid Verder lezen

Tegengas en bemoedigende feedback: Maurice van der Spek deed mee aan het NVJ-mentorenprogramma

Maurice van der Spek — Geplaatst op maandag 9 april 2018, 11:00

© Maaike Putman

Persoonlijk Een half jaar meekijken in het leven van Jim Jansen, hoofdredacteur bij New Scientist én mentor van Maurice van der Spek, oud-deelnemer aan het NVJ mentorenprogramma. Wat heeft Maurice daarvan geleerd? ‘Het optrekken met Jim heeft mijn eigen worsteling over geld verdienen als journalist gelegitimeerd.’

Geïnspireerd door het werk van journalist Joris Luyendijk en de Amerikaans business­blogger Michael Hyatt, heb ik begin 2016 het idee opgevat voor een eigen online journalistiek platform. Waarom betaal ik in mijn supermarkt € 0,79 voor ‘gewone’ champignons, terwijl de biologische tegenhanger € 1,79 kost? En gaat mijn extra euro daadwerkelijk bijdragen aan een beter milieu? Een greep uit de vele vragen die ik heb. Puur omdat ik geen idee heb van wat er zich achter de façade van de supermarkt afspeelt en niet de tijd vind om mezelf te voorzien van échte antwoorden. Intussen heeft die frustratie zich ontwikkeld tot ­mauricevanderspek.com. Op dit platform is mijn persoonlijke ervaring het startpunt. Ik stel mijn eigen vragen én die van lezers aan ‘industry insiders’, en betrek een Europees publiek bij mijn zoektocht door wat ik leer te delen in Engelstalige artikelen en vlogs. Ik wil de waarheid achterhalen over de impact van voedsel­aankopen op mens en milieu in de productieketen – en die waarheid delen met andere consumenten. Volgens mij ben ik namelijk niet de enige met dit soort vragen…

Journalistenblik

Daar sta je dan, halverwege 2016, met je idee. Bars­tensvol inspiratie, grootse plannen, maar weinig ervaring. Gelukkig ontbreekt het in mijn omgeving niet aan inspirerende ondernemers. Zo ben ik gecoacht door een van de oprichters van Coolblue, Bart Kuijpers. Zijn feedback op mijn businessplan was enorm waardevol. Maar de blik van een ondernemer, dat is toch wat anders dan die van een journalist.

Toen ik hoorde van het NVJ mentorenprogramma was ik er dus als de kippen bij. Het programma koppelt gedurende een half jaar twaalf startende journalisten aan twaalf ervaren journalisten. De sollicitatieprocedure vereiste een heldere uitleg van hetgeen je zoekt. In mijn geval: het aanscherpen van mijn plannen en hulp bij het doen van diepgravend onderzoek.

Aanpoten
In totaal waren er drie plenaire bijeenkomsten waar 24 jongere en oudere journalisten uitwisselen hoe de mentor­relatie verloopt. De eerste avond worden de koppels bekend gemaakt en maak je een plan van aanpak met je mentor. Idealiter dan. Mijn mentor Jim Jansen, hoofdredacteur van New Scientist, gaf alle drie de avonden les aan de Hogeschool van Amsterdam, dus de eerste avond hebben we alleen even naar elkaar gezwaaid. De andere twee avonden ben ik alleen gekomen.

Alhoewel je als mentee mag laten weten welke mentor je voorkeur heeft, beslist de NVJ Academy. De eerste ontmoeting met Jim – na het zwaaien dan – bleek hij een praatgrage Amsterdammer die net als ik met een Zwitserse is getrouwd. Dikke mik dus. Maar ook meteen aanpoten. Jim praat snel, en hem verbaal bijbenen was niet altijd even makkelijk.

Confronterend
Feedback op mijn businessplan was een van de redenen om mee te doen, dus voorafgaand aan de tweede ontmoeting had ik Jim gevraagd zich in te lezen. Bovenal een bemoedigende ervaring, want: hij zag brood in mijn plan! Maar, hij had ook kritiek. Uit mijn verhaal kreeg hij namelijk niet scherp waarom ik dit wilde. Jim dwong me om dieper naar binnen te kijken en mijn drijf­veren boven water te krijgen. Om te gaan inzien wat ik onder de oppervlakte allang wist: dat ik dit doe omdat ik Christen ben en ergens in de Bijbel las dat het God aan het hart gaat als je de mensen die voor je werken oneerlijk behandelt. En aangezien ik in onze gegloba­liseerde wereld niet in direct contact sta met de mensen die werken voor mijn eten, maar ik wel wil weten hoe zij worden behandeld, moet ik dit uitzoeken.

Confronterend om te horen was dat Jim zich ook afvroeg waar ik eigenlijk de tijd vandaan ging halen om zo’n platform op te zetten. Een vraag die tot op de dag van vandaag relevant blijft. Niet in de laatste plaats, omdat ik naast het platform mijn bedrijf The Content Crafters run. Een aanpak, overigens, die ik heb gekozen vanuit het idee dat het werken met een team me de ruimte geeft om ernaast iets anders te doen. Maar ja, ideaal en praktijk zijn nu eenmaal niet altijd elkaars beste vrienden.

Blogger of journalist?
Maar misschien heb ik nog wel het meest geleerd door simpelweg te proeven aan de bijzondere manier waarop Jim journalistiek combineert met ondernemerschap. 6 procent van de omzet van New Scientist komt uit de verkoop van het blad – de overige 94 procent komt uit evenementen, lezersreizen en andere activiteiten. Dit betekent dat Jim, als gezicht van het blad, optreedt als ondernemer die middels zijn wijdverspreide netwerk kansen moet zien te verzilveren. De manier waarop hij dat doet inspireert me enorm.

Het optrekken met mijn mentor heeft onderstreept dat het voortbestaan van de journalistiek niet vanzelf­sprekend is. Te zien dat een journalist die midden in zijn carrière staat veel nadenkt over geld verdienen, maakte mijn eigen worsteling op dit vlak legitiem.
Verbaasd was ik dan ook over de plenaire mentorenavonden, die soms een veel conservatiever beeld van de journalistiek schetsten. Tijdens de tweede bijeenkomst deed ik mijn gekozen aanpak verder uit de doeken maar merkte dat de sfeer verzuurde. ‘Ben jij niet eerder een blogger dan een journalist?’, werd er gevraagd. En: ‘de volgorde der dingen is nu eenmaal dat je een onderzoek laat rijpen op je bureau en zelf een conclusie schrijft wanneer jij vindt dat het af is’.

Cynische toon

Een groep ervaren journalisten over je heen krijgen, dat is niet niks. Ik was verbijsterd over de cynische toon van de avond. Mag ik mijn idee op z’n minst uitproberen voordat we concluderen dat het niet werkt? Zelf denk ik dat vernieuwing belangrijk is om relevant te blijven. In het online tijdperk wekken persoonlijke ervaringen de interesse. Als ik die combineer met gedegen onderzoek, kan het dan geen journalistiek zijn? Met de ‘volgorde der dingen’ heb ik niet zoveel. Mijn perspectief als journalist is niet het ware en mijn publiek weet dat. Mijn eigen conclusie vind ik minder boeiend; een conclusie gebaseerd op de denkkracht van iedereen die mee doet – hetzij goed gemodereerd – lijkt me daarentegen des te krachtiger.

Als ik terugkijk op het mentorenprogramma ben ik dank­baar. Ook al was het na avond twee van binnen even hard werken om niet te verzuren en juist de krenten uit de pap van de kritiek te halen. Maar dat hoort dan weer bij die ondernemende kant van het vak die Jim me voorleefde: om je doel te bereiken moet je zoeken naar manieren om tegenslag voor je te laten werken. Tegengas of bemoedigende feedback, het NVJ mentorenprogramma heeft een bepalende bijdrage geleverd aan mijn platform.

Maurice van der Spek is een ondernemende journalist uit Rotterdam. Na zijn studie International Public Manage­ment interviewde hij meer dan 150 ondernemers over zakendoen in Afrika voor KLM Club Africa. In die tijd richtte hij ook The Content Crafters op, een content­bureau waarmee hij Nederlandse MarCom professionals ondersteunt op het gebied van de Engelse taal. Begin 2018 is mauricevanderspek.com live gegaan, waar Maurice een transparante reis door de voedselindustrie deelt met een Europees publiek.

Jim Jansen: ‘Als je mensen iets leert, krijg je er zelf energie van’

Natuurlijk hoop ik dat Maurice gedurende het half jaar dat ik hem gecoacht heb, veel geleerd heeft. Zelf heb ik er ook zeker wat van opgestoken. Ik haal vier punten aan, die me hebben aangezet tot nadenken.

Geld is belangrijk, maar de inhoud is bepalend
Ik ben nu bijna twintig jaar hoofdredacteur en heb in die tijd één ding geleerd. Vergaderen is noodzakelijk. Vergaderen kan nuttig zijn, mits vergaderingen niet te lang duren. Zoals elk medium heeft ook New Scientist bepaalde tradities. We vergaderen elke maandag om precies 10.00 uur. Te laat komen wordt niet gewaardeerd en binnen een uur wil ik klaar zijn. Elke onderdeel van het merk - inhoud, sales en marketing - komt aan bod, er worden afspraken gemaakt en vervolgens gaan we weer door met waar we mee bezig waren.

Maurice schoof aan op een druilerige maandagmorgen en had een bepaalde voorstelling over hoe een New Scientist-vergadering zou verlopen, zei hij mij na afloop. Lange inhoudelijke verhandelingen over wetenschappelijke ontdekkingen. Afwegingen of we iets wel of niet zouden publiceren. Niets was (helaas) minder waar. Natuurlijk hadden we het over de inhoud, maar, zo zei hij mij, het ging vooral over geld. En daar betrap ik me steeds vaker op. Het woord ebitda heb ik meer in de mond dan de term deeltjesversneller. Geld is belangrijk, maar de inhoud is bepalend. Een goede spiegel voor mij.

Idealisme versus realisme
Ik maak graag mooie producties, maar ben in de loop der jaren ook een realist geworden. Natuurlijk wil ik graag een exclusief interview laten maken met een vooraanstaande buitenlandse wetenschapper. Maar wie betaalt het vliegticket en zorgt dat het werk op de redactie wordt verricht als mijn redacteur absent is? Maurice was vreemd met dit soort afwegingen. Hij is een platform gestart uit idealisme. Middels de journalistiek wil hij de wereld wat vertellen en laten leren. Ik ben daarvan onder de indruk. ‘Wat wordt je verdienmodel’, vroeg ik een keer tijdens een gesprek in een café in De Pijp? ‘Daar heb ik nog geen idee van’, was zijn repliek. Ontwapenend en ook heel leerzaam voor mij.

Altijd aan het werk
Hoewel ik zeker niet altijd aan het werk ben, loopt werk en privé bij mij altijd door elkaar. Niet alleen op de redactie of in een universiteit ben ik met New Scientist bezig. In het café, op weg naar school met de kinderen en elders; onbewust denk ik na over content die ik in bepaalde context kan gebruiken. Bij Maurice is dat anders, heb ik gemerkt. Hij had lange tijd geen WhatsApp om niet te veel te worden afgeleid en in het weekend reageerde hij niet op mail. Niet per se goed of fout, maar anders en interessant.

Bloed

Het bloed kruipt spreekwoordelijk waar het niet gaan kan. Ooit heb ik de Pabo gedaan en in die hoedanigheid lesgegeven aan kinderen en - later ook - aan volwassenen.Ik vind het leuk om mensen iets bij te brengen of op een bepaalde manier in een (goede?) richting te sturen. Dat werkt wederkerig. Als je mensen iets leert, krijg je er zelf energie van. De bijeenkomsten met Maurice vond ik niet alleen leuk en leerzaam; ik kreeg er ook energie van. Daarom is het een goed initiatief van de NVJ. In het gewone leven in het algemeen en in de journalistiek in het bijzonder moeten we elkaar helpen. Dit project draagt daar zeker aan bij.

2 reacties

Om te reageren moet je een Villamedia Account hebben en moet je eerst ingelogd zijn.

  1. 1. bouma, 9 april 2018, 16:41

    Ha Maurice!
    Mooi verslag, maar ik vind het jammer dat je vond dat de sfeer zo ‘verzuurde’ toen jij je plan presenteerde. Ik snap wel dat het voor jou een domper was toen je al die kritische journalisten over je heen kreeg, maar voor de meeste journalisten is het nu eenmaal onmogelijk om puur uit idealisme een platform over de voedselindustrie te starten. Blijkbaar hoef jij je geen zorgen te maken over je inkomstenstroom, en dat is heel fijn, maar zo ligt het voor de meesten die in die NVJ-zaal bij elkaar waren niet. Als je dat incalculeert, dan hoop ik dat je je minder aangevallen voelde die avond.
    Ter overdenking nog een opmerking. Voor goede journalistiek wordt steeds minder vaak goed betaald. Lezers verwachten dat ze dingen gratis kunnen lezen op internet, en begrijpen niet dat iemand daar hard voor heeft moeten werken. Jij begint uit idealisme een platform dat diepgravend onderzoek bevat en aan kwaliteitseisen voldoet. Dat is geweldig, maar realiseer je je wel dat dat ook je eigen positie als journalist kan ondermijnen? Waarom is Jim Jansen zo’n ondernemend type? Omdat hij 94% van zijn inkomsten niet (meer) uit de journalistiek kan halen. 
    Hartelijke groet van Hilda Bouma (mentor in het NVJ-mentorenprogramma)

  2. 2. Maurice van der Spek, 20 april 2018, 16:41

    Hoi Hilda,

    Hartelijk dank voor je reactie! Je zet me ertoe aan nog dieper te doordenken waarom ik dingen doe zoals ik ze doe.

    Het artikel nog een keer teruglezend besef ik me dat ik beter verslag had kunnen leggen van de tweede plenaire bijeenkomst. In mijn schrijven maak ik namelijk niet goed genoeg onderscheid tussen twee thema’s die door elkaar heen lopen. Aan de ene kant is dat mijn verdienmodel, en aan de anderen kant is dat de aanpak die ik als journalist heb gekozen: het interviewen van ‘industry insiders’ en hun verhaal, zonder daar zelf direct een conclusie aan te verbinden maar die conclusie uit te stellen, op mijn platform te vertellen. In mijn herinnering ging de ‘verzuring’ van de sfeer primair over dat laatste aspect, over mijn gekozen aanpak, en niet over mijn verdienmodel. Dit onderscheid had ik nog duidelijker kunnen maken in mijn artikel.

    Daarmee lijkt het me nog steeds belangrijk dat ik reageer op je reactie over mijn verdienmodel. Wat ik in je reactie proef – correct me if I’m wrong! – is dat je het jammer vindt dat er voor goede journalistiek steeds minder vaak goed betaald wordt. Daar ben ik het mee eens. Echter, als jonge journalist merk ik dat ik het jammer kan vinden dat er steeds minder vaak goed betaald wordt voor goede journalistiek, alleen: daar schiet ik niets mee op.

    De inkomstenstroom die kranten uit advertenties haalden, droogt op. Onderbetaling is het gevolg en alhoewel ik sta te springen om journalistiek werk te doen, geloof ik dat ik van waarde ben en dat het werk dat ik doe, waarde heeft. Daarom ben ik niet bereid om te werken voor de tarieven die op dit moment in de (freelance)journalistiek gehanteerd worden. Over onderbetaling in de journalistiek heb ik dus wel een mening, alleen denk ik dat die mening de situatie niet kan veranderen. Ik zie onderbetaling daarom meer als een gegeven dat buiten mijn sfeer van invloed ligt en waar ik mij een weg omheen moet banen. Omdat ik ondanks onderbetaling in de sector toch journalist wil zijn, en heel erg graag zelfs, ben ik op zoek gegaan naar andere manieren.

    Ik ben de afgelopen vijf jaar op een constante zoektocht geweest naar hoe ik én vanuit idealisme journalist kan zijn én een redelijk salaris kan verdienen. Ik geloof namelijk dat dit mogelijk is en wil daar voor vechten. In mijn geval betekende dit de afgelopen twee jaar: het opzetten van een journalistiek platform naast het runnen van mijn bedrijf The Content Crafters. Aan de ene kant journalistiek, aan de andere kant salaris. Die zoektocht is niet zonder slag of stoot gegaan. Het is dan ook niet zo dat ik me geen zorgen hoef te maken over mijn inkomstenstroom.

    Het liefst wil ik journalistiek en salaris integreren. Maar dat is een proces. Het werken aan mijn platform heb ik de afgelopen twee jaar voor nop gedaan en mijn salaris heb ik verdiend met mijn bedrijf. Op de lange termijn streef ik ernaar inkomsten te verwerven uit mijn platform en ik hoop dat mijn verdienmodel er over twee jaar weer anders uitziet dan het nu doet.

    Het traditionele verdienmodel van de journalistiek is ingestort. Het is absoluut niet mijn doel om rijk te worden, maar ik wil wel een redelijk salaris kunnen verdienen en op termijn een gezin kunnen onderhouden. Ik zie het ingestorte verdienmodel als een gegeven en probeer te zoeken naar alternatieven. Want goede journalistiek is superbelangrijk en ik wil supergraag journalist zijn. Dus vraag ik me af: hoe kan ik de situatie zoals die is – lezers die verwachten dat ze dingen gratis kunnen lezen op internet – ombuigen en voor me laten werken? Of nog beter: hoe kan ik mezelf ombuigen? Zoals ik schreef: ik denk dat vernieuwing belangrijk is om relevant te blijven.

    Hartelijke groeten,
    Maurice van der Spek

Villamedia Sluiten

Inloggen

Registreren

Vul onderstaande gegevens in voor exclusieve toegang voor NVJ-leden.