Rol van omroepen voor en tijdens de oorlog was ontluisterend

Al snel hierna namen de Duitsers de zenders vrijwel alle autonomie af. Sommige publieke omroepen – de Avro voorop – stelden zich coöperatief op tegenover de bezetter.
Vanaf maart 1941 werden de omroepen door de nazi’s opgeheven en eigende De Nederlandsche Omroep zich het alleenrecht in de ether toe; een gedwongen samenwerkingsverband onder leiding van NSB’ers en nazi’s.
Propagandaminister Joseph Goebbels was een groot fan van radio omdat hij wist welk miljoenpubliek hij ermee kon bereiken. Toen de nazi’s aan de macht kwamen moest elke school en elk bedrijf verplicht een radio hebben staan.
In de film horen we een radiotoespraak van Goebbels waarin hij zegt: ‘De radio moet gezuiverd, zoals alles in Pruisen en Duitsland. Als u dat niet doet of wilt, dan zorgen wij ervoor. De radio is van ons en niemand anders. De radio zal in dienst staan van ons gedachtegoed.’

De periode voor de oorlog, die ook uitgebreid aan bod komt, is minstens zo interessant. In de jaren dertig veroverde radio steeds meer Nederlandse huiskamers en groeide ze uit tot een massamedium met voor het eerst live nieuws en verslaggeving van bijvoorbeeld sportevenementen. In deze periode rukt in Duitsland het nationaalsocialisme op is steeds meer hetzelfde geluid op alle zenders te horen, gedicteerd door de nazi’s.

Ho ho, je mag wel zeggen dat joden naar Nederland vluchten, maar niet dat ze vervolgd worden, want wij zijn een bevriende natie en berichten dus neutraal.

In Nederland werd daar nauwelijks aandacht aan besteed. Alleen de Vara liet soms kritische geluiden horen. Journalist en schrijver Piet Hagen (ook voormalig hoofdredacteur van De Journalist) legt uit hoe journalist Meijer Sluijser van deze omroep eind jaren 30 op reportage ging naar Duitsland. ‘Hij beschreef wat daar gebeurde en sprak over de vreselijke Jodenvervolging die aan de gang was.

De periode voor de oorlog, die ook uitgebreid aan bod komt, is minstens zo interessant

Maar dan greep de censor in - niet de Duitse maar de Nederlandse - en zei: ho ho, je mag wel zeggen dat joden naar Nederland vluchten, maar niet dat ze vervolgd worden, want wij zijn een bevriende natie en berichten dus neutraal.’

Andere geïnterviewden in deze film zijn onder anderen: journalist Dick Verkijk, radiopresentator Govert van Brakel, oud VPRO-directeur Jan Haasbroek en historicus Bart Wallet.

‘Het verraad van Hilversum’ is op woensdag 28 augustus om 22.05 uur te zien bij de EO op NPO 2. De film is gemaakt door de Joodse redactie van de EO.