Afstudeerprijs Villamedia 2019

— vrijdag 11 oktober 2013, 08:36 | 0 reacties, praat mee

‘Reizen is ontdekken’

Fotograaf Thijs Heslenfeld is het grootste deel van het jaar op reis. Hij is een einzelgänger en wil alles zelf doen en zelf ontdekken. Ondernemen vindt hij leuk en intussen verdient hij een goede boterham aan de reisfotografie.

Hij is een man die leeft bij de dag, ver vooruit kijken doet hij niet en voor omzien heeft hij geen tijd. Thijs Heslenfeld (1965) is onderweg als hij niet thuis is. Noem het reisdrift, vluchtgedrag. In het achterliggende jaar nam hij deel aan een zeilcruise in Indonesië, was hij op safari in Zambia, reed hij in een oude Volvo mee in de Dakar-rally, zwierf hij twee maanden in de woestijn van Namibië, bezocht hij Syrische vluchtelingen in Jordanië en fotografeerde hij grizzlyberen in Canada. En, bijna vergeten, tussendoor was hij ook op Bali.

Maar zijn mooiste reis was naar Putten. Hij ging op zoek naar een nieuwe woning. Een jaar geleden woonde hij nog op een flat in Hilversum, een ‘plek waar ik niet wilde zijn’. Op een dag mijmerde hij: ‘Het liefst woon ik op een kasteel’. Voor zijn werk moest hij er heen, naar de Veluwe, een streek die hij niet goed kende. Toen viel zijn oog bij toeval op kasteel Oldenaller uit 1655, verscholen in een landgoed. Er bleken twee kamers met een keukentje vrij.

‘Je moet in je dromen geloven’, zegt hij, staand voor het hoge achterraam dat uitzicht biedt op een door hoge bomen omzoomde tuin. De slotgracht is vrijwel drooggevallen, vissen maken kringen in het water. ‘Ik zie altijd kansen.’

Heslenfeld leeft nog niet zo lang van de fotografie. Zeven jaar geleden besloot hij helemaal op zijn talent en camera’s te vertrouwen, nadat hij eerder ook reisverslagen had geschreven. Het was niet gepland, zoals Heslenfeld eigenlijk nooit een route uitstippelt. Het leven overkomt hem, net als reizen is het ontdekken. Hij volgde de School voor de Journalistiek in Utrecht (‘verschrikkelijk jaren ’60-sfeertje’), blijf na een stage als verslaggever vier jaar hangen bij de Gooi & Eemlander, vertrok er na een botsing van karakters, werd automatiseerder om rechten te gaan studeren (‘weet nog steeds niet waarom’). Heslenfeld werd commercieel tekstschrijver, scherpte zijn zakelijk instinct en verdiende goed geld. Van fotografie nog geen spoor. Dat kwam pas na een reis van zeven maanden door Azië, van Jakarta naar Peking. Hij maakte reisverslagen en stuurde die met foto’s naar redacties. Hij leerde alles zelf.

‘Ik wil alles zelf doen, zelf ontdekken’, zegt hij aan de eettafel, waarop een volle pot muntthee geurt. ‘Schrijven, fotograferen, uitgeven en ondernemen leerde ik in de praktijk. Ik geloof niet meer in opleidingen, hooguit voor scholing in fototechniek. Het zijn trucjes die je leert, geen zelfontplooiing. Leren is persoonlijk. Ik bezoek ook nauwelijks musea of tentoonstellingen, en heb geen voorbeelden van fotografen die me inspireren. Ik doe het zelf, het is bij mij trial and error. En ik ben in staat om kritisch naar mijn eigen beeld te kijken.’

Hij is een einzelgänger, de typering is van zichzelf. ‘Ik kom ze wel tegen hoor, mensen, ook op reis. Maar groepen, toeristen en hiërarchie, daar ben ik allergisch voor. Het liefst ben ik in mijn eentje in de outback, in de natuur. Verbonden met de aarde. Dan ben ik bevrijd van angst. Natuurlijk kan een slang me bijten. Dan ga ik dood, is helemaal goed. Terug naar de maden en wormen in de aarde. Maar zolang ik leef, wil ik die volledige vrijheid voelen.’

Als hij met zijn camera’s buiten is, komt hij in een flow, dan begint het te stromen. Alles past, reizen en fotografie, dan kan hij eindeloos doorgaan. Waarom zoveel reizen in een jaar? Is het misschien een vlucht? Waarom de keuze voor de camera? De fotograaf draait onrustig op zijn stoel, ineens zoveel vragen. Zoekt met zijn ogen steun achter de kapitale ramen. Een reiger klapwiekt voorbij. ‘Ik wil er niet te veel over nadenken…vluchten… Op reis ben ik het dichtst bij mezelf.’

Nadenken, te veel vooraf lezen, alles al weten: het hindert hem. Heslenfeld gaat onvoorbereid op reis. ‘Het heeft met die afkeer van opleidingen te maken. Ik vind al die informatie over een land niet boeiend. Ik pak mijn tas in en ga. Ter plekke zie ik wat er gebeurt, wat ik zie en ervaar. Wat ik voel.’ Als hij met het vliegtuig in Windhoek landt, de hoofdstad van Namibië, weet hij nog niet of hij naar het noorden of zuiden zal reizen. Op de kaart zoekt hij een lege plek, waar hij nog niet eerder was. ‘Reizen is ontdekken. Ik wil niets weten. Doe ik het anders, dan krijg je een Djoser-trip. De geringe voorbereiding komt mijn fotografie ten goede. Er zit verrassing en verwondering in.’

Zijn onaangepaste aanpak heeft in het verleden wel tot spanningen geleid met redacties van reisbladen. Heslenfeld paste niet in het format. Liggende of staande foto’s, rood of groen gekleurd, alles lag volgens hem vast. ‘Dat kan ik niet. Ik begrijp wel dat ze vanuit een idee werken, een formule, maar niemand moet invullen hoe ik fotografeer. Een format past niet bij mij. Briefings gooi ik altijd meteen weg.’ Hij publiceert wel in tijdschriften, graag zelfs, maar het meest verdient hij met het uitgeven van zijn boeken. Het artistieke en financiële beheer ligt volledig in eigen handen.

Het kan ook goed gaan, zoals onlangs met zijn portretten van Syrische vluchtelingen in Jordanië. Het Parool vroeg of hij verslaggeefster Rinke Verkerk naar het kamp Al-Za’atari wilde vergezellen. De trip eindigde begin september met vier portretten in de PS-bijlage onder de kop ‘Vier van de één miljoen’. Ook de Volkskrant, Nieuwe Revu en De Correspondent publiceerden zijn foto’s. Het bezoek aan de vluchtelingen raakte de fotograaf meer dan hij vooraf had kunnen denken. Vooral het 15-jarige meisje Safa’a kreeg hem klein. ‘Het gesprek verliep moeizaam. Toen pakte ze een papiertje en begon een gedicht voor te lezen. De tranen liepen over mijn wangen.’

Er was contact, het ontroerde. Natuurlijk het was een meisje, een mens, maar het had ook de grizzlybeer kunnen zijn die hij eerder dit jaar in de druipende regen tegenkwam, midden in de Canadese wildernis. ‘Er was verbinding, daar gaat het uiteindelijk om. In de wildernis of tussen mensen, ik zoek altijd het contact.’

De kinderen in Jordanië hebben hem weer op het spoor van de journalistiek gezet. Zijn engagement wil hij vaker met zijn fotografisch talent combineren. ‘Door die kinderen te fotograferen gaf ik vluchtelingen een gezicht.’ Zijn loopbaan is een reis: van geld naar betrokkenheid en tegelijkertijd onafhankelijkheid. Wel zal hij als fotograaf altijd ondernemer blijven. ‘Ondernemen vind ik leuk. Bedenken wat een ander aan mijn foto’s zou kunnen hebben. Aan reisfotografie verdien ik een goede boterham.’

Heslenfeld drinkt zijn kop thee leeg en begint op zijn stoel te schuiven. Genoeg gesproken. ‘Ik vlieg morgen naar Peking’, kondigt hij aan. ‘Van daaruit reis ik per trans Siberische trein in twee weken naar Moskou. Een opdracht van Plus Magazine.’ Hij gaat me voor naar een belendend vertrek in het kasteel. Een bed en een eenvoudig bureau met computer, reisfoto’s aan de muur. Een middeleeuwse uitvalsbasis voor een rusteloze reiziger. De fotograaf wijst naar twee tassen op de grond, een hoopje kleren en twee camera’s. ‘Dat is alles’, zegt hij. Tussen de spullen ligt één boekje. ‘Nooit alleen’, luidt de titel.

Bekijk meer van

Praat mee

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl
020-30 39 750

Redactie (tips?)

Dolf Rogmans
Hoofdredacteur, 020-30 39 751

Marjolein Slats
Adjunct-hoofdredacteur, 020-30 39 752

Linda Nab
Redacteur, 020-30 39 758

Lars Pasveer
Redacteur, 020-30 39 755

Trudy Brandenburg-Van de Ven
Redacteur, 020-30 39 757

Anneke de Bruin
Vormgever, 020-30 39 753

Marc Willemsen
Webontwikkelaar, 020-30 39 754

Vacatures & advertenties

Karen Bais
020-30 39 756

Sofia van Wijk
020-30 39 711

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.