Kabinet wil 2-jarige verlenging vergunning NPO in plaats van nieuwe concessie van 5 jaar

De verlenging maakt het mogelijk voor een toekomstig kabinet - waar PVV, VVD, NSC en BBB nu over onderhandelen - om sneller veranderingen door te voeren bij de publieke omroep. Het is de verwachting dat de ministerraad hier donderdag een officieel besluit over neemt. Verlengen in plaats van vernieuwen zou zorgen voor onzekerheid bij de omroepen en hun medewerkers.

Reactie op rapport
Een recent gepubliceerd rapport van de commissie onder leiding van oud-CDA-politicus Pieter van Geel sorteert hier al op voor. Een van de aanbevelingen is om het aantal ledenomroepen te verlagen van negen naar zes. Andere omroepen zouden in dat geval als ‘redactieomroepen’ onder die ‘dragende omroepen’ vallen. Een woordvoerder van Gräper zegt dat de staatssecretaris binnenkort een brief naar de Kamer stuurt met een reactie op dit rapport.

Ook de formerende partijen hebben zich uitgesproken voor grote veranderingen bij de publieke omroep. De grootste partij PVV vindt dat de financiering van de NPO helemaal moet worden stopgezet, waar de VVD ongeveer 400 miljoen euro wil bezuinigen. NSC wil het aantal televisiezenders terugbrengen van drie naar twee.

Mona Keijzer (BBB) vindt dat Hilversum zich alleen moet toeleggen op onafhankelijk nieuws en culturele programma’s. Bij een debat trok ze eerder de toegevoegde waarde van een publieke muziekzender als Radio 2 in twijfel. Partijen als GroenLinks-PvdA en D66 maken zich door het huidige politieke klimaat grote zorgen over de toekomst van de publieke omroep.

NPO niet bezorgd
Het openbreken van de huidige vergunning van de NPO en deze met twee jaar verlengen, geeft de publieke omroep juist ‘rust en ruimte’ om te werken aan een beter bestel, laat de NPO woensdag weten.

Normaal gesproken is het zo dat na iedere vijf jaar de concessie (vergunning) van de NPO opnieuw wordt bekeken door het kabinet. De huidige concessie loopt in 2026 af, maar wordt dus nu met twee jaar verlengd. Dit maakt dat de NPO pas voor 2029 een heel nieuw plan moet opstellen voor de daaropvolgende vijf jaar.

‘Dit geeft ons rust en ruimte om te werken aan een nieuw bestel’, zegt een woordvoerder van de NPO over het openbreken van de huidige vergunning. ‘Dit biedt ons de ruimte om het bestel te moderniseren. Het zorgt niet voor onrust, maar het geeft ons juist de ruimte om te werken aan het moderniseren van het bestel zoals de commissie-Van Geel al heeft geadviseerd.’

NVJ: Garantie dat er geen bezuinigingen komen
Het demissionaire kabinet moet de garantie geven dat er geen grote bezuinigingen aankomen bij de NPO. Dat zegt Thomas Bruning, algemeen secretaris bij de Nederlandse Vereniging van Journalisten, op het nieuws dat er niet automatisch een nieuwe vergunning komt voor vijf jaar als de huidige in 2026 afloopt.

‘Dit is precies waar we bang voor waren’, zegt Bruning. ‘Dit wordt gezien als voorbode om in te grijpen bij de publieke omroep. Wij willen benadrukken hoe belangrijk een stevige publieke omroep is in deze tijd, die niet inhoudelijk wordt aangepakt door de overheid.’

Volgens Bruning moet het kabinet het belang uitdragen van een onafhankelijke nieuwsvoorziening en het waarborgen van continuïteit. Door de toenemende concentratie in het medialandschap, onder meer door de voorgenomen overname van RTL door DPG, staat dit extra onder druk, zegt de algemeen secretaris. ‘Het is ontzettend belangrijk dat er een goed alternatief blijft om de pluriformiteit te waarborgen.’

De aankondiging door Gräper leidt tot onzekerheid bij medewerkers bij de publieke omroep, meent Bruning. ‘Tenzij er een heel duidelijk signaal komt dat dit geen voorbode is voor stevige bezuinigingen.’

Geen nieuwe omroepen
Om de vijf jaar stelt de publieke omroep een concessiebeleidsplan op, waarin wordt vastgesteld wat er op de publieke radio en televisie zal verschijnen. Het kabinet moet dit vervolgens goedkeuren en subsidie verlenen.

Bij een nieuwe concessie kunnen ook nieuwe omroepen toetreden tot het publieke bestel. Dat is niet mogelijk als de bestaande vergunning met twee jaar wordt verlengd.