Recensie: Ponomarenko toont in ‘I will show you how it was, the story of wartime Kyiv’ de verandering in Oekraïners

Alleen de laatste 120 bladzijden van het 272 pagina’s tellende boek gaan over de begindagen van de door de Russen twee jaar eufemistisch omschreven ‘speciale militaire operatie’ in Oekraïne. En het boek eindigt al in mei 2022.

Waar het dan verder over gaat? Het boek gaat ook over Ponomarenko’s liefde voor de stad Kyiv. De liefde voor de stad, diens inwoners, zijn werk en zijn vrienden druipt van het boek af. Maar het gaat ook over de aanloop van de oorlog die door de journalist, een voormalig defensie- en veiligheidsverslaggever voor de Kyiv Post en mede-oprichter van de Kyiv Independent (opgestart in dezelfde maand dat de oorlog begint!) “de grootste Europese oorlog sinds 1945” wordt genoemd.

In verzet
Hij beschrijft de annexatie van de Krim, de Russisch-Oekraïense oorlog in 2014 in de Donbas, de bekoelde relatie tussen Oekraïne en Rusland na diverse slecht nageleefde staakt-het-vurens, de Russische troepenopbouw-provocaties langs de Russisch-Oekraïense grens in 2021 en begin 2022. Ponomarenko schrijft alles vlotjes aan elkaar door handig gebruik te maken van echte speeches en verklaringen van politici en machtshebbers en laat op die manier ook goed zien hoe de Russische stroom desinformatie en propaganda werkt en hoe daar op wordt gereageerd. Hij lardeert dat met persoonlijke observeringen en analyses en toont ook zijn leven in de stad.

Het wordt voor Ponomarenko duidelijk dat de Oekraïners in de afgelopen tien jaar zijn veranderd. Ze hebben na 2014 het leven weer opgepakt, maar zijn niet meer dezelfde. Hoewel ze altijd met de dreiging van een Russische aanval hebben geleefd, blijven ze nu niet meer wachten tot ze worden overrompeld. Het is dan ook een verhaal van een ander Oekraïne en dat zijn inwoners niet meer zullen buigen: Oekraïners willen vechten voor hun vrijheid. Ze komen in verzet.

Compromis
Maar: daar heeft Oekraïne wel hulp bij nodig. Het Westen krijgt nog een flinke veeg uit de pan van Ponomarenko. Hij is, deels met de kennis van nu, keihard in zijn oordeel. Soms moet je volgens hem gewoon doen wat juist is en opstaan tegen de indringer die alleen maar leugens verspreid.

Het Westen heeft voor zijn gevoel te lang geprobeerd het gesprek aan te gaan met Rusland. Te lang hebben ze gewacht met hulp bieden aan Oekraïne. Ponomarenko beschrijft de falende diplomatie en hypocrisie. De vele pogingen van Westerse diplomaten om Rusland over te halen geen oorlog te beginnen. Om Oekraïne te overtuigen om vooral toch maar toe te geven en compromissen te sluiten, om oorlog te voorkomen. Alles is immer beter dan oorlog. “Het Westen zou op zijn knieën gaan en smeken om vrede. En het enige wat Poetin in ruil daarvoor zou aanbieden, was om Oekraïne niet binnen te vallen.”

Door het gebrek aan daadkracht op dat vlak was het niet gek dat Rusland waarschijnlijk ook in de veronderstelling was dat Oekraïne zo zou worden opgegeven door het Westen. Maar hoewel velen van mening waren dat Oekraïne in die begindagen van de oorlog de Russen nooit zou kunnen weerstaan, bleek in die eerste oorlogsmaand het tegenovergestelde.