Lucas van Houtert stopt als hoofdredacteur Brabants Dagblad: hij wil er weer op uit, inclusief weekenddiensten en ‘rotklussen’

In het gloednieuwe gebouw Mindlabs in Tilburg waar de drie Brabantse DPG Media-titels (BN De Stem, Eindhovens Dagblad en Brabants Dagblad) gezamenlijk opereren, loopt Van Houtert over de redactie op weg naar een spreekkamertje. ‘De Aanjagers’ staat er op het bordje voor de deur. Andere hokjes hebben namen als ‘Het Gouden Kwadrant’ en ‘Niche’.

Lezersdata
Ze slaan terug op de kwadrantenscores van DPG-Media: wordt je verhaal veel én goed gelezen, dan belandt het in het Gouden Kwadrant. Leest een relatief klein clubje je verhaal tot de laatste letter? Niche. In De Kelder - inmiddels heet dit kwadrant ‘verhalen die extra aandacht verdienen’ - wil je als redacteur niet belanden: weinig bezoekers én slecht gelezen. Daar wordt volgens Van Houtert overigens terughoudend op beoordeeld. ‘Het is al hard genoeg om het zichtbaar te maken.’ 

Voor dit interview neemt hij plaats in het kwadrant van veel unieke bezoekers die maar kort in het artikel zitten: De Aanjagers. ‘Zet bizar of horror in je kop en je springt in bereik’, vertelt Van Houtert. Als die termen worden gebruikt moeten ze wel de lading dekken, verzekert hij. ‘We hollen ze niet uit.’

Brabants Dagblad was de eerste redactie die begon met deze kwadranten rapporten. Intussen wordt nog veel meer gedaan met lezersdata. Wanneer haken lezers af in een tekst? Zijn het je vaste gasten of zijn het nieuwe lezers die via Facebook binnenstromen? Ook het BBC-model dat uitgaat van zes lezersbehoeften wordt gebruikt. Drie die met het hoofd hebben te maken (geef context, informeer en help) en drie met het hart (raak, verbind en vermaak).

Ik denk dat we de krant wel eens te klein en onbelangrijk maken, terwijl het eigenlijk ons mooiste en duurste platform is

In zijn aankondiging als nieuwe hoofdredacteur wordt Van Houtert in de krant beschreven als ‘de romanticus waar het gaat over de liefde van de papieren krant’. Hij moet lachen als hij het artikel uit 2016 ziet. ‘Toen ik bij het BD aantrad stelde online hier nog bijna niks voor. Verhalen werden nooit integraal online gezet uit angst dat dat de krant zou kannibaliseren.’ Zijn belangrijkste taak werd de transitie van krant naar online. ‘Van 80.000 bezoekers per dag naar ruim 300.000, die stap is wel gezet. Ondanks mijn gevoel voor romantiek.’ 

De liefde voor het papier is onvoorwaardelijk?
‘Ik denk dat we de krant wel eens te klein en onbelangrijk maken, terwijl het eigenlijk ons mooiste en duurste platform is. Maar soms kan hij ook vreselijk in de weg zitten, met zijn twee kolommers en kleine stukjes. De ruimte die je hebt kan dwingend zijn: vaak schuilt er achter zo’n kort stukje tekst een veel mooier verhaal.’

De beslissende stap naar het digitale abonnee-model moet nu worden gezet, schrijf je op LinkedIn. Hoe zorg je ervoor dat de digitale lezer gebonden blijft aan het Brabants Dagblad?
‘Voor een aantal dingen moeten mensen weten: daarvoor moet je echt bij het BD zijn. Bijvoorbeeld bij grote dossiers als Q-koorts. We hebben ons als krant sterk gemaakt om een vrij weerloze groep patiënten in beeld te houden. Ik heb er tijdens een bijeenkomst nog boos over gemaakt tegen Mark Rutte. Er werd vanuit het kabinet niet goed mee omgegaan.’

Wat zijn de bedreigingen voor een regionale krant als het BD?
‘Uiteindelijk draait alles om lezers, abonnees en adverteerders aan je te binden. Wij zitten al een jaar of 15 in een krimpende markt. Een paar jaar geleden hebben we dat weten om te buigen tot een groeiend aantal abonnees. Dat wordt allemaal bepaald door de vraag of wij erin slagen de journalistiek te maken die je niet wil missen.’

Wordt er genoeg van die journalistiek gemaakt?
‘Blader door een krant van 20 jaar geleden en je zult zien dat onze journalistiek nu scherper, urgenter en minder institutioneel is. Daarmee zeg ik het niet dat ze het vroeger zo slecht deden, maar wij schrijven beter omdat we in de lezersdata zien dat als je het goed opschrijft, je je lezers vasthoudt. Ik behoor absoluut niet tot de stroming die denkt dat het vroeger allemaal beter was. Integendeel. Nu hebben we bijvoorbeeld wél een onderzoeksredactie. Die is er vroeger nooit geweest.’

Bemoei je je als hoofdredacteur tegenwoordig nog genoeg met de krant van morgen?
‘Uiteindelijk leid je een club met mensen. Vaak vanuit journalistieke invalshoek, maar ook vanuit de menselijke kant. Hoe vindt een redactiechef zijn weg? Is je team een team? Als het kan zit ik wel altijd bij de overdracht van de avond. Dat is eigenlijk het meest effectieve moment om je stempel te drukken. Ik ben helaas ook íets te veel tijd kwijt geweest aan parkeervergunningen in Tilburg, haha. En je hebt de begrotingstijd waarin je kijkt waar de mensen zitten en of je daarin moet schuiven.’

Bij je aantreden schreef je een brief naar alle redactieleden. Je kwam vooral duidelijkheid brengen en je zei dat je lang zou blijven. Was er behoefte aan rust en regelmaat?
‘Enorm. Mijn voorganger hield het na negen maanden voor gezien. De twee hoofdredacteuren ervoor bleven ook niet lang. Dat merkte je op de redactie. ‘Hoelang blijf je?’, kreeg ik al snel te horen. Zeven jaar, zei ik.’

In je rol als hoofdredacteur ben je absoluut niet meer ‘one of the guys’

In zijn eerste column (3 februari, 2017) schrijft Van Houtert het plekje in de krant vooral te willen gebruiken om lezers een kijkje in de ‘zwarte doos’ van de redactie te geven. ‘En laten we het hier vooral een beetje informeel houden’, pleit hij. Ter afsluiting zijn mailadres. Voor vragen, een gevoel of opmerkingen: mail vooral!

Vroeger was dat wel anders, vertelt Van Houtert. Hoofdredacteuren waren heren in pak met statuur - vrouwen waren nog lang niet in zicht. De afstand tussen ‘de troon’ van de hoofdredacteur, de redactie en de lezers was groter. Ook zijn vader was zo’n heer. Cas van Houtert stond vijftien jaar lang aan het hoofd van het Eindhovens Dagblad. Hij overleed in de zomer van 2022 op tweeëntachtigjarige leeftijd. 

Om advies vroeg hij zijn pa niet, over de krant werd weinig gesproken. ‘Ik nam al mijn beslissingen op eigen houtje, ik heb later pas geleerd raad te vragen in mijn leven. Alhoewel het misschien weinig werd uitgesproken weet ik zeker dat hij enorm trots was. Wat dat betreft hadden we een hele liefdevolle, maar ook een tikje ingewikkelde vader-zoonrelatie waarin we elkaar heel goed begrepen, maar niet veel uitspraken.’

Na een tijd kan je in je rol wat ongeduldiger en botter worden vanwege dingen die niet meteen lukken of waarin je je redactie niet snel genoeg meekrijgt

Van Houtert maakt als hoofdredacteur van het Brabants Dagblad vier verhuizingen mee, zet een Brabantse onderzoeksredactie op, voert twee nieuwe redactiesystemen in en ziet de drie Brabantse kranten samenvoegen onder één dak in Tilburg. ‘Allemaal ontzettend ontregelend voor redacties. In je rol als hoofdredacteur ben je daarin absoluut niet meer ‘one of the guys’. Al is het maar omdat je soms beslissingen moet nemen waar niet iedereen blij van wordt.’

‘Na een tijd kan je in die rol wat ongeduldiger en botter worden vanwege dingen die niet meteen lukken of waarin je je redactie niet snel genoeg meekrijgt. Ik denk dat dat na een jaar of zeven een beetje parten kan gaan spelen.’

Het hoofdredacteurschap heeft dus een houdbaarheidsdatum?
‘Absoluut. Iedereen heeft zijn blinde vlekken, ook ik. Het eerste wat mijn opvolger moet gaan doen, is mijn blinde vlekken wegpoetsen.’

Wat zijn jouw blinde vlekken?
‘Moeilijk te zeggen, maar ik heb één ding wat ik echt niet ver genoeg heb kunnen brengen: diversiteit. Daar ligt echt een klus voor mijn opvolger. Wij zijn van oudsher een witte redactie voor witte mensen. De buitenwereld is natuurlijk veel diverser. Zeker nu we een enorm online publiek hebben waar we ons aan moeten binden. Heel veel mensen zullen zich niet in de samenstelling en onderwerpkeuze van onze redactie herkennen.’

In een poging de redactie diverser te maken vroeg Van Houtert in 2020 potentiële journalisten met een andere etniciteit zich te melden. Zijn aanbod: een masterclass journalistiek en een kans om te freelancen voor de krant. Een druppel op een gloeiende plaat, noemt hij het nu. ‘Na die actie werd ik meteen bijna heilig verklaard omdat er op dit vlak zo weinig gebeurt. Daarna werd het weer heel snel stil.’

Terug naar het Eindhovens Dagblad
Van Houtert verheugt zich erop om weer ‘one of the guys’ te zijn en als verslaggever de pen weer alle ruimte te geven. Met de blocnote in de zak erop uit. Dat gaat hij doen op de plek waar hij zes jaar als eindredacteur en negen jaar als chef werkte: het Eindhovens Dagblad.

Dat je vorige leidinggevende functies daarbij niet in de weg gaan zitten, heb je volgens Van Houtert zelf in de hand. ‘Voor mij is het heel simpel: ik wil geen luxe journalist worden die af en toe een lange reportage maakt, maar hard core verslaggever. Bezig zijn met het nieuws van de dag inclusief weekenddiensten, piketten en rotklussen. De hele rimram. Dat is het vak waar ik ooit voor viel en wat ik nog veel te weinig heb gedaan in mijn leven.’

Voordat hij daar aan begint, gaat hij eerst vier maanden ‘niks doen’. ‘Fietsen, zeilen, met mijn vriendin en ons busje naar Italië en met mijn moeder op pad. Dat mag wel na al die jaren in de hogedrukpan.’