‘Samen verdien je meer dan in je eentje’

De Coöperatie stelt dat het voor ieder lid 5000 tot 10.000 euro extra omzet per jaar gaat genereren. Hoe realistisch is dat? En hoe hard is die toezegging?
Teun Gautier (TG): ‘We hebben straks een agent die werk voor leden gaat verkopen. Dat is iemand die de hele dag onderweg is om met uitgevers te praten. Dat heb je als individuele journalist niet. Wat je ook niet hebt is iemand die fondsen binnenhaalt. Leden kunnen die fondsen aanspreken als ze onderzoek willen doen en daar een deel van hun omzet uit halen.’
Jan-Jaap Heij (JJH): ‘10.000 euro per lid is ons streven. Dat gaan we niet meteen dit jaar halen, en het is ook geen harde garantie. We zijn een bedrijf en in een bedrijf neem je zowel zelf, als de leden, een risico. De prijsstructuur die we hanteren om lid te worden is daarop afgestemd.’

Een lidmaatschap kost 20 euro per maand. Hoe verdient De Coöperatie verder zijn geld?
TG: ‘We gaan zo’n 75 diensten leveren aan onze leden. Van ICT-ondersteuning en het verschaffen van leenauto’s tot sales en marketing. We zijn eigenlijk een soort stekkerdoos, waar nieuwe diensten – van crowdfunding tot een sprekersbureau – ingeplugd kunnen worden. Leveren die diensten leden extra inkomsten op, dan krijgen wij daar 5 procent van. Daarnaast gaan we ook als Coöperatie zelf projecten oppakken.’
JJH: ‘Uiteindelijk streven en verwachten we in een situatie te komen waarbij de overhead uit die inkomsten kan worden betaald. Daar gaat nog een andere mijlpaal aan vooraf: het moment dat we op basis van collectieve winstverdeling de leden hun inleg terug kunnen geven. Vanaf dat moment ben je in principe gratis lid. Ik gok dat het in 2018 zo ver zal zijn.’

De lijst met extra diensten die De Coöperatie in de toekomst wil gaan bieden is lang, maar wat krijgen leden direct al voor hun geld?
JJH: ‘Onze leden krijgen korting op het huren van een werkplek en waar nodig helpen we ze bij het afsluiten van modelcontracten. Ook gaan we ondersteunen bij fondsenwerving en crowdfunding en helpen we met de marketing. We buigen ons over partnerships voor collectieve verzekeringen, belastingadviezen en arbeidsongeschiktheid. En omdat freelancers vaak genaaid worden bij de aanschaf van een eigen website, gaan we gestandaardiseerde sites aanbieden. Die kosten dan 500 euro en jaarlijks een paar tientjes in onderhoud.’
TG: ‘Het is eigenlijk een menukaart aan diensten waar je gebruik van mag maken. Verder krijg je toegang tot het netwerk van De Coöperatie. We willen bijeenkomsten organiseren waar mensen vertellen over hun best practices, we gaan een buddy-programma opzetten waarbij ervaren journalisten jongere vakgenoten coachen en we gaan materiaal delen. Stel dat je een camera zoekt voor één dag, dan kun je die bij een ander lid lenen. Ook willen we bronnen en ideeën met elkaar gaan delen.’
JJH: ‘Aan “incentive marketing” doen we niet: we geven geen dingen weg om leden te trekken. We streven er ook niet naar om zoveel mogelijk leden te krijgen. We zijn niet per se blijer met 10.000 leden dan met 700. Het is tweewegverkeer: het idee is dat we samen geld verdienen. Samen verdien je meer dan in je eentje.’

Moeten de leden de klussen die ze zelf bij elkaar sprokkelen ook via De Coöperatie laten verlopen?
JJH: ‘Nee. Het staat ze geheel vrij dat werk buiten ons om te doen. Al kan het natuurlijk wel voorkomen dat we in sommige gevallen als tussenpersoon fungeren, als de opdrachtgever en freelancer dat willen. Het percentage dat De Coöperatie daaruit opstrijkt wordt vervolgens onder de leden verdeeld via een winstverdeling. Als je dan toch voor een soort payroll-constructie moet gaan, dan kan het geld dat ermee verdiend wordt beter ten goede komen aan de journalistiek dan aan de boot van de eigenaar van een payroll-bedrijf.’
TG: ‘Stel dat er afnemers komen die alles via ons willen laten lopen, dan wil dat niet zeggen dat we die klussen alleen beschikbaar maken voor leden. Ook journalisten die geen lid zijn kunnen zo’n opdracht doen. Al dragen ze dan wel een iets groter percentage af. We denken aan 2,5 procent extra.’

De Coöperatie wil gaan onderhandelen over de prijzen. Hoe zit dat mededingingsrechtelijk? Prijsafspraken maken mag niet.
TG: ‘Zelfstandigen mogen geen prijsafspraken maken van de toezichthouder. Als bedrijf dat diensten levert kunnen we wel leveringsvoorwaarden maken. Zo zouden we collectief kunnen zeggen dat we niet onder een bepaalde prijs werken.’
JJH: ‘We onderhandelen niet namens onze leden, maar namens De Coöperatie. We opereren als één bedrijf en leggen de klant een pakket neer met een totaalprijs. Daar gaan we over onderhandelen. Vervolgens bepalen we als bestuur en leden hoe het budget wordt uitgegeven.’

Wat die voorwaarden betreft: die zijn nog nergens te vinden. Evenals een juridisch kader en algemene voorwaarden voor het lidmaatschap.
JJH: ‘Daar wordt aan gewerkt. Op 1 juni zijn ze allemaal beschikbaar. In de voorwaarden zullen geen dingen staan die afwijken van wat we nu al gecommuniceerd hebben. De essentie van onze plannen en de structuur die daar omheen wordt gemaakt, staan ook op onze site. Daar gieten we alleen nog een juridisch sausje overheen.’

Kan iedereen lid worden? En loop je dan niet het risico dat je een kneuzenclub wordt?
TG: ‘Niet iedereen kan zomaar lid worden. Een groep leden gaat als ballotagecommissie dienen en kijkt of iemand wel zelfstandige in de media is en of hij niet bijvoorbeeld is veroordeeld voor smaad. En als een lid schade doet aan het collectief of zich niet aan de regels houdt, dan kunnen we hem ook vrij hard en snel op non-actief stellen.’
JJH: ‘Het plegen van strafbare feiten is reden voor royement. We gaan niet selecteren op kwaliteit. Ook minder ervaren journalisten kunnen lid worden.’
TG: ‘Ik denk ook niet dat we een club voor kneusjes worden. Grote namen hebben ons inderdaad minder hard nodig, maar we mikken op de bovenkant van het midden­segment. Mensen die goed zijn, maar niet per se aan tafel zitten bij DWDD.’
JJH: ‘In de praktijk pakt het ook zo uit. De leden die zich al hebben aangemeld bevinden zich grotendeels aan de bovenkant van het free­lancersbestand van Nederland.’

Ondanks de 800 aanmeldingen gaat De Coöperatie waarschijnlijk met veel minder leden van start.
JJH: ‘Die 800, dat zijn mensen die hebben aangegeven geïnteresseerd te zijn in een lidmaatschap. Zoals het er nu naar uitziet beginnen we met 100 leden. Mochten we nu de indruk krijgen dat het er ook wel eens 250 zouden kunnen gaan worden, dan gaan we over naar een gefaseerde uitrol. In één keer met te veel leden starten gaat tegen je werken, omdat het dan lastig wordt een goed functionerend apparaat op te zetten.’
TG: ‘We willen na de lancering wel blijven groeien. Ook internationaal. Ons model is open source. Als een groep Parijse freelancers ons model wil overnemen, dan kan dat en worden ze een vestiging van De Coöperatie. Zodat er straks een wereldwijd netwerk is van samenwerkende freelance journalisten.’