Oproep aan kabinet naar aanleiding van Europese plannen: ga zorgvuldig om met de vrijheid van commmunicatie

De oproep wordt verder gesteund door mensenrechtenorganisatie Amnesty International, bedrijven die actief zijn in cybersecurity en NLdigital - een branchevereniging van ruim 600 bedrijven die in de digitale sector actief zijn. Eerder deze week berichtte Justitie-minister Van Weel over de status van de onderhandelingen.

Van Weel wenst een pan-Europese aanpak van de strijd tegen kinderpornografisch materiaal, maar stelt in de Kamerbrief dat “we ook oog hebben voor de impact die dit voorstel heeft op de grondrechten van burgers en de cyberveiligheid.”

Het huidige Europese voorstel is namelijk om álle communicatie geautomatiseerd te laten scannen op Child Sexual Abuse Material (CSAM), nog voordat versleuteling van kracht wordt. Dat zou met ‘digitale vingerafdrukken’ van honderdduizenden CSAM-beelden moeten gebeuren, dat bij platforms of op individuele apparatuur geladen moet worden.

Het gaat dus niet om de daadwerkelijke misbruikfoto’s, maar om een unieke code waar zo’n foto aan valt te herkennen. Een platform of apparaat zou dat beeldmateriaal op het toestel zelf al kunnen herkennen en alarmbellen laten afgaan. De vingerafdrukken zijn afkomstig van opsporingsinstanties die zulk materiaal bij misbruikers of op servers aantreft.

Dat CSAM en kindermisbruik bestreden moeten worden staat niet ter discussie. Bits of Freedom maakt bezwaar tegen de gekozen methode van doorlopende controle van élke internetgebruiker, die allen hun onschuldpresumptie verliezen en van wie de communicatie vanwege deze achterdeur per definitie niet meer privé is.

“De Europese Commissie wil namelijk platformen kunnen dwingen om alle berichtjes van alle gebruikers te monitoren. Dat betekent dat op last van de overheid de vertrouwelijkheid van communicatie wordt ondermijnd, op een enorme schaal. Ook als je nergens van verdacht wordt, kijkt de overheid mee. Dat is schadelijk voor iedereen, inclusief kinderen en jongeren die men nou juist wil beschermen. Ook zij moeten kunnen vertrouwen op de digitale middelen die zij gebruiken”, schrijft beleidsadviseur Rejo Zenger.

In 2021 zinspeelde Apple op inzet van dezelfde techniek, maar dat kwam het bedrijf op stevige kritiek te staan. Het plan verdween - voorlopig - in de ijskast.

Bits of Freedom dringt er bij het kabinet op aan om geen onomkeerbare besluiten te nemen zonder een parlementaire toets. Ook herinnert de organisatie het kabinet aan eerdere standpunten, waarin de economische en grondrechtelijke noodzaak van encryptie werd onderkend.

“We roepen het kabinet op om in de afweging van haar standpunt inzake de voorgestelde Verordening eerst een zorgvuldige afweging van alle relevante grondrechten en belangen te maken rond de inzet van client side scanning. Die belangen zouden dan in ieder geval de belangen moeten zijn die ook zijn overwogen bij de totstandkoming van het kabinetsstandpunt over encryptie, dus, kort gezegd, opsporing, grondrechten, economie en online veiligheid. Dit complexe vraagstuk vereist een zorgvuldige, democratisch geborgde, overweging vanwege de verstrekkende gevolgen voor de fundamentele rechten van mensen. We verzoeken u deze belangenafweging voor te leggen aan het parlement voordat u enig onomkeerbaar besluit neemt”, aldus de briefschrijvers. Meer bij Bits of Freedom