‘Ministers en staatssecretarissen niet heel transparant in openbare agenda’s’
Ministers en staatssecretarissen in het kabinet-Schoof geven weinig openheid van zaken over de afspraken in hun agenda met bijvoorbeeld lobbyisten, stellen onderzoekers van de Open State Foundation. Afspraken komen lang niet altijd in de openbare agenda's van de bewindslieden terecht. Als dat wel gebeurt, is de informatie vaak niet compleet. Zes kabinetsleden, onder wie minister Eddy van Hijum (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) houden zelfs helemaal niets bij.
Het onderzoek betreft de eerste twee maanden: juli en augustus 2024. Openbare agenda’s zijn belangrijk om inzicht te krijgen in wie bij de politieke top lobbyt.
De bevindingen van het onderzoek van Open State Foundation op een rij
● Nieuwe bewindslieden publiceren hun afspraken gebrekkig waardoor lobby niet transparant is
● Veel afspraken worden niet opgenomen in de openbare agenda’s
● Openbare agenda’s voldoen niet aan de richtlijnen; slechts 13% van de gepubliceerde externe afspraken is compleet; dit is vergelijkbaar met het vorige kabinet
● 31% van de afspraken vermeldt het onderwerp; 59% vermeldt een duidelijke gesprekspartner
● Grote verschillen tussen bewindspersonen: minister Fleur Agema beste; minister Eddy van Hijum en staatssecretarissen Jurgen Nobel en Eddie van Marum houden niets bij
● Verplicht laagdrempelig contact per agenda-item slechts bij zeven bewindspersonen
● Kamerlid Sneller houdt externe afspraken goed bij als voorbeeld voor Tweede Kamer
Valse start Omtzigt
NSC-leider Pieter Omtzigt is in de Tweede Kamer één van de pleitbezorgers voor meer transparantie over de agenda’s van bewindslieden. Het kabinet dat mogelijk is gemaakt door onder andere zijn partij heeft volgens de Open State Foundation echter een “ronduit valse start” gemaakt als het hierop aankomt.
In “slechts 13 procent” van de gevallen is de informatie in de openbare agenda’s van de kabinetsleden compleet, schrijven de onderzoekers. Dat is ongeveer net zoveel als het vorige kabinet. Bovendien vermoeden zij dat veel afspraken de agenda’s niet eens halen.
De Open State Foundation merkt bijvoorbeeld op dat de 29 ministers en staatssecretarissen maar 160 afspraken hebben geregistreerd in juli en augustus. “Dat is opvallend weinig in een periode waarin werd gewerkt aan het regeerprogramma”, vindt de stichting die pleit voor openheid bij de overheid. De onderzoekers vonden bovendien op social media 33 afspraken die niet werden vermeld in de openbare agenda’s.
Onderwijsminister Eppo Bruins heeft met veertien afspraken de meest gevulde openbare agenda. Behalve minister Van Hijum hebben ook ministers Marjolein Faber (Asiel en Migratie), Caspar Veldkamp (Buitenlandse Zaken), David van Weel (Justitie en Veiligheid) en staatssecretarissen Eddie van Marum (Herstel Groningen) en Jurgen Nobel (Participatie en Integratie) geen enkele melding van een afspraak gedaan.
De informatie in de openbare agenda is het meest compleet bij minister Fleur Agema (Volksgezondheid, Welzijn en Sport). Zij heeft melding gedaan van elf afspraken en bij tien daarvan zijn alle benodigde gegevens ingevuld. Behalve de gesprekspartner moet bijvoorbeeld ook worden vermeld wat het onderwerp is. Agema vormt wat dat betreft de uitzondering op de regel: tien van de vijftien ministeries hebben geen enkele afspraak in de openbare agenda van bewindspersonen compleet ingevuld.
Het vorige kabinet heeft beloofd de agenda’s bij te houden volgens een afgesproken richtlijn. In het regeerprogramma zegt ook het huidige kabinet transparantie van bewindspersonen te “bevorderen”.
Praat mee