website over journalistiek

x

Villamedia heeft een app

 

Exclusieve inhoud Sluiten

Een NVJ-lid heeft dit artikel met je gedeeld. Gratis een maand alles lezen? Klik hier.

Een NVJ-lidmaatschap geeft je recht op:

  • Persoonlijk advies
  • Juridisch advies & rechtsbijstand
  • Perskaart
  • Korting op cursussen
  • Villamedia magazine

Word lid Verder lezen

Start IDFA (14-25 november): Drie journalistieke aanraders

Rianne van der Molen — Geplaatst op dinsdag 13 november 2018, 11:00

© Uit: The Panama Papers. Beeld: IDFA

Opinie Op woensdag 14 november begint het International Documentary Filmfestival Amsterdam (IDFA). Uit het enorme aanbod selecteerde Villamedia drie journalistieke aanraders. Dat de macht van de journalist groot kan zijn laten de documentaires ‘The Panama Papers’, ‘Bellingcat’ en ‘Putin’s Witness’ op totaal verschillende manieren zien.

The Panama Papers

Of hij interesse heeft in data? Die vraag krijgt Bastian Obermayer van Süddeutsche Zeitung in 2015 via een bericht van John Doe (een nog altijd onbekende bron). Journalist Obermayer twijfelt, maar zijn nieuwsgierigheid wint. Juridisch advieskantoor Mossack Fonseca blijkt te zijn gehackt. In de gegevens die hij ontvangt, verschijnen de namen van tal van bekende personen die hun geld blijken weg te sluizen via Panama. 

De documentaire ‘The Panama Papers’ (regie Alex Winter) vertelt dat verhaal en focust op de unieke samenwerking van journalisten wereldwijd. Obermayer ging namelijk niet voor een eigen scoop, maar besloot de enorme hoeveelheid data te delen. Uiteindelijk doen 376 onderzoeksjournalisten wereldwijd mee. Zij houden het nieuws lang geheim en brengen het uiteindelijk samen naar buiten. 

Het effect is groots. De premier van IJsland blijkt volgens de documenten belasting te ontduiken en stapt op, de UEFA wordt na aanleiding van de berichtgeving beschuldigd van financieel wanbeleid en in Pakistan schorst het Hooggerechtshof premier Nawaz Sharif die geld zou hebben weggesluisd. En dat is slechts een deel van de onthullingen.

Het hele team van onderzoeksjournalisten wint er in 2017 de Pulitzer Prize voor, maar de gevolgen zijn niet enkel positief. Zo wordt de Maltese journalist Daphne Caruana Galizia in oktober 2017 vermoord, vermoedelijk door haar medewerking aan The Panama Papers. Andere journalisten worden bedreigd. Beide kanten worden belicht in deze indrukwekkende documentaire die een bijzonder beeld schetst van een unieke wereldwijde samenwerking.

Bellingcat. Truth in a Post-Truth world

Niet alleen de gevestigde media onderzoeken of wereldleiders de waarheid spreken; sinds de komst van internet kan ook het publiek meedoen. De Britse blogger Eliot Higgins is er zelfs wereldberoemd mee geworden. Met zijn collectief Bellingcat onderzoekt hij nieuws, door gebruik te maken van open source informatie zoals video’s, kaarten en foto’s.

Tekst loopt door onder het beeld.

Fascinerend voorbeeld in de documentaire ‘Bellingcat. Truth in a Post-Truth world’ (regie Hans Pool) is de video van een bomaanslag in Irak, die vrijwel overal voor waarheid werd aangezien. De Nederlandse Bellingcat-journalist Christiaan Triebert besluit echter de beelden te onderzoeken. Uiteindelijk krijgt hij een video voor ogen waarin eerst de bom afgaat en vervolgens een aantal mannen als ‘gewonden’ neerstrijkt op de bewuste plek. De video blijkt gemanipuleerd. Ook de ontdekkingen van Bellingcat rondom het neerhalen van de MH17 zorgen voor een schokgolf. Lang niet iedereen is dan ook blij met het collectief. Zo zouden Higgins en consorten volgens sommige critici onzorgvuldig werk verrichten en benadrukken afgevaardigden van landen die negatief in het nieuws komen graag dat de Bellingcat-oprichter een ‘amateur’ is. In deze ijzersterke documentaire krijgen ook de risico’s en gevaren van het fenomeen een plek, maar wordt vooral duidelijk hoe belangrijk deze nieuwe vorm van journalistiek is.

Putin’s Witness

Een vriendelijke en bedachtzame man. Niet één die continu het woord opeist in zijn campagneteam. In ‘Putin’s Witness’ (regie Vitaly Mansky) is een andere Vladimir Poetin te zien dan de Russische leider die in nieuwsuitzendingen bij voorkeur spreekt met spierballentaal en zijn tegenstanders vaak met harde hand lijkt uit te schakelen. De Russische filmmaker Mansky volgde hem in zijn eerste jaar voor de Russische televisie en probeert de beelden van toen te ontrafelen.

Tekst loopt door onder het beeld.



Met de wetenschap van nu is het pijnlijk om te zien hoe ex-president Boris Jeltsin hartgrondig gelooft dat Poetin net als hem zal blijven strijden voor vrije media. Volgens Amnesty International staat Rusland namelijk momenteel op de vierde plaats van de ranglijst van landen waarin de meeste journalisten worden vermoord.

Mansky dacht tijdens het maken dat hij gewoon getuige was, maar maakt dat stilzwijgen hem niet medeplichtig? Die vraag stelt hij zichzelf in ‘Putin’s Witness’. Om ook in te zoomen op alle vertrouwelingen die tijdens de film nog vrolijk klappen bij de overwinning van Poetin, maar later in de oppositie zijn beland of vermoord. Hoewel hij geen duidelijk antwoord krijgt op zijn zelf-gestelde vraag, is zijn archiefmateriaal fascinerend. Van de beelden bij Jeltsin thuis tot de gesprekjes in de auto met Poetin; zo intiem zag je de Russische machthebbers niet eerder.

 

Ook de ‘NVJ goes IDFA’. Je kunt op 16 november met korting naar Doclab. Meer informatie

IDFA, 14 t/m 25 november, Amsterdam. Programma

Nog geen reacties

Om te reageren moet je een Villamedia Account hebben en moet je eerst ingelogd zijn.

Villamedia Sluiten

Inloggen

Registreren

Vul onderstaande gegevens in voor exclusieve toegang voor NVJ-leden.