Ombudsman NPO hoopt dat redacties vaker contact met het publiek zoeken

De Ombudsman meldt in het jaarverslag dat zo’n 80 procent van de binnengekomen klachten zonder actieve tussenkomst van de Ombudsman worden geregeld tussen de klager en de desbetreffende omroep.

De meeste mails gingen over de NOS, de NPO en AVROTROS. Bij de NOS gaat het vooral over de nieuwsafdeling en dan specifiek wat betreft berichtgeving over het Midden-Oosten. Met betrekking tot de NPO gingen klachten veelal over technische zaken en storingen. Bij de AVROTROS ging het over het besluit van de omroep om zich terug te trekken uit het Eurovisie Songfestival. Dat viel buiten de scope van de opdracht van de Ombudsman, “omdat het geen journalistiek programma is”.

Niet alle klachten komen overigens in de openbaarheid. Dat is bijvoorbeeld het geval bij mogelijke schendingen van privacy, wanneer de Ombudsman meent dat openbaarmaking juist kan bijdragen aan het verergeren van het probleem.

AI opgenomen in Code Journalistiek Handelen
Naast de gebruikelijke klachtenafhandeling is het meer en meer een rol van het team van de Ombudsman aan het worden om na onderzoek achtergrond en duiding te geven over hoe journalistiek werkt. En de Ombudsman agendeert ook zelf onderwerpen en onderzoeken.

Zo hebben ze er vorig jaar bij de omroepen op aangedrongen AI op te nemen in de Code Journalistiek Handelen. Want AI-tools worden inmiddels op veel redacties gebruikt veel gebruikt om journalistiek werk uit handen te nemen. Het team van de ombudsman vroeg zich af of daar geen journalistiek-ethische grenzen aan gesteld moesten worden, aangezien AI ook kan zorgen voor hallucinaties.

Contact met publiek
De Ombudsman hoopt verder ook dat redacties in 2026 vaker contact met het publiek zoeken om toe te lichten wat ze doen, om uit te leggen hoe ze AI inzetten en welke journalistieke keuzes ze maken.

Uit onderzoek van het Reuters Institute blijkt immers dat het publiek daar behoefte aan heeft. En volgens het team van de Ombudsman helpt het “bij het behoud van publiek vertrouwen”.

Reuters trendsrapport: negatieve vooruitzichten, kansen voor journalistieke producties | Villamedia

Onafhankelijkheid van de Ombudsman
Uit het verslag blijkt ook dat een traject is ingezet om het instituut van de Ombudsman een onafhankelijkere positie te geven binnen het publieke omroepbestel. “Niet altijd is het publiek voldoende duidelijk hoe onafhankelijk de Ombudsman opereert. Om die ‘slager die het eigen vlees keurt’ perceptie te doorbreken, streven we naar een ook organisatorisch zelfstandig orgaan Ombudsman voor de Publieke Omroepen (wij noemen het wel: Omroepombudsman) binnen het bestel.” 

Op de agenda staat verder ook de onduidelijkheid over de journalistieke verantwoordelijkheid bij samenwerking met regionale omroepen. Vorig jaar bleek dat er verwarring heerste bij het publiek over wie de verantwoordelijkheid was bij een artikel van Omroep Gelderland dat was doorgeplaatst op de site van de NOS. “Het zou fijn zijn als wij in samenwerking kunnen helpen bij het goed terechtkomen van vragen over regionale en lokale journalistiek die met publiek geld gemaakt wordt.” Meer bij het jaarverslag van de Ombudsman