In de coulissen: ‘Die 100 miljoen bezuiniging op de NPO is een bedrag van niks’

Het is een bedrag van niks: 100 miljoen. Het radicaal-rechtse kabinet is genadig voor de publieke omroep, dat even moest vrezen voor haar bestaan.

Sterker nog: het kabinet met daarin NPO hater PVV spreekt lovende woorden over de publieke nieuwsvoorziening.

Ik vind het wel jammer dat het gebouw blijft staan, want de noodzaak om een sloopkogel over het Mediapark te slingeren is hiermee verkeken.

De sanering van 100 miljoen zal waarschijnlijk leiden tot een wedstrijdje kaasschaven, waarbij omroepen met potjes gaan risken en proberen de overhead bij een ander onder te brengen.

100 miljoen is een bedrag waarmee het systeem in tact kan blijven en de publieke omroep niet toekomt aan noodzakelijke journalistieke vernieuwing. Ik hoopte op wat meer creatieve destructie.

Dat er bijvoorbeeld uit nood een nationale nieuwszender van NOS, Pointer, Zembla, Nieuwsuur, Buitenhof, Een Vandaag en de NPO 2 docutak zou worden opgetuigd, waar we dan een live verslag hadden kunnen zien van de opstanden bij de UvA.

Nu moesten we het doen met beelden van AT5, UvA portaal Folia en de brutaaltjes van Pownews. De gedwongen bundeling van het nieuws zou een mooie opmaat zijn geweest tot de vorming van een nationale CNN.

NPO-baas Frederieke Leeflang laat in een reactie weten dat ze hoopt op ‘vernieuwing’ en we mogen bidden dat het gebeurt. Binnen omroepen leeft wel de wens om over de eigen schaduw te springen en samen te werken. Maar hoe oprecht is die vernieuwingsdrang?

De omroepen scharen zich achter de aanbevelingen van de commissie Van Geel. Het adviesorgaan pleit voor een beperking tot zes omroepen (nu 13). Let wel: dat zijn vooral gedachtes. Zwartkijkers vrezen dat de lippendiensten aan hervormingen uiteindelijk als aflaat dienen voor nieuwe achterhoedegevechten. Of zal er deze keer echt iets veranderen?

EO baas Arjan Lock wil zijn eigen functie in ultimo opheffen in een nieuwe omroep-consolidatie en dat leek hij te menen. Ook Powned wil zichzelf desnoods opheffen voor de goede zaak. Als de grootverdieners bij de roze omroep - directeuren Dominique Weesie en Paul Visser - en sterpresentator Rutger Castricum van de loonlijst verdwijnen, hebben we het eerste miljoen al bijna binnen.

Maar zó makkelijk zal het niet gaan. De omroepen hebben de afgelopen dertig jaar vaker ja gezegd tegen hervormingen, maar stonden daarna nog vaker op de rem als het de eigen organisatie betrof. Vooral de VPRO is hardleers en arrogant. De progressieve omroep weigerde lange tijd samen te werken met collega-omroepen met het argument dat ze uniek en bijzonder was.

Toen in 2014 KRO met NCRV en AVRO met TROS en BNN met VARA fuseerden, ging VPRO alleen verder. Dit kabinet had - hoe bizar dat ook klinkt- een progressieve reuzensprong kunnen zetten door modernisering te verbinden aan het geven van subsidie. De journalistieke zuilen blijven nu bestaan waarbij iedere omroep in een zero sum game vecht om zendtijd en geld.

Mijn hoop is nu gevestigd op Pieter Omtzigt, de kuitenbijter van het parlement. Omtzigt heeft hart voor de controlerende taak van de pers. De parlementaire tegellichter strijdt in de Raad van Europa al jaren tegen de macht van mediaconglomeraten en is voorvechter voor de vrijheid van meningsuiting.

In Nederland wil hij de bevoegdheden van kartelwaakhond ACM uitbreiden. Zo moet de ACM ook kijken of een overname de journalistieke pluriformiteit aantast. Ik weet dat Omtzigt zich zorgen maakt over de uitdijende macht van Belgische partijen in Nederland en de verschraling van de regionale pers. Dit is geen goed nieuws voor DPG dat RTL wil overnemen. Wel jammer dat het lezen van dit stukje duurder wordt. Het BTW tarief van journalistiek stijgt van 9 naar 21%.

Die tariefverhoging is schadelijker voor de journalistiek dan 100 miljoen minder bij de NPO.