Netwerken, hoe doe je dat? En hoe pakken ervaren netwerkers het aan?

Netwerken. Het is een simpel woord, maar het betekent zoveel. Vooral in de journalistiek. Zonder netwerk kom je simpelweg nergens. Het kan ervoor zorgen dat jouw journalistieke carrière een ongelofelijke kickstart krijgt. Juist door relaties op te bouwen kun je deuren openen die anders gesloten zouden blijven.

Eigenlijk zou netwerken een verplicht vak moeten zijn bij iedere journalistieke opleiding. Maar tot mijn verbazing wordt er op mijn school weinig mee gedaan.
Er wordt vooral aangeraden om de ‘wijde wereld’ in te gaan, zodat je je netwerk kan uitbreiden. Maar dat is ontzettend vaag. Juist die vaagheid is een probleem voor mij. Veel leerlingen, waaronder ikzelf, zeggen dat ze niet begeleid worden om goed te leren netwerken. Dat besefte ik tijdens een ervaring die ik had, toen ik zelf probeerde een eerste stap te zetten.

Als eerstejaarsstudent kreeg ik een mail van de NVJ: een uitnodiging voor een netwerkbijeenkomst in de Haagse Schouwburg. De perfecte kans om met collega-journalisten in gesprek te gaan. Ik besluit het erop te wagen, ook al heb ik nul netwerkervaring. Gelukkig ga ik niet alleen; een klasgenoot gaat mee als mentale support. Met knikkende knieën open ik de deur van het klassieke gebouw. Voor me zie ik tientallen journalisten, die mogelijk willen horen wat ik te zeggen heb.

Ik hoor freelancers aan de bar klagen dat ze te weinig betaald krijgen. Daarnaast houdt iemand een vurig betoog over de bezuinigingen in de journalistiek. Ik onthoud deze onderwerpen en bereid mezelf voor om me te mengen in het gesprek. Maar het duurt wel even voordat ik ze echt benader. Zodra ik zelf in het gesprek moet stappen, voelt het alsof ik het toneel oploop zonder script.

Daar ga ik: met een koffiebeker in mijn linkerhand en een missie in mijn hoofd loop ik naar iemand toe die mij interessant genoeg lijkt. Terwijl ik dichterbij kom, bedenk ik de ideale ‘openingszin’. Alsof ik iemand benader in de kroeg. In principe weet ik wat je ‘hoort’ te doen: glimlachen, jezelf voorstellen, een grapje maken, interesse tonen. In de praktijk voelt het alsof ik op een bruiloft ben waar iedereen familie is, behalve ik.

Het voeren en vasthouden van het gesprek is misschien wel mijn grootste uitdaging. Waar praat je over? Praat je over de iets bittere koffie die geschonken wordt? Of ga je direct een gesprek beginnen over ethische dilemma’s? Meestal zeg ik dan iets zoals: ‘Wat brengt jou hier vandaag?’ of een andere open vraag om het ijs te breken. Het praten zelf gaat meestal snel, maar in een mum van tijd heb ik al alles gezegd wat ik wilde zeggen.

Dan komt dat subtiele moment waarop het gesprek zijn natuurlijke einde heeft bereikt. De belangrijkste punten zijn uitgewisseld, en toch blijf je staan. Je zoekt een passend moment om het af te ronden zonder abrupt te klinken. Uiteindelijk kies ik voor de klassieker: een blik op mijn lege koffiekop, een verontschuldigend knikje, en de belofte dat we ‘zeker contact houden’. Dan loop ik weg, hopend dat ik er ontspannen uitzie en niet alsof ik net ben ontsnapt.

Mila-Marie Bleeksma (29), redacteur bij Spraakmakers: VROEG BEGINNEN

‘Bij mijn eerste netwerkbijeenkomst als tweedejaars student was ik super nerveus. Ik vond het heel moeilijk omdat ik nog niet zoveel te bieden had aan anderen. En ik wist ook nog niet wat ik wilde halen bij die bijeenkomsten. Dus ik heb volgens mij alleen maar in een hoek gestaan met een glas bier.

Op de Hogeschool Utrecht werd vroeger wel gezegd dat je naar netwerkbijeenkomsten moest gaan. Maar er komen misschien maar twee mensen uit mijn netwerk die ik heb ontmoet bij zo’n bijeenkomst.

Eigenlijk zit je netwerk overal. Het zit bij mijn eerste baan, waar ik bijvoorbeeld artikelen insprak voor weinig geld. Toch heb ik daar wel fijne mensen aan overgehouden. Het zit in de banen die je hebt gehad en de mensen die daar omheen zitten. Maar het zit bijvoorbeeld ook in verjaardagsfeestjes. Iedereen heeft interessante verhalen. En die kan je echt op de meest gekke plekken oppikken.

Mijn tip is, mits je tijd en ruimte daarvoor hebt, lekker aan de slag gaan in de journalistiek. Het investeren in je werk tijdens je studie, dat levert dus gewoon heel veel op. Wat mij betreft hoef je echt niet naar die netwerk­events. Ik heb daar heel weinig aan overgehouden. Maar het gaat meer om de contacten die je opdoet en hoe je je ontwikkelt. En daar kan je niet vroeg genoeg mee beginnen.’

Jolan Douwes (64), loopbaancoach en journalist: VRAGEN STELLEN

‘Ik was tijdens mijn eerste netwerkbijeenkomst al heel serieus en ik durfde initiatief te nemen. Ik had niet de grootste mond van iedereen. Maar ik wist dat netwerken nuttig was, dus ik zette mezelf er ook een beetje toe.

Ik zie netwerken als iets groots en iets kleins. Je moet het niet te groot maken en te spannend. Je bent bijvoorbeeld ook al aan het netwerken als je je buren vraagt of zij een goede schilder weten. Dan gebruik je hun kennis en hun contact.

Netwerken is vooral veel vragen stellen. Weet jij het verschil tussen een sollicitatiegesprek en een netwerkgesprek? Bij een sollicitatiegesprek krijg je veel vragen, bij een netwerkgesprek stel jij ze. Je moet zorgen dat je goed voorbereid bent en weet wat je van de ander kunt opsteken.

Wat ik van studenten begrijp is dat er wel wat wordt gedaan op scholen als het gaat om netwerken. Dus dat je bijvoorbeeld wordt gestimuleerd om naar bijeenkomsten te gaan. Maar daar zou vast wel meer aandacht aan besteed mogen worden. Ik vind wel dat je je zelf ook kunt verdiepen in de kunst van het netwerken.

En wat ik ook aanraad, is dat je aan iemand vraagt als je een netwerkgesprek gehad hebt: “wat kan ik voor je terug doen?” En wat ook belangrijk is, is dat je zorgt voor een follow-up. Laat nog even weten wat je met iemands tips of informatie hebt gedaan.’

Marc Koster (56), journalistiek ondernemer en medeoprichter FTM: VOORBEREIDEN

‘Eigenlijk moet je nooit zomaar netwerken. Het enige wat je moet doen als je naar een bijeenkomst gaat, is precies weten wie je voor je hebt. Netwerken draait vooral om het verdiepen in de ander. Daarom moet je goed voorbereid zijn. Je kan best weleens naar een bijeenkomst gaan, dat doe ik ook, maar dan wel met een doel. Netwerken om te netwerken is niet genoeg. Soms ga je voor maar één vraag naar een event en praat je daarna nog met anderen.

Ik heb me elke keer opnieuw moeten verdiepen in de groep waar ik heenging. Je moet weten wie er zijn, bijvoorbeeld welke journalisten. En dan ga je daarheen met verhalen, misschien zes of zeven in je achterzak.

Het mag geen eenrichtingsverkeer zijn: “ik wil iets van jou, geef me wat”. Als je afwachtend bent als een muurbloempje en hoopt dat mensen naar jou toe komen, gebeurt er niets. Je moet ze zelf iets geven.

Belangrijk zijn ook 06-nummers. Geen visitekaartjes of e-mails, maar meteen een nummer vragen. Zet dat direct in je telefoon en bel terwijl ze erbij staan, zodat je weet dat het werkt. Dat lijkt brutaal, maar mensen vinden dat vaak helemaal niet gek.’