— donderdag 4 oktober 2012, 08:41 | 2 reacties, praat mee

Koninklijke Bibliotheek schendt wet

De Koninklijke Bibliotheek, de nationale bibliotheek van Nederland, werkt hard aan het digitaliseren en online zetten van tijdschriften uit de periode 1850-1940. Een schitterend initiatief. In de leeszaal uren bladeren in stoffige leggers is binnenkort voorgoed verleden tijd! Hulde dus. En toch. Geen koe zo bont of er zit wel een vlekje aan. En in dit geval is dat een enorme, inktzwarte vlek. Want de Koninklijke Bibliotheek heeft voor haar tijdschriftenproject bewust gekozen voor het schenden van de wet, ontdekte Kees Schaepman.

Voor een weloverwogen Koninklijke wetsovertreding moeten de motieven wel zéér zwaarwegend zijn, neem ik aan. Dus: wat is het leidend beginsel waarop de KB zich beroept? ‘KB zet publiek belang boven privaat auteursrecht’ is de kop boven het persbericht waarin die onrechtmatige daad wordt toegelicht. Groepsbelang gaat boven individueel belang! Een pijnlijk ongelukkig gekozen uitgangspunt. In een fatsoenlijk land beschermt de wet nu juist de rechten van individuen tegen de macht van staat en collectief.

Maar goed, welllicht heeft de KB toch een punt, al is het principe ongelukkig geformuleerd. Vol goede wil lees ik verder in het persbericht. Mogelijke auteursrechten waarop individuele rechthebbenden zich kunnen beroepen, ‘vormen een complicerende factor’ bij de realisatie van de ambitieuze plannen van de KB. Immers ‘van alle rechthebbenden is vooraf toestemming nodig’ voor het online zetten van hun werk. En: ‘Als de KB alle mogelijke rechthebbenden zou willen vinden, dan zou een met publiek geld betaalde fulltimer meer dan vijf jaar nodig hebben om iedereen op te sporen, nog afgezien van de tijd en de kosten voor het vragen van toestemming. De opbouw van een grote online bibliotheek wordt zo ernstig vertraagd’. En als onverhoopt iemand toch aanspraak wil maken op een vergoeding? Daarin is voorzien, de KB roept onverlaten die ‘bezwaar hebben tegen het online plaatsen van hun bijdragen’ op om zich te melden. ‘In dat geval maken we de betreffende bijdrage(n) ontoegankelijk.’

Het is een beetje muggenziften, maar ik denk niet dat iemand bezwaar zal maken tegen het online plaatsen van zijn of haar bijdrage, maar wel tegen flagrante schending van zijn of haar wettelijk geregeld auteursrecht. Erger is dat de KB erop los liegt in een kwalijke poging tot framing van schrijvers en journalisten. Het is klinkklare nonsens dat een gesalarieerde functionaris vijf jaar zou moeten spitten in archieven en registers om uit te vinden wie eventueel nog auteursrechten kunnen laten gelden. Zulk monnikenarbeid kan eenvoudig voorkomen worden door een regeling te treffen met auteursrechtorganisaties. Ik durf al mijn royalty-inkomsten eronder te verwedden dat daarmee aanzienlijk minder kosten gemoeid zouden zijn dan de juridische kosten die nu gemaakt zullen moeten worden om recht te praten wat krom is. Want het bedrag dat met zo’n regeling gemoeid zou zijn is per jaar lager dan het dagtarief van een topadvocaat. En die zal de KB zeker nodig hebben bij deze wel bijzonder doorzichtige, georkestreerde en lompe poging om het auteursrecht onderuit te halen.

Kees Schaepman



Bekijk meer van

Praat mee

2 reacties

J.C. Roodenburg, 4 oktober 2012, 15:10

Met Kees niet eens. Wat is er voor een verschil tussen een bladlegger inzien voor lezers of het veel gemakkelijker digitaal beschikbaar stellen waardoor op trefwoord artikelen kunnen worden teruggevonden?
Ik ben zelf indirect bij de digitalisering van HVV van na de Tweede Wereldoorlog betrokken geweest. In november presenteert de KB ook een aantal kranten digitaal van na de Tweede Wereldoorlog. Het is echt geen doen om na te gaan welke auteurs en fotografen niet willen dat hun werk digitaal beschikbaar komt. Dan hadden ze ook niet moeten toestaan dat hun publicatie in leggers zijn terug te vinden. Een betaling ineens aan een auteursrechtenorgnasatie is ook onbegonnen werk. Haal de reportages van Powned maar eens weer tevoorschijn. Zakkenvullers genoeg. Maar bovenal vraag ik mij af of je royalties mag rekenen voor publicaties die uit het verre verleden zijn en in feite nog in stand zijn in het medium zelf. Natuurlijk wel aan bronvermelding doen!
Kees moet wel beseffen dat hij met zijn tijdschriften nog lang niet aan de beurt is. Ik weet uit eigen ervaring dat over de digitalisering van de naoorlogse kranten ruim vier jaar is gedaan! En praat mij niet van de bureaucratie daaromheen! Die verdient wel aandacht.

Mireille Kok, 4 oktober 2012, 17:26

De Koninklijke Bibliotheek (KB) hecht groot belang aan goede relaties met auteurs en andere rechthebbenden. Daarom hebben wij de aanpak die we voor onze oude tijdschriften hebben gekozen, zorgvuldig voorbereid en overwogen. Vooral de ouderdom van onze tijdschriften (van 1850 tot 1940; de makers die eraan hebben meegewerkt, zijn nu 93 jaar of ouder) en het gegeven dat collectieve beheersorganisaties de betreffende makers/hun erfgenamen niet of zeer beperkt vertegenwoordigen, waren in belangrijke mate bepalend voor ons besluit tot een opt out-aanpak. De KB zal deze oude tijdschriften, die niet meer in de handel zijn, bovendien gratis beschikbaar stellen. Zie verder onze overwegingen op: http://www.kb.nl/nieuws/nieuwsarchief-2012/tijdschriften-1850-1940

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl

Redactie (tips?)

Dolf Rogmans
Hoofdredacteur

Marjolein Slats
Adjunct-hoofdredacteur

Linda Nab
Redacteur

Lars Pasveer
Redacteur

Trudy Brandenburg-Van de Ven
Redacteur

Anneke de Bruin
Vormgever

Marc Willemsen
Webontwikkelaar

Vacatures & advertenties

redactie@villamedia.nl

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.