Strafrechtadvocaat Natacha Harlequin over het racismedebat: ‘Momentum moet je pakken.’

‘Heb gewoon empathie.’ Dat zei Natacha Harlequin (46) op maandag 22 juni in de uitzending van Veronica Inside tegen Johan Derksen. Het was vooralsnog de laatste uitzending van het voetbalpraatprogramma dat in opspraak raakte nadat Derksen een week eerder bij het zien van een foto van een als Zwarte Piet verklede demonstrant zei: ‘Weten jullie zeker dat het niet Akwasi is?’

De opmerking was de start van een mediasoap. Iedere quote van Wilfred Genee, René van der Gijp en Johan Derksen werd breed uitgemeten. En toen kwam dus die uitzen- ding waarin behalve Harlequin ook ex-voetballers Dries Boussatta en Wim Kieft te gast waren. Een uur lang werd een gesprek gevoerd over racisme, zonder onderbreking door reclameblokken. En riep Harlequin Derksen op om empathie te hebben. Ze oogstte er lof mee.

‘Ik had er rekening mee gehouden dat ik juist een bak ellende over me heen zou krijgen’, zegt Harlequin een week na de bewuste uitzending. ‘Maar de reacties waren overwegend positief. Ik ben verre van naïef, maar toch begrijp ik niet goed hoe zo’n mediahype werkt. Ik heb gewoon een gesprek gevoerd. Onvoorbereid, want ze bereiden nooit iets voor bij Veronica Inside. Ik wilde laten zien dat je rustig over dit onderwerp kunt praten en dat is gelukt. Alleen begrijp ik niet dat die discussie over dat programma maar doorgaat. Die mannen van VI zijn net een stelletje wijven. Ga gewoon bij elkaar zitten en beslis of je doorgaat of niet, zou mijn idee zijn.’

Mediacourant
De dag na de uitzending stond ze weer gewoon te pleiten in de rechtszaal. ‘Dan staat mijn telefoon uit en houd ik me ook helemaal niet bezig met zo’n tv-uitzending. Dan ben ik bezig mijn cliënt te verdedigen. Maar dan zie ik wel een appje in de pauze: “Ken je de Mediacourant?” Nee, die ken ik niet. Dus dan ga ik ‘s avonds rustig kijken. Ja, nu ken ik de Mediacourant wel.’

Ze verbaast zich erover hoe journalisten zich kunnen blindstaren op één punt. ‘In dit geval: gaat Derksen wel of geen excuses maken? Terwijl het daar helemaal niet om gaat, het gaat erom dat de discussie over racisme een beetje verder geholpen wordt.’

Tekst loopt door onder de afbeelding

Die discussie ontbrandde na de dood van George Floyd, op 25 mei. Over de hele wereld gingen mensen de straat op om te protesteren tegen racisme, ook in Nederland. Harlequin is positief over de manier waarop de media in Nederland het onderwerp behandelen. ‘Je kunt zeggen: ze hadden die aandacht er tien jaar geleden ook al aan kunnen besteden, maar zo zit ik niet in elkaar. Journalisten zijn ermee bezig, ook met inclusiviteit op de eigen redacties, en dat is winst. Het viel me op dat de media er na de dood van Floyd niet meteen bovenop sprongen. Ze hadden meer een houding van: eerst even kijken wat hier nu precies aan de hand is. Die voorzichtigheid vond ik goed.’

Zelf was Harlequin ook voorzichtig. ‘Sla mij maar even over bij dit onderwerp’, zei ze tegen de redactie van M toen ze vlak na de dood van Floyd te gast was in de talkshow. ‘Wat ik had gezien, raakte me diep’, verklaart ze haar aarzeling van dat moment. ‘Als de emotie nog zo hoog zit, dan vind ik niet dat je daar iets over moet zeggen. Ik moest het even laten bezinken.’

Momentum
Een paar dagen later was Harlequin opnieuw te gast bij de talkshow van Margriet van der Linden. Nu was ze wel klaar om over racisme en de Black Lives Matter-beweging te praten. ‘Ik spreek Margriet nooit inhoudelijk voor de uitzending, maar een paar minuten voordat de show zou beginnen, sprak ze me aan. “Waar was je de vorige keer?”, vroeg ze. Ik vertelde dat het niet mijn moment was. Toen zei ze: “Ik wil je één ding zeggen en daar moet je maar even over nadenken: als wij het niet doen, wie doet het dan wel?”’

Waarmee Van der Linden bedoelde dat zij zich als lesbische vrouw inzet voor de LHBT-gemeenschap en Harlequin dat voor de zwarte gemeenschap zou kunnen doen. ‘Daar had ze gelijk in’, zegt Harlequin. ‘Er was - en is - een momentum om over het onderwerp te praten en dat momentum moet je pakken.’

Tekst loopt door onder de afbeelding

Critici vinden de aanpak van M te eenzijdig, of zelfs activistisch. In het Mediaforum op NPO Radio 1 noem- de Esquire hoofdredacteur Arno Kantelberg een gesprek over Femke Halsema en seksisme ‘journalistiek van bedenkelijk niveau’. Harlequin:
‘M zit in mijn hart, dus je zult mij niet snel negatief horen spreken over dat programma. Ik zie hoe het er achter de schermen aan toe gaat. Je bent als redactie afhankelijk van de gasten die op dat moment kunnen. Dan kan het wel eens gebeuren dat de tafel te eenzijdig is samengesteld. Aan de andere kant: in het racismedebat is M er juist in geslaagd om alle stemmen binnen de zwarte gemeenschap te laten horen. Want mensen van kleur zijn het echt niet allemaal met elkaar eens.’

Wierd Duk
Harlequin vertegenwoordigt de stem van de redelijkheid. Ze pleit voor een open dialoog en wederzijds begrip. Ze laat zich net zo makkelijk interviewen door Greta Riemersma van de Volkskrant (samen met Akwasi) als door Wierd Duk van De Telegraaf. ‘Dan zeggen mensen tegen me: jeetje, dat je je door Duk laat interviewen, dat is een enorme racist! Als ik dan vraag of ze dat willen aantonen, beginnen ze meestal maar wat te stamelen. Ik vind Duk een intelligente, plezierige man. Hij stelt vragen die andere journalisten niet stellen. Hij ergert zich dood aan de manier waarop het debat over racisme wordt gevoerd en dat zegt hij ook gewoon. Zo zijn er meerdere mensen, van welke kleur dan ook, die zich ergeren. Het is goed om het daarover te hebben.’

Het typeert Harlequin. Toon een beetje begrip en pak elkaar niet op het zogenaamd verkeerde gebruik van een woord. Of op de goede wil van redacties om dingen te veranderen. De veelvuldig bekritiseerde Divibokaal van de NOS? ‘Ik snap dat wel’, zegt Harlequin over de interne prijs die de NOS uitreikte aan journalistieke producties met veel diversiteit. ‘Dan zeggen critici: je moet uitgenodigd worden op basis van je deskundigheid en niet op basis van je huidskleur, maar dan krijg je dus niet meer inclusiviteit. Dus ik begrijp wel dat de NOS manieren verzint om dat te verbeteren. En dan moeten we niet al te moeilijk doen over de haken en ogen die eraan zitten. Als redacties mij uitnodigen en zeggen: we willen je voor je deskundigheid, maar ook omdat we een vrouw aan tafel willen hebben, dan snap ik dat volledig. Maar ik vind wel dat redacteuren daar eerlijk over moeten zijn.’

Of er nu wel of geen Divibokaal aan te pas komt, Harlequin hoopt dat redacties meer nieuwe gezichten een kans geven om aan tafel te komen. Zelf heeft ze zich ook min of meer moeten invechten. Harlequin bood zichzelf ooit aan bij Pauw, daar werd ze nooit uitgenodigd, maar via een omweg kwamen haar gegevens bij de redactie van M terecht. ‘Je ziet toch vaak de bekende koppen op tv. Dan denk ik: probeer gewoon eens wat andere mensen uit, Hilversum is wat dat betreft een gesloten wereld. Je komt er moeilijk tussen.’