website over journalistiek

x

Villamedia heeft een app

 

Exclusieve inhoud Sluiten

Een NVJ-lid heeft dit artikel met je gedeeld. Gratis een maand alles lezen? Klik hier.

Een NVJ-lidmaatschap geeft je recht op:

  • Persoonlijk advies
  • Juridisch advies & rechtsbijstand
  • Perskaart
  • Korting op cursussen
  • Villamedia magazine

Word lid Verder lezen

Podcastmakers Jennifer Pettersson en Jair Stein: ‘Razend zijn doet iets met je verhaal’

Charlotte Boström — Geplaatst op Thursday 12 July 2018, 11:40

© Tessa Posthuma de Boer

Interview Vanwege de zomervakantie publiceert Villamedia vanaf vandaag elke dag een groot interview uit de komende editie van ons magazine. We trappen af met een dubbelgesprek met radiomakers én echtgenoten Jennifer Pettersson en Jair Stein. Samen maken zij de podcast ‘Opgejaagd’ waarin ze verslag doen van hun worstelingen met het Nederlandse schoolsysteem. Zijn zij journalisten, ouders of activisten? Vanaf morgen staat er weer een verse aflevering van Opgejaagd online.

Een geel-groene schommel in het midden van de huiskamer, een poes die lawaai maakt met een belletje en een aquarium dat bubbelt in een hoek. In het appartement in Amsterdam-Oost wonen twee meisjes en hun ouders. Niets onthult dat het ook een opnamestudio, montagekamer en vergaderruimte is. Al twee jaar lang wordt hier een podcast geproduceerd. De makers zijn de moeder, vader en kinderen die hier wonen.

In de podcast Opgejaagd (VPRO) onderzoekt journalist Jennifer Pettersson of er iets mis is (en zo ja: wat) met het Nederlandse basisonderwijs. Het idee ontstond door haar eigen frustratie met de scholen van haar kinderen. Prestatiedruk, vuile klaslokalen en weinig buiten spelen. De rode draad in de podcast is de vraag of de familie moet emigreren naar Petterssons geboorteland. In Zweden lijkt namelijk alles perfect. In negen podcast-afleveringen zoekt Pettersson het antwoord samen met dochters Laila (7) en Lova (4) en echtgenoot Jair Stein, ook radiomaker. De productie is een samenspel van een systematische werkwijze van een onderzoeksjournalist en ouderlijke strijd.

‘Meestal zitten we hier op de bank als ik Laila interview’, zegt Pettersson, wijzend naar de huiskamer. ‘Aan de eettafel zitten we vaak te knippen of voiceovers op te nemen. De akoestiek is best goed, zolang er niet teveel verkeer is op straat.’

Opgejaagd is ontstaan uit frustratie en heeft zelfs tot een actiegroep geleid waarin jullie een centrale rol spelen. Zijn jullie journalisten, ouders of activisten?
Pettersson: ‘In eerste instantie ben ik journalist. Maar de reden dat ik dit wilde maken was zeker dat ik ouder ben en werd getriggerd door alle frustratie.’

‘Ik denk niet dat je in dit project die rollen helder kan scheiden. Dat moet ook niet’, zegt Stein, die aanschuift aan tafel nadat hij de kinderen in bed heeft gestopt. ‘De motivatie komt juist doordat je ouder bent, dat is een onderdeel van de productie.’

Pettersson merkt op dat ze in de berichtgeving over Opgejaagd vaak wordt omgeschreven als ‘de moeder’ en Jair als ‘de radiomaker’: ‘Dat is zo typisch Nederlands. Maar een ander verhaal.’

Sommigen zouden zeggen dat het problematisch is dat jullie een belang hebben in dit verhaal en worden gestuurd door emoties. Hoe kijken jullie daarnaar?

Stein: ‘Het is niet per se problematisch. Het wordt problematisch als je geen checks inbouwt, wat je altijd moet doen als journalist; gewoon kritisch werken. Het helpt ook dat ik het jarenlang niet eens was met Jennifer en haar kritiek op het schoolsysteem. “Wat een onzin”, zei ik heel lang.’ Omdat er zo veel knipwerk was werd ik uiteindelijk ook onderdeel van haar onderzoek. En toen besefte ik dat er echt iets dwars zit in het schoolsysteem.’

Pettersson: ‘We weten heel goed dat sommige mensen denken dat ik teveel belang heb om objectief verslag te doen. Daarom ben ik extra kritisch als ik iemand interview die mijn mening al deelt. We hebben ook een externe adviseur, onze VPRO-collega Katinka Baehr. Zij zei bijvoorbeeld dat ik juf Linda (die een belangrijke rol speelt in de podcast, red.) nog een keer moest interviewen, zodat ze meer de kans kreeg om wederhoor te geven op de kritiek die ik had op de manier waarop ze met de kleuters omging.’

Wat zijn de voordelen aan die driedubbele rol?

Pettersson: ‘Dat je als ouder razend kan worden doet iets met het verhaal. Het geeft emotie, en ook een enorme motivatie. En voor de actiegroep was ik heel nuttig natuurlijk, ik had alle research gedaan en alle feiten verzameld over het schoolsysteem.’

Stein: ‘Het is ook gemakkelijker voor mensen om open te zijn als je iets over jezelf vertelt. Dan krijg je iets terug, toch? Tegelijkertijd is er een risico dat journalisten steeds de straat niet meer opgaan. We krijgen veel van dit soort verhaalideeën binnen bij Radio Doc (bij Radio 1, waar Stein parttime werkt als redacteur, red.) Alles blijft té dichtbij. Maar ikzelf ben eigenlijk ook een luie journalist dus ik heb al vaker vrienden en familie in mijn verhalen gegooid. Jennifer gaat veel meer op stap.’

Ik kan me sowieso voorstellen dat het lastig is om tegelijkertijd een scherpe journalist en een opgejaagde ouder te zijn.

Pettersson: ‘Het kan heel tegenstrijdig zijn! Als iets niet goed ging op school bijvoorbeeld, dan was dat positief voor het verhaal en de podcast. Dat heeft me wel geholpen om afstand te nemen en niet emotioneel te reageren. Het is een troost om te weten dat onze problemen via de podcast andere ouders of kinderen kunnen helpen.

Ik was in het begin meer activistisch en heb moeten worstelen om afstand te nemen. Ik was meer emotioneel betrokken en dat hoor je in mijn stem in de eerste afleveringen. Het was lastig om mijn tone of voice te vinden. Tot ik begon met veel ouders te spreken. Vanaf dat moment kon mijn eigen gevoelens opzij zetten. Alsof ik het programma voor hun maakte.’

Dat opzij zetten, hoe doe je dat?

Pettersson: ‘Door goed observeren. Meer vertellen wat er gebeurt in plaats van hoe het voelt. En je eigen verhaal soms uitschakelen. Maar tegelijk moet je soms óók vertellen waar jijzelf als maker staat. Ik denk dat de luisteraar zich dat afvraagt. Dus je moet daar open over zijn.’

Het lijkt een trend te zijn dat journalisten meer van zichzelf gebruiken in verhalen.

Stein: ‘Toen ik begon met radiomaken was het niet zo gebruikelijk om jezelf in het verhaal te verwerken. Daarna kwam er een periode waarin elk verhaal heel persoonlijk moest zijn; toen draaide dat weer om en nu zitten we ergens tussenin, zou ik zeggen.

De journalistiek heeft moeten leren dat een objectieve stem niet dichtbij het publiek komt. Als maker kan je ook niet doen alsof je geen mening hebt, niemand gelooft dat meer. Autoriteiten vallen om - vroeger geloofde iedereen in de politie, de kerk en politici. Nu niet meer. Je bent niet betrouwbaar als je zegt dat je objectief bent. Dus je moet gewoon transparant zijn en alles vertellen over wat je hebt gedaan en wie je bent. En waarin je gelooft als maker. Dan kan je het vertrouwen terugwinnen.’

In de podcast gaat het soms heel gedetailleerd over de worstelingen van jullie kinderen. Misschien wordt het zelfs intiem. Wat was de afweging om dit toch mee te nemen?
Pettersson: (pauzeert even) ‘We hebben er niet zo veel over nagedacht eerlijk gezegd. Misschien hadden we dat meer moeten doen? Het ding is, we vinden hen heel normale kinderen. Het systeem is gewoon krankzinnig. Heel veel kinderen worstelen met leren.’

Stein: ‘Misschien zijn we ook beroepsgedeformeerd. Je vraagt aan andere mensen om open te zijn, je wilt alles van hun horen. Dan zou je dat ook bij jezelf moeten doen. En je eigen kinderen dus.’

Hoe denken jullie dat de kinderen zullen reageren op hun eigen quotes als ze zichzelf tegenkomen op het internet, over tien jaar?

Stein: ‘Daarover heb ik zeker nagedacht. We gebruiken onze kinderen en wat gaan ze daarvan denken als ze ouder worden? Daarover maak ik mij een beetje zorgen. We hebben hen niet gevraagd om mee te doen. Het is een beetje vanzelf gegaan. Ze zijn te klein om het helemaal te begrijpen en echt instemming te geven.’

Pettersson: ‘We hebben niet zoveel met die risico’s gezeten. Ik hoop vooral dat ze hier blij mee zullen zijn en trots dat hun ouders hebben gevochten om iets te veranderen. Het voelt ook goed dat het een podcast is en dat ze niet in beeld zijn. Het wordt wel vreemd om binnenkort te stoppen met de opnames hier in huis. Misschien dat we dan een heel saai leven krijgen. En dat dat heel fijn is.’

Lees alle interviews uit de zomereditie van Villamedia magazine hier.

 

 

Jennifer Pettersson (Flädie, Zweden, 1974) en Jair Stein (Amsterdam, 1974) zijn journalisten, collega’s en echtgenoten. Pettersson heeft onder andere een opleiding aan de audiovisuele afdeling van de Rietveld academie gevolgd. Stein studeerde biologie en begon ooit als wetenschapsjournalist. Ze hebben samen veel radioprogramma’s gemaakt: Toendra (Radio Doc/VPRO), 1 Minuut (VRPO) en Plots (VPRO), waarvoor ze De Zilveren Reissmicrofoon wonnen. Ze wonen samen in Amsterdam met hun twee dochters.

 

Nog geen reacties

Om te reageren moet je een Villamedia Account hebben en moet je eerst ingelogd zijn.