website over journalistiek

Exclusieve inhoud Sluiten

Een NVJ-lid heeft dit artikel met je gedeeld. Gratis een maand alles lezen? Klik hier.

Een NVJ-lidmaatschap geeft je recht op:

  • Persoonlijk advies
  • Juridisch advies & rechtsbijstand
  • Perskaart
  • Korting op cursussen
  • Villamedia magazine

Word lid Verder lezen

Paul Jansen: ‘We gaan er met gestrekt been in’

Dolf Rogmans — Geplaatst in dagblad op woensdag 11 oktober 2017, 14:22

© TRIK

Interview De grootste krant van Nederland is in Vlaamse handen. Hoofdredacteur Paul Jansen is blij dat De Telegraaf binnen het bedrijf weer op nummer 1 staat. De oplage? Die gaat niet meer omhoog. Wel wil de krant anders zijn dan de concurrentie. ‘Het laatste wat wij zijn is politiek correct en we zullen nooit onze mond houden.’

In Café Amsterdam zoomt een fruitvliegje rond ons tafeltje. Paul Jansen (50) probeert het beestje een paar keer tevergeefs met een flinke klap tussen zijn handen te vangen. En concludeert: ‘Dit wordt het interview van het fruitvliegje.’
Misschien, misschien niet. Er is in elk geval voldoende te bespreken over De Telegraaf, de krant waar hij sinds twee jaar leiding aan geeft. John de Mol en het Vlaamse Mediahuis vochten maanden over de vraag wie de baas zou worden aan de Basisweg in Amsterdam. De uitkomst is bekend. De Belgen zitten aan het roer met De Mol als grootaandeelhouder er naast.

De redactie van De Telegraaf was hopeloos verdeeld in die tijd. Top-verslaggevers spraken zich uit voor De Mol terwijl de inspraakorganen meer in Mediahuis zagen. Jansen hield zich stil. Een interview met Villamedia zat er toen niet in. Nu is het tijd om een beetje terug, en vooral, vooruit te kijken.

Had jij een voorkeur voor de uitkomst?
‘Ik heb bewust nooit partij gekozen omdat ik wist dat er op de redactie verschillende voorkeuren waren. Het is belangrijk dat je de boel bij elkaar houdt. Dan is het niet handig om als hoofdredacteur te zeggen ik vind Jantje of Pietje beter. Ik denk dat je terugkijkend kunt zeggen dat zowel Talpa als Mediahuis hele goede partijen zijn voor De Telegraaf. We mogen er best een beetje trots op zijn dat er zo om ons is gevochten. Het had alleen niet zo lang moeten duren.’

Had je wel een voorkeur?
‘Beide partijen hadden hun interessante punten. Ze waren inhoudelijk ook niet echt goed vergelijkbaar vind ik. Het heeft voor mij ook niet zo veel zin om daar achteraf nog naar te kijken. Ik kan je wel zeggen dat ik heel tevreden ben met hoe het nu gaat. Mediahuis heeft duidelijk laten zien dat ze hart voor de krant hebben. Dat De Telegraaf op nummer 1 staat. Zonder dat je daar conclusies aan moet verbinden richting andere partijen is dat wel iets wat ik gemist heb de afgelopen jaren, hart voor De Telegraaf, hart voor de krant. Daarmee zijn we nog niet uit de zorgen. Maar ik merk dat wat er nu gebeurt in het belang is van de krant, zowel in print, online als video. Dat is heel fijn en dat hadden we hard nodig.’

Ik hoor dat er vooral zaken zijn teruggedraaid. Het videoplatform, het merkenbeleid.

‘In hoofdlijnen klopt het wat je zegt over de hoofdmerken. Privé, Vrouw, Autovisie, De Financiële Telegraaf (DFT) en Sport zijn los neergezet. Met een eigen platform, een eigen verlies- en winstrekening en eigen verantwoordelijkheden. Maar journalistiek nog wel onder verantwoordelijkheid van mij. Het idee was, los van of het klopt, dat De Telegraaf online een beetje aan de max van zijn bereik was en dat we de koek groter konden maken door er vijf hoofdmerken naast te zetten.’

‘De praktijk heeft uitgewezen dat als je daar niet heel veel geld inpompt, het dan niet gaat vliegen. Het werd op een gegeven moment een papieren werkelijkheid. Dus heeft Mediahuis besloten dat alle ballen op De Telegraaf gaan. Je kunt je misschien wel voorstellen dat ik daar niet ongelukkig mee ben. Dat neemt niet weg dat daar op de redactie wel wat sentimenten over zijn. Er is een aantal mensen lekker gemaakt met mooie beloften die niet zijn waargemaakt. Dat is heel vervelend. Ik probeer die mensen te overtuigen dat ze onder de paraplu van De Telegraaf, waar ze eigenlijk altijd hebben gezeten, van ontzettend grote waarde zijn’.

‘En de Telegraaf VNDG blijft, maar we zijn hem wel nadrukkelijk als het videoplatform van De Telegraaf aan het neerzetten. Het wordt gewoon weer gestructureerd onder het merk De Telegraaf. En dat moet het ook zijn, want het merk is, én de fantastisch grote krant, én de net vernieuwde website, én het videoplatform.’

Over de nieuwe site. Ik denk gemaakt onder het oude merkenbeleid waarbij alles los zou worden ontwikkeld en gelanceerd nu dat beleid net is losgelaten.  Ben jij tevreden over de site?

‘Alles staat er nog op hoor. De ontwikkeling liep al wel heel lang. En ik wil met de nieuwe site nog wel een paar slagen maken op het gebied van beleving en impact. Er komt nog een aantal functionaliteiten aan. Belangrijk is de techniek er achter. De site is nu eindelijk goed op het mobiele platform Android te lezen.’

Wat ga je nog aan de inhoud van De Telegraaf doen?
‘We hebben net Wierd Duk aangetrokken. Met zijn komst gaan we meer de schurende aspecten van de samenleving vanaf de straat belichten. Integratie, de multiculturele samenleving, historische helden, andere heilige huisjes. Die thema’s gaan we oppakken. Er is in dit land een nieuwe politiek correcte kramp ontstaan waarvan ik denk dat wij daarover moeten berichten, maar dan niet vanuit de ivoren toren maar vanaf de straat.
Ik vind het toch wel vrij schokkend dat de voordeur van Thierry Baudet wordt beklad en dat er mensen zijn die dat kennelijk volstrekt normaal vinden. Dat is bij uitstek iets waar De Telegraaf over bericht. Het is iets waar we met gestrekt been ingaan want het laatste wat wij zijn is politiek correct en we zullen nooit onze mond houden. Als iets de afgelopen dertig jaar is gebleken bij een fenomeen als de multiculturele samenleving, is dat pappen en nat houden en onder het tapijt vegen wat de PvdA en andere linkse partijen hebben gedaan, niet werkt. Je moet de problemen benoemen. Als je het niet benoemt, als je het niet bespreekbaar maakt, los je niets op.’

Heb je Wierd Duk daarvoor nodig? Dat is toch het DNA van De Telegraaf?
‘Alles kan. Als je Duk kunt krijgen is het een no brainer.’

Waarom Duk?
‘Hij is een merk. Een man met een mening. Ook al is dat soms lastig voor een hoofdredacteur. Maar journalisten moeten lastig zijn. Wierd heeft het talent om de rafelrandjes van de maatschappij op te zoeken. Om daaraan te peuteren. Daar haalt hij hele interessante dingen mee naar boven. Dat is spannend en interessant.’

Staat er nog meer op de agenda?
‘We hebben de afgelopen twee jaar een verdiepingsslag aangebracht. De krant was nog eendimensionaal een nieuwskrant. Terwijl een dagblad het nieuws eigenlijk al aan internet kwijt is. Dus wat ik de afgelopen twee jaar heb gedaan, is de krant anders indelen. Elke dag twee features en op pagina 2 en 3 een thema waar we het gesprek van de dag uiteen zetten. Dat heb ik dwingend gedaan zodat de redactie die slag ook echt moest maken. Ik vind dat de redactie dat goed heeft opgepakt’.

‘Tegelijk moet ik constateren dat niet alleen het AD maar ook de Volkskrant steeds meer ons gebied zijn opgekomen. Vroeger hadden wij de alleenheerschappij op societygebied en misdaad. Als er nu een 14-jarige jongen wordt verdacht van het vermoorden van zijn ouders, staan daar hele pagina’s over in de Volkskrant. Dat was een paar jaar geleden ondenkbaar. De hoofdredacteur komt niet voor niets van De Telegraaf. Hij heeft daar goede dingen opgestoken’.

‘Het noodzaakt ons om redactioneel goed te kijken naar hoe wij ons kunnen onderscheiden. Wij zijn nu met dat proces bezig en we zullen meer de kant op gaan van het persoonlijke verhaal; de emo journalistiek. Neem de aardbeving in Mexico. Dat is voor veel mensen de ver van mijn bed show. Het is erg, maar ver weg. Wij zetten dan een Nederlander in de krant die onder de puinhoop heeft gelegen en dat denkt iedereen “dat had ik kunnen zijn”. En als er ophef is over die kopschoppers die een taakstraf van lik mijn vestje krijgen, dan zetten wij een interview met de slachtoffers in de krant. Dan kom het veel dichterbij.’

Dat doet het AD al jaren.
‘Klopt’.

Dan ga je weg bij de Volkskrant richting het AD.
‘Wij gaan bij niemand weg. Ze komen onze kant op. Dat is wel even wat anders.’

Lijken de kranten in Nederland te veel op elkaar? In Engeland zijn de verschillen groter.
‘Dat is in Engeland altijd zo geweest. Die hebben een veel breder spectrum.’

Moet De Telegraaf niet radicaler van koers veranderen?
Als je het in internationale context plaatst, zitten de Nederlandse kranten dicht bij elkaar. Alle kranten doen aan buitenlands nieuws. Iedereen volgt politiek. Niemand heeft het over waanzinnige verhalen als ufo’s die landen, zoals de New York Post bijvoorbeeld bericht. In die zin zit het redelijk dicht bij elkaar. Maar daar binnen zijn er grote verschillen. Maar je hebt wel een punt dat kranten altijd een domein hadden waar anderen hun neus voor ophaalden. En dat is voorbij. Daar moet je wat mee’.

‘Wij zullen zaken gaan agenderen. Ik ben niet zo van de actiejournalistiek. Ik ben meer van het agenderen. Onderbouwd. En natuurlijk moet je jezelf opnieuw blijven uitvinden. Maar het roer radicaal omgooien, is geen doel op zich. Je moet kijken waar je lezers behoefte aan hebben. De grootste fout die je kunt maken is radicale veranderingen doorvoeren in je krant. Want je wint misschien nieuwe lezers, maar je verliest er net zo veel aan de achterkant. Je moet je lezers meenemen. Dat zijn je trouwe abonnees.’

Kan het nog, een hogere oplage door de krant te verbeteren?
‘Het zal in deze tijd voor print altijd een “up hill battle” blijven. Dat heb ik altijd gezegd, ook bij mijn aantreden. Jij moet de oplageval stoppen, zeiden sommigen. Dat is niet realistisch. In het beste geval kun je bij een populaire krant als De Telegraaf de oplageval remmen. Stabiliseren lijkt me heel lastig. Zo hard als de oplage in de voorbije jaren is gedaald, is onnodig. Als je goede maatregelen treft, en goede kranten maakt, kan de val echt geremd worden. Maar ik leg mij niet vast op een percentage.’

Een nieuwe eigenaar die veel anders inricht. Staat je eigen positie ook ter discussie?
‘Niet dat ik weet. Ik maak me daar geen zorgen over. Ik werk al 21 jaar bij De Telegraaf in verschillende functies. Ik heb het gevoel dat we met de nieuwe directie mensen aan het roer hebben staan die De Telegraaf weer op nummer 1 zetten. De kunst is om de komende jaren de technologische ontwikkelingen niet als een bedreiging te zien. Natuurlijk moet je een verdienmodel hebben. Anders kun je je slagkracht niet handhaven. Het is niet allemaal positief voor uitgevers. Maar als je als een bang konijntje in de koplampen blijft staren, dan word je overreden. Je moet in beweging komen.’

Heeft De Telegraaf ergens in voorop gelopen?
‘Neem video. Wij waren de eerst krant die dat zo groot oppakten. En nu met Telegraaf VNDG hebben we een eigen videoplatform. Andere kranten, zoals het AD, volgen nu. En er komen nog meer vernieuwingen aan. Dat ga ik je allemaal niet vertellen. Ik neem de concurrentie serieus,’

Wat voor hoofdredacteur ben je?
‘Ik ben dagelijks op de nieuwsvloer. Wel hebben we de eerste journalistieke lijn bij de nieuwsregisseurs neergelegd. De hoofdredactie zit ook niet meer de vergadering voor. Ik zit er wel bij en geef dan mijn input. Maar er zijn zo veel goede mensen op de redactie, die moet je ook de ruimte geven. Waar ik al helemaal voor pas is om ‘s avonds als een soort veredelde eindredacteur alles na te gaan kijken. Daar hebben we hele goede mensen voor. Als die het gevoel hebben “er zit een hoofdredacteur dat nog eens dunnetjes over te doen”, dan is dat niet fijn.’

Je kunt behoorlijk fel zijn, hoor ik uit je omgeving.
‘Ik kan wel pittig zijn. Omdat ik mijn mening heb over hoe zaken moeten. Maar ook omdat ik een mening heb over waar de journalistieke lat moet liggen.’

Waarom die pittige stijl?
‘Ik denk, natuurlijk aard van het beestje. Maar ook, zachte heelmeesters maken stinkende wonden. Je moet helder zeggen waar het heen moet. Dat neemt niet weg dat er altijd momenten zijn dat je denkt “had je dat niet anders of beter kunnen doen”. Het is toch de toon die de muziek maakt. Ik ben zeker niet onfeilbaar. Maar ik schaam me er ook niet voor om af en toe stevig te zeggen waar het op staat. Dat hoort ook bij je functie als hoofdredacteur. Je moet kunnen incasseren. Maar ook kunnen uitdelen. Maar altijd met het hart op de goede plaats. Voor die redactie. Dat staat bij mij op de eerste plaats’.

‘Ik heb tijdje een soort weekbericht gemaakt. Een mail met mijn commentaar op goede en op minder goede verhalen. Ik legde uit wat goed was en wat minder goed was, en waarom. En dan noemde ik ook man en paard. Ik kan je wel zeggen dat niet iedereen op de redactie dat trok (lacht). Was iets te confronterend. We hebben dat gestaakt en wat daarvoor in de plaats is gekomen is een evaluatie van de krant om 12.00 uur. Dat heeft als nadeel dat niet iedereen erbij is.’

Waarom dacht je dat zo’n weekbericht per mail wel kon?
‘Als je aantreedt, heb je bepaalde ideeën over waar je heen wilt. En je wilt dat jouw redactie daar zo snel mogelijk deelgenoot van wordt. En dus zoek je naar een manier om iedereen daarbij te betrekken. De snelste manier was in ons geval een weekoverzicht. Ik ben er ook niet om alleen een aai over de bol te geven. Maar het moet wel effectief zijn. Ik heb het een paar weken gedaan. Maar ik ben niet gestopt met duidelijk maken wat ik vind.’

Jij bent nu 50. Als jij met pensioen gaat. Is er dan nog een Telegraaf? En een redactie om leiding aan te geven?
‘Het medialandschap ziet er dan fundamenteel anders uit. Hoe, dat weet ik niet, want de technologische ontwikkelingen gaan hard en het consumptiegedrag kan snel veranderen. Dat zie je wel aan lineaire televisie dat sinds twee jaar aan het instorten is. Maar De Telegraaf zal zeker nog bestaan. Absoluut. En ik denk ook nog wel op papier. Maar hoe groot dat dan is en of mensen het massaal digitaal zijn gaan lezen op platformen die wij nu nog niet kennen. Dat weet ik niet. Maar het merk Telegraaf. Absoluut. Daar zal altijd behoefte aan zijn.’

Weg met de valse concurrentie


Paul Jansen: ‘Ik vind publieke omroep zwaar concurrentie vervalsend. Internet is de vluchtheuvel waar traditionele uitgevers naar toe gaan om nieuwe inkomsten te generen en wie komen ze als eerste tegen? De staatsomroep die met overheidsgeld op al die platformen werkt. De NPO heeft weer nieuwe digitale initiatieven aangekondigd. Daar moet gewoon paal en perk aan worden gesteld’ Dat is dat een sterfhuis-constructie voor NPO als ze niet digitaal mogen. ‘Dat snap ik wel maar wat je nu krijgt is dat de publieke omroep de belangrijkste concurrent is van traditionele uitgevers maar niet commercieel afgerekend wordt. En dan roepen politici wel ach en wee als De Telegraaf maar ook de Persgroep moeten bezuinigen, want dat is dan niet goed voor de pluriformiteit en de waakhondfunctie van de democratie. Dan zeg ik “put your money where your mouth is”. Wat dan wel? ‘Ik vind dat in Nederland veel beter moet worden nagedacht over de rol van de staatsomroep. Als je naar het verleden kijkt en waar het vandaan komt dan is het nu volstrekt achterhaald. We kunnen in Nederland prima zonder. Het is helemaal niet meer nodig. En ik zeg niet dat de producten niet goed zijn, maar de schaarste in de tijd van het publiek, daar vecht je om’. Google en Facebook zijn het probleem. Niet de NPO. ‘Niet helemaal met je eens. Wel wat de advertentie-inkomsten betreft. Dat is bij ons nog maar een minderheid van de inkomsten. Het gaat om de aandacht. Facebook is uiteindelijk een lege hul, die gevuld wordt met content van anderen. Content heeft de NPO volop. Het gaat mij vooral om die concurrentie. Als de overheid zich echt zorgen maakt over de pluriformiteit van de media moeten ze kijken naar de honderden miljoenen euro’s per jaar die naar de publieke omroep gaan’. Dus om de pluriformiteit te bevorderen, moet de NPO een kopje kleiner wat dan weer ten koste gaat van de pluriformiteit? ‘Dat zeg ik niet. De programma’s gaan naar de digitale vluchtheuvel waar wij ook proberen een nieuwe toekomst op te bouwen. Wij moeten ons opnieuw uitvinden om op termijn op de nieuwe platformen succesvol te zijn. En dat is het vervelend dat de eerste die je daar tegen komt de publieke omroep is’.

Nog geen reacties

Om te reageren moet je een Villamedia Account hebben en moet je eerst ingelogd zijn.