Jacques Chapel (1946-2008)

Terwijl alle Tour de France-volgers hun papieren ophaalden, hun auto’s lieten keuren, hun startlijsten verzamelden en hun Tourradio’s lieten inbouwen, kwam in Brest het nieuws door dat NOS radioverslaggever Jacques Chapel in Hilversum was overleden. Tweeënzestig jaar oud.

Vanaf september 2007 wist de radioman dat hij tegen het onvermijdelijke moest strijden. Een lastige tijdrit, zoals hij een collega toevertrouwde.

De collega’s van de NOS verwerkten het nieuws in pijnlijke stilte. De radiomensen, althans een paar van hen, kenden Chapel en hadden met hem gewerkt. Ik probeerde terug te rekenen. Hoe lang hadden we samen in dit merkwaardige zomercircus gewerkt? Hadden we ooit samen gegeten? Vaak, bijna altijd, leefden de radio- en televisietak van de NOS ver uit elkaar. Zelden deelden we hotels, vrijwel nooit deelden we de tafel en dus ook nieuwtjes of verhalen uit La Grande Boucle.

Hoe lang had Chapel de ronde verslagen? We wisten het niet. Het bleek 28 jaar te zijn. Hij was al die tijd voor velen van ons een collega-op-afstand. Jarenlang was hij samen met producer Ferry de Groot. Ze kwamen, werkten en gingen. Vaak naar een hotel ver weg, naar een snelle tafel in de Buffalo Grill, hun toppunt van Franse kookkunst. Van lang wachten, groots gedekte tafels en een avond lang discussiëren moesten ze niets hebben. Chapel en De Groot werden een paar apart. Ze hadden hun eigen taal, hun nukken en hun sociale leven waar vrijwel niemand van de andere NOS-gangers in paste. Daarom heb ik Jacques nooit goed leren kennen. Hij kwam vaak rokend aan, installeerde zich, had als een der eersten zijn uitslagen en standen in een computer verwerkt, verwenste soms in kruidige taal zijn werkomgeving en na de etappe vertrok hij weer, na een strak ‘tot morgen’. In de auto, samen met meneer de Groot, zocht hij de stilte in een afgelegen tafel en bed.

Dan is zo’n bericht, zoals het in Brest tot ons kwam, er eentje waar je dubbel over gaat nadenken. Je schrikt van het absolute, maar direct en onomkeerbaar is de wetenschap dat je jarenlang collega bent geweest van een man die je eigenlijk niet kende.

Of hij dat anders wilde?

Ik denk eigenlijk van niet. Hij was een eenzame man in een dol circus en bleef dat. Pas ’s winters was het contact wat meer ‘close’. Bij het schaatsen, waar het wereldje kleiner was, ontmoette je hem meer en soms ook bij een kop koffie of aan de toog. Daar mopperde hij vaak in mooie monologen. Hij had een opvallend gekruide woordkeus, ik weet eigenlijk ook niet of ik zijn kijk op sportzaken deelde.

Ooit, in Hamar, liepen we samen een stukje op naar het schaatsstadion. Ik vroeg hem naar zijn liefde voor dit land en hij wees op de omgeving: verkilde stilte, wit en koud. ‘Mooi toch’, zei hij en we liepen beiden onze adem achterna.

Soms deed hij voor Langs de Lijn een verslag van een wielerwedstrijd. Het klonk voor de mensen in Nederland als ‘live’, maar de waarheid was dat hij vanuit zijn huis uit Noorwegen belde, terwijl hij naar Eurosport keek. Toen ik daar eens met hem over praatte, lachte hij gemeen: ‘Zo kan het toch ook, waarom zou ik helemaal naar Italië afreizen.’

Een collega op afstand, een collega met afstand. Een man die de NOS trouw diende en die met zijn speciale manier van spreken (gehoekte, korte zinnen met soms een emotionele uithaal) bijna drie decennia de Nederlandse radioluisteraar diende.

Het was een merkwaardig leeg gevoel waarmee ­Chapel zijn collega’s in Brest liet staan. We verloren allen een collega die we nauwelijks kenden.

Tour de France 2008, namens alle NOS-collega’s,
Mart Smeets