Liveblog Oekraïne: eerste Russische strafzaak rond ‘nepnieuws’; lichaam Fox News-cameraman gerepatrieerd
In dit artikel houden we je op de hoogte van de ontwikkelingen rondom de oorlog in Oekraïne en de impact op journalisten, media en journalistiek. Een ijzingwekkend verslag van een dagenlange marteling van een Radio France-fixer, Oekraïense fotograaf nog steeds vermist en Rusland begint eerste zaak tegen een prominente journalist vanwege 'nepnieuws'.
We houden een overzicht bij met journalisten die verslag doen vanuit Rusland en Oekraïne. Dat overzicht vind je hier.
Lichaam Fox News-cameraman in Ierland voor begrafenis
Het lichaam van de Ierse cameraman Pierre Zakrzewski is vanuit Oekraïne overgebracht naar Ierland, waar hij woonde. Zakrzewski kwam samen met lokale fixer Oleksandra Kuvshynova om toen ze werden beschoten tijdens hun werk. De familie heeft autoriteiten in Oekraïne en Ierland bedankt voor hun hulp bij het repatriëren van het lichaam, meldt de Ierse publieke omroep RTE.
Eerste zaak ‘desinformatie’ in Rusland
De Russische journalist Aleksandr Nevzorov is de eerste prominente verslaggever die wordt aangeklaagd op grond van nieuwe Russische wetgeving, die celstraf tot 15 jaar in het vooruitzicht stelt voor het verspreiden van nepnieuws. Politiek verslaggever en commentator Nevzorov stelde dat de kraamkliniek in Marioepol opzettelijk zou zijn beschoten.
#Russia: A criminal case has been opened against journalist Alexander Nevzorov under a new law criminalising the publication of “false” information on the war in #Ukraine. Now hosting a YouTube channel, he was previously a journalist for @channelone_rus and a confidant of Putin. pic.twitter.com/iXSjYhZNsv
— RSF (@RSF_inter) March 22, 2022
De nepnieuwswet bracht de meeste internationale media ertoe om uit Rusland te vertrekken. De Volkskrant meldt dat er ook een strafzaak is aangekondigd tegen een in Frankrijk woonachtige Russische blogster, die stelde dat Rusland kinderen bewust tot doelwit maakt.
De Russische journalist Zhanna Agalakova werkte jarenlang voor het Eerste Kanaal van Russische staatstelevisie. Ze nam ontslag na de invasie van Oekraïne. Agalakova sprak voor het eerst over haar ervaringen als onderdeel van een propagandamachine. Ze deed dat gisteren bij Reporters sans Frontières (RSF) in Parijs.
RTL-correspondent Olaf Koens heeft weinig op met journalisten die na jaren propaganda maken nu plots een moreel oordeel hebben.
Spijtoptanten die jarenlang willens en wetens de meest giftige propaganda maakten en nu met de neus omhoog opstappen. Nee. Sorry. https://t.co/oKWA9zB1N6
— Olaf Koens (@obk) March 23, 2022
Fixer Radio France gemarteld
Persvrijheidsorganisatie RSF heeft de ervaringen gedeeld van een 32-jarige Oekraïense fixer en vertaler voor Radio France, die op 5 maart door Russische verkenningstroepen gevangen werd genomen.
De man, die enkel als Nikita wordt aangeduid, zegt dat zijn auto was voorzien van PRESS-markeringen. Hij werd desondanks beschoten toen hij de troepen tegenkwam. Hij werd meegenomen naar een huis, waar Nikita vertelde dat hij werkt als vertaler voor buitenlandse media.
Hij werd door de troepen met geweerkolven in zijn gezicht geslagen (“ik voelde stukken tand en moest bloed spugen”) en daarna in een greppel gegooid, waar een nep-executie werd uitgevoerd. Hij werd later aan een boom vastgebonden, waarbij schoenen en zijn trouwring werden gestolen en hij regelmatig met geweerkolven en stalen pijpen werd geslagen. Ook zou hij met een mes zijn bewerkt.
De man zegt een paar keer zijn bewustzijn te zijn verloren. Hij vermoedde dat de martelingen voor de lol werden uitgevoerd.
Na negen dagen namen de Russische troepen hem mee naar een afgelegen plek in het bos. De man zegt overtuigd te zijn dat hij zou worden geëxecuteerd, dus zetten het op een lopen. Er werd niet geschoten. De man bereikte een weg en kon vluchten. Meer bij RSF
Oorlogsfotograaf vermist; wellicht gevangen genomen
Sinds 13 maart is de Oekraïense fotograaf Max Levin vermist. Hij was aan het werk in een oorlogsgebied nabij Kyiv maar daarna is er geen contact meer met hem geweest. Volgens vrienden en collega’s was het laatste levensteken toen hij reisde tussen dorpjes waar heftig werd gevochten.
Vrienden vrezen dat Levin bij die gevechten gewond is geraakt of mogelijk is opgepakt door Russische troepen.
Levin werkt voornamelijk voor het Oekraïense nieuwsplatform LB, maar verleende ook stringerdiensten voor persbureau Reuters. Vrienden en collega’s roepen op naar Levin uit te zien:
Our good friend, talented war photojournalist Maks Levin, has gone missing.
— Illia Ponomarenko ???? (@IAPonomarenko) March 22, 2022
He had yet another field day in a combat zone outside Kyiv on March 13. Ever since then, no one has had any contact with him.
If you follow this war, you have definitely seen a lot of his works. pic.twitter.com/ILjrt6LofO
Blijf beducht op desinformatie
Persbureau AFP ontkracht op hun Engelstalige factcheck-kanaal doorlopend beeldmateriaal uit Oekraïne. De desinformatie-oorlog is zo omvangrijk als die waarin geschoten wordt - enkel een stuk goedkoper.
In dit geval wordt aangehaakt op de berichten dat achtergelaten Russisch materieel door Oekraïense boeren wordt weggesleept. Daar zijn werkelijke voorbeelden van, maar in dit geval betreft het een 11 jaar oude foto uit Kroatië, getransplanteerd tot Oekraïense propaganda.
A photo of a tractor pulling a military plane has been shared thousands of times in posts saying it shows a Ukrainian farmer towing a Russian jet
— AFP Fact Check ?? (@AFPFactCheck) March 23, 2022
The picture was actually taken in Croatia in 2011 ahead of a military weapons display https://t.co/53zFnpjYFQ pic.twitter.com/HP4y8WSXRt
Veel foto’s zijn via een simpele reverse image search via TinEye of Google Image terug te vinden. Er zijn plugins voor in de browser, wat een controle triviaal maakt.
Meer techbedrijven uit Rusland
Oekraïne heeft vrijwilligers en hulporganisaties gewaarschuwd gespitst te zijn op geotags in hulpgoederen, zoals de Apple AirTag en TILE. Deze kleine tags kunnen potentieel worden gebruikt om hulpgoederen en vrijwilligers te tracken. Volgens de autoriteiten moeten vrijwilligers functies als ‘Find My iPhone’ en andere localiseringstechniek uitzetten.
De lijst met landen die geen zaken meer doen met Rusland neemt gestaag toe. Het Nederlandse WeTransfer, voor het eenvoudig delen van zware bestanden, zegt niet langer diensten te verlenen in de Russische Federatie en Wit-Rusland.
WeTransfer spreekt van “een moeilijke stap” die creatieve makers die op WeTransfer rekenen treft. “Maar het risico bestaat dat onze producten en diensten worden gebruikt bij oorlogsvoering en dat valt niet te verzoenen”, aldus WeTransfer in een bericht aan afnemers in de regio.
Creatief bedrijf Adobe heeft de omzetverwachtingen voor dit kwartaal naar beneden bijgesteld. De oorlog in Oekraïne en de sancties tegen Rusland kosten het bedrijf dit kwartaal zo’n 75 miljoen dollar aan omzet. Over het eerste kwartaal van dit jaar leverde Adobe overigens 1,6 miljard dollar aan nettowinst op.
Elektronicagigant Sharp heeft aangekondigd dat het banden verbreekt met Rusland.
Praat mee