website over journalistiek

x

Villamedia heeft een app

 

Mediawijsheid mist een beetje wijsheid

Erik van Heeswijk — Geplaatst in Innovatie op vrijdag 20 februari 2015, 09:00

Columns Mediawijsheid zou moeten gaan over het weerbaar maken van de mediaconsument. Hem en haar laten inzien dat veel media gelijk staan aan propaganda in plaats van waarheidsvinding. Mediawijsheid zou niet, of in elk geval veel minder dan nu het geval is, moeten gaan over het beschermen van tere kinderzieltjes. Dat betoogt Erik van Heeswijk. Mediawijsheid zou wat wijzer mogen zijn.

Ik sluit me net achter in de file aan als ik op Radio1 hoor aankondigen dat ze het over ‘mediawijsheid’ gaan hebben. Ik draai de volumeknop open, want ik vind het een belangrijk onderwerp. Terwijl de rode achterlichten oplichten, luister ik geconcentreerd, Maar mijn ergernis neemt het direct over als het weer eens over loverboys en naaktplaatjes op de sociale media blijkt te gaan. We beginnen langzaam een wezenlijk punt te missen. 

Ik heb er geen uitgebreid onderzoek naar gedaan maar mediawijsheid lijkt me ontstaan uit een behoefte om de mediaconsument zich bewust te maken van propaganda. Dat is na de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog niet vreemd, maar in de jaren ‘60 en ‘70 begon ook het advertentiemodel stevige vormen aan te nemen. Adverteerders en andere machthebbers bereiken via de massamedia het grote publiek, in een poging hen te winnen voor hun eigen doelstellingen. Meestal het kopen van een product dat de klant niet echt nodig had. Om zich daartegen te weer te stellen moest de consument, ja zelfs de burger in staat worden gesteld om die intenties te lezen en zelf autonome keuzes te maken.

Met de komst van het internet leek die noodzaak eerst alleen maar toe te nemen. Nu richten fabrikanten en politieke partijen zich direct tot de klant, het journalistieke filter van TV, radio en krant wordt door het web succesvol gebypassed. Het is tijd om mediawijsheid, het ontcijferen van de commerciële codes een prominente plek in het onderwijs te geven. Herkennen onze kinderen dat Buzzfeed leeft van advertorials, snappen ze spam, begrijpen ze dat SP.nl of VVD.nl meningen verkopen? En snappen hun ouders het?

Deze week gaf Facebook het ultieme argument. Met ‘Product Ads’ kan een bedrijf zijn hele catalogus uploaden naar Facebook waarna het sociale netwerk gaat bepalen welk product het beste bij elke gebruiker past, uiteraard op basis van zijn persoonlijke data. Zo wordt Facebook nog meer een direct marketing machine dan het tot nu toe al was.
We moeten wakker worden. Met gepersonaliseerde advertenties en content marketing is niets mis, maar we moeten de nieuwe generatie in staat stellen het te onderscheiden van journalistiek en echte informatie. Juist nu.

Zo zat ik in de auto, ik hoopte op een vurig pleidooi. Ik werd al snel teleurgesteld. Want weer lijkt het onderwerp te worden gegijzeld door de ouderpressiegroepen (zo is OudersOnline hoofdredacteur Justine Pardoen op dit onderwerp heel aanwezig). Daardoor verengt het begrip mediawijsheid voortdurend tot een issue van kinderen en veiligheid: zijn mijn kinderen safe op de sociale media, worden ze gecyberpest of gelokt door kinderlokkers? En wat gebeurt er als ze naakt voor een webcam gaan zitten?

Begrijp me niet verkeerd, ik vind dat als ouder belangrijke en aansprekende griezelonderwerpen waarvoor aandacht nodig is, maar we moeten ons wel realiseren dat de oorspronkelijke vraag volkomen ondergesneeuwd raakt: kan ik als burger informatie van manipulatie scheiden? In de lespakketten lijkt die vraag nog wel ergens aanwezig, maar ik merk dat de media de noodkreet van het onveilige kind helemaal niet meer kunnen weerstaan. En die eenvormigheid gaan we bezuren.


Erik van Heeswijk
CEO CleverLions.com

Volg me op Twitter of Facebook als je ook tussendoor op de hoogte wil blijven:
Twitter.com/erikvh
facebook.com/erik.vanheeswijk

2 reacties

Om te reageren moet je een Villamedia Account hebben en moet je eerst ingelogd zijn.

  1. 1. Muriel Warners, 21 februari 2015, 10:04

    Mediawijsheid is zoveel meer dan reclame van ‘objectieve’ informatie onderscheiden Erik. Omdat internet terugpraat en wij allang geen passieve consumenten meer zijn. Je bewust zijn van de openbaarheid van het web en van je privacy, echt begrijpen wat ‘social’ is en wat je daaraan hebt, leuke dingen maken met allerlei programma’s en tools en zo bijdragen aan een positief web, om maar wat te noemen. Dat is in ieder geval waar ik en anderen mee bezig zijn om over te brengen aan kinderen en jongeren.

  2. 2. Erik van Heeswijk, 21 februari 2015, 11:02

    Beste Muriel, dat geloof ik direct en het is ook prijzenswaardig. Ik betoog ook niet dat dat er niet bijhoort, ik betoog dat het meer is dan dan veiligheid en plezier van het individu.

expertisedag 2019

Villamedia Sluiten

Inloggen

Registreren

Vul onderstaande gegevens in voor exclusieve toegang voor NVJ-leden.