website over journalistiek

x

Villamedia heeft een app

 
Dit artikel wordt met je gedeeld door NVJ-lid Dolf Rogmans. Ook lid worden?

Exclusieve inhoud Sluiten

Een NVJ-lid heeft dit artikel met je gedeeld. Gratis een maand alles lezen? Klik hier.

Een NVJ-lidmaatschap geeft je recht op:

  • Persoonlijk advies
  • Juridisch advies & rechtsbijstand
  • Perskaart
  • Korting op cursussen
  • Villamedia magazine

Word lid Verder lezen

‘Objectiviteit is echt voorbij’

Dolf Rogmans — Geplaatst op Saturday 2 July 2016, 10:00

Cathrine Gyldensted

Cathrine Gyldensted - © Jamilla ter Steege

Interview De journalistiek zou minder moeten praten over nieuwe apps, video’s voor internet of de geneugten van virtual reality. En meer, veel meer, over het veranderen van de journalistiek zelf. De Deense journalist en directeur Constructieve Journalistiek in Zwolle, Cathrine Gyldensted, vertelt over haar passie voor de ‘constructieve journalistiek’.

Een beetje gehaast komt ze het Ambassade Hotel in Amsterdam binnenlopen. De trein uit Groningen had vertraging, het begon net te regenen toen ze het Centraal Station van Amsterdam uitliep en over een paar uur moet ze op Schiphol zijn. Het is het leven van Cathrine Gyldensted (1973) in een notendop. Met man en twee kinderen woont ze in Denemarken, geeft les aan de school voor journalistiek in Zwolle en reist de wereld over in haar zoektocht naar verbeterde vormen van journalistiek. Druk inderdaad, maar Gyldensted hoor je er niet over. Het is vooral leuk. Ze vindt het eerder een voorrecht.

Zes jaar geleden was Gyldensted nog correspondent voor Deense media in Amerika. En interviewde ze in New York een dakloze vrouw. In plaats van haar als slachtoffer neer te zetten, liet ze de vrouw vertellen over hoe ze voor die moeilijke omstandigheden oplossingen bedacht. Gyldensted: ‘Simpelweg door op zoek te gaan naar het positieve. Voor mij was dat een openbaring, een verbeterde manier van journalistiek.’

Ze ging minder werken en ‘positieve psychologie’ studeren. Dat gecombineerd met journalistiek leverde in 2011 het boek ‘From Mirrors to Movers’ op. Daarin legt ze een raamwerk voor constructieve journalistiek neer. Een nuchter boek met tal van voorbeelden hoe constructieve journalistiek in de praktijk uitpakt.

‘En dus geen geloof. Ik krijg nog wel eens de opmerking dat ik preek’, zegt ze. ‘Journalistiek moet eerlijker worden, nauwkeuriger, meer context geven en meer inzicht. Niet alleen in de onderzoeksjournalistiek, ook in het nieuws. We moeten weg van de objectieve, zogenaamde waardevrije en kritische journalistiek. Die levert een zwart-wit verslaggeving op. Maar de wereld is niet zwart-wit. En mensen willen ook wat anders. Ze willen verhalen waarin ook naar een oplossing wordt gekeken en niet alleen naar de problemen.’

Je schreef je boek in 2011. Wat is er sindsdien gebeurd?
‘Ik ben teruggegaan naar Denemarken en heb nog een tijdje voor de omroep gewerkt. Dat voelde niet meer goed en sindsdien houd ik mij volledig bezig met constructieve journalistiek. Het boek bracht mij in contact met veel nieuwe mensen. Ik werk mijn ideeën steeds verder uit. Sinds vorig jaar samen met de school voor journalistiek in Zwolle.’

Wat is je volgende stap op dat gebied?
‘Ik zoek het vooral in samenwerken. Bijvoorbeeld met Bart Brandsma. Hij is onderzoeker en kijkt samen met de Nederlandse politie naar hoe polarisatie werkt. Zijn theorie is dat de gepolariseerde groepen niet meer met elkaar in gesprek willen en dat het niet zo veel zin heeft dat te proberen. Zijn idee is dat je je beter op de grote middengroep kunt richten die nog niet gepolariseerd is. Ik vind dat een interessante gedachte en wil graag uitzoeken wat dat voor de journalistiek kan betekenen.

En ik ga ook samenwerken met het Medialab van de MIT-universiteit in Boston op het snijvlak van activisme en journalistiek. Nu ga ik waarschijnlijk iets controversieels zeggen. Maar ik denk dat we toe moeten naar een meer activistische vorm van journalistiek. Objectiviteit bestaat niet. Je hebt altijd belangen en een bepaalde visie van waaruit je werkt. Daar kun je dan maar beter voor uitkomen. En ook naar streven. Daar ligt voor mij de waarde van journalistiek. Daar voeg je iets toe. Objectiviteit is echt voorbij. Je moet transparant zijn. Laten zien waar je staat. Dat is eerlijker. Ik ben benieuwd wat dat oplevert.’

Leidt dat niet juist tot polarisatie, omdat je misschien gaat zenden in plaats van onderzoeken?
‘Ik wil mij niet richten op de uitersten, maar op het grote midden. Op de mensen die ook niet denken in zwart en wit. Net als bij constructieve journalistiek blijft het gaan om het kritisch onderzoeken van de maatschappij. Wat ik er aan wil toevoegen is het gegeven dat je transparant bent over je eigen positie en bedoelingen als journalist.’

Zitten we met onze huidige aanpak dan in een doodlopende straat?
‘Dat weet ik eigenlijk niet. Ik praat niet met uitgevers en ik train het management niet. Ik weet wel dat constructieve verhalen beter worden gelezen en lezers meer tevreden zijn. Dus in dat opzicht heeft het de toekomst. En je zou zeggen dat er dan ook geld mee te verdienen zou moeten zijn.’

Blijf je nog tijd overhouden om les te geven in Zwolle?
‘Dat bespreken we aan het begin van het volgende schooljaar. Eerst op vakantie. Ik heb ideeën over wat ik graag doe, maar wil dat graag eerst met Windesheim bespreken.’

Wat heb je gedaan in je eerste jaar?
‘Ik had drie opdrachten: introduceer een leerlijn, stel een lectoraat in en zet een digitaal netwerk op. Die leerlijn komt er. De discussie was of we in één keer de hele opleiding zouden omgooien of kleine stapjes zouden nemen met de docenten die gemotiveerd zijn. We hebben voor dat laatste gekozen en dat lijkt mij ook het slimste. Dat onderzoek komt er ook. De vacature gaat binnenkort uit. De bedoeling is om het domein van constructieve journalistiek te vestigen. En daarvoor fondsen te zoeken. Ik ga dat overigens niet doen. En het netwerk lanceren we binnenkort. Het heet Cojo.network en is een website. Het is de bedoeling dat iedereen die zich met constructieve journalistiek bezighoudt daar meldt waar men mee bezig is. Samen met studenten houd ik het netwerk levend.’

Ben je tevreden?
‘Ik vond de discussies met collega’s soms moeilijk. Een aantal daarvan plaatsen mij in een andere “box” en zeggen “jij bent geen journalist, dus met jou hoeven we niet te praten”. Maar ik zit in hun box. Ik ben journalist. Ben genomineerd voor prijzen. Dus ik weet waar ik het over heb en ik wil dus dat ze met mij in gesprek gaan. Journalisten hebben moeite om naar zichzelf te kijken. Ze leven lang niet altijd naar de normen die ze anderen opleggen. Dat geldt zeker in Denemarken. Maar we zijn er uit gekomen in Zwolle. Dus het is goed. Ik vond het soms ook lastig om les te geven. Ik heb een groep studenten gehad die niet gemotiveerd was. Ik begrijp niet dat dergelijke studenten worden toegelaten. Het lijkt mij beter dat je de opleiding kleiner maakt. Dat lijkt mij sowieso een goed idee gezien de arbeidsmarkt.’


Waarom niet opnieuw actief als journalist?

‘Tien procent van mij zegt dat ik weer als journalist verder moet gaan. Ik heb er nu dus niet de motivatie voor om weer alle tijd aan journalistiek te besteden. In mijn huidige rol ontmoet ik veel nieuwe mensen en kan ik lesgeven. Dat is erg leuk. Sowieso zou ik niet meer als journalist in Denemarken willen werken en niet voor de televisie. Dat voelt te veel alsof ik weer in dezelfde tredmolen plaatsneem. Ik ken die processen en ben bang dat ik er dan weer te veel onderdeel van ga uitmaken. Dit najaar pak ik in mijn vrije tijd wel het vervolg op van een eerder onderzoek.’

Heb je nog lessen voor journalisten in Nederland?
‘Allereerst, blijf ontdekken en proberen. Journalistiek is geen statisch domein dus bevrijd jezelf van die gedachte. En dan zie je een heel nieuw landschap met nieuwe mogelijkheden. Maar dwing niet iedereen jouw werkwijze op. Dat heb ik zelf ook geleerd. En als je wilt veranderen, kies dan iets dat je al doet en verander dat. Kies voor kleine stapjes vooruit en niet voor hele grote veranderingen. Begin met het stellen van andere vragen, focus op oplossingen en zoek niet de polarisatie’.

Cathrine Gyldensted (1973) begon kort na de eeuwwisseling als onderzoeksjournalist bij een Deense omroep. Tussen 2006-2011 was ze correspondent in de VS. In 2010 studeerde ze in de VS ‘Applied Positive Psychology’ en schreef ze ‘From Mirrors to Movers, vijf elementen uit de positieve psychologie toegepast op constructieve journalistiek’. In 2011 richtte ze een adviesbureau op. Sinds 2015 geeft ze les aan Windesheim in Zwolle met de titel Directeur Constructieve Journalistiek.

Nog geen reacties

Om te reageren moet je een Villamedia Account hebben en moet je eerst ingelogd zijn.

Smart octo banner