website over journalistiek

x

Download de Villamedia-app

 

‘Ik heb the power of media in volle omvang leren kennen’

Raymond Krul — Geplaatst in Journalistiek op dinsdag 12 september 2017, 11:00

Oud rector Stijn Derksen (23) van Vindicat

Oud rector Stijn Derksen (23) van Vindicat - © Duco de Vries

ethiek Van een ranking van studentes in een zogeheten ‘bangalijst’ en excessen tijdens de introductieweken tot een verenigingslid dat verdronk in de gracht. De lijst van incidenten waarbij studentencorps Vindicat betrokken is, lijkt eindeloos. Deze week nog zouden Vindicaters zich misdragen hebben in een sushirestaurant. Over dat laatste incident hoeft Stijn Derksen zich niet meer druk te maken, want hij zwaaide afgelopen weekend af als rector. In een jaar tijd raakte hij in sneltempo mediawijs.

We spreken Stijn Derksen (23) in de sociëteit van Vindicat op de Grote Markt in Groningen, met rondom uitzicht op de Martinitoren. Over een paar dagen komt er een einde aan zijn termijn als rector. Een jaar lang zwaaide hij de scepter over het Groningse studentencorps. ‘Ik heb ingestemd met dit interview omdat ik afscheid neem als bestuurder, daardoor voel ik me wat vrijer om te praten.’

Derksen viel met z’n neus in de boter toen hij in de zomer van 2016 aantrad. ‘De persvoorlichter van de universiteit zou mij in november een mediatraining geven. Ik had totaal geen ophef verwacht, maar vanaf het begin volgden de incidenten elkaar op. In november had ik al zoveel ervaring opgedaan dat we de mediatraining maar achterwege hebben gelaten. Maar toen ik begon, was ik nog ontzettend bleu als het om contact met journalisten ging.’

Bangalijst
Het begon met foto’s van de introductietijd die naar buiten kwamen en waarop onder andere te zien was hoe studenten hardhandig met hun kin op de tafel werden geduwd. Derksen: ‘Onze eerste reactie was: onze leden beschermen, zorgen dat hun gezichten onherkenbaar worden gemaakt en dat de foto’s van internet verdwijnen. Het was allemaal heel beschermend en gesloten. Zelf wist ik ook niet zo goed wat ik ervan moest vinden. Ik had uit de overlevering van mijn voorgangers meegekregen dat de media alleen maar schade kunnen aanrichten – ze waren de vijand. Inmiddels denk ik er wat genuanceerder over.’

Het ene brandje was nog niet geblust of het volgende laaide alweer op. De Universiteitskrant (UK) en het stadsblog Sikkom publiceerden over een lijst waarop vrouwelijke leden (‘hete herten’) van Vindicat beoordeeld werden op hun uiterlijk (inclusief persoonlijke gegevens), door de media al snel omgedoopt tot ‘bangalijst’. Derksen: ‘Alle media stortten zich er vol overgave op. We hadden een systeem bedacht met strookjes waarop we schreven welke journalist wanneer gebeld had. Vervolgens ging ik die journalisten allemaal terugbellen. Er was een moment dat ik een stapel van dertig, veertig strookjes had. Op een gegeven moment nam ik om acht uur ’s ochtends de telefoon op, bleek ik live in de radio-uitzending van Giel Beelen te zitten. Ik wist van niets, had geen voorgesprekje gehad. Ik had daar moeite mee, want die overvaltactiek is alleen maar bedoeld om je een “slip of the tongue” te ontlokken. Gelukkig verliep het gesprek goed.’

Derksen deed in die periode een paar minder positieve ervaringen op. ‘Het leek wel of er oud zeer zat bij journalisten, alsof ze eindelijk hun kans roken om ons eens flink te grazen te nemen. We waren onervaren bestuurders, maar werden agressief benaderd. PowNews drong ongevraagd ons gebouw binnen. Op straat kreeg ik soms zomaar een camera onder mijn neus geduwd. Met een redacteur van de NOS had ik best een goed gesprek, maar de weergave van ons gesprek op hun site bleek heel anders te zijn dan ik me had voorgesteld. Omdat ik had gezegd dat ik niet wist wat er “in de koppies” van de studentes omging, werd ik voor mijn gevoel geframed als een seksist, terwijl ik een genuanceerd verhaal had verteld.’

De term bangalijst – een lijst van meisjes die als slet gezien worden – komt niet van Vindicat. Derksen: ‘De media zijn die term gaan gebruiken. Logisch, want de “De Oprechte Almanak”, zoals de titel daadwerkelijk luidde, bekt niet zo lekker. Maar hoewel we de lijst met kracht afkeuren, is het geen lijst waarin we de bed prestaties van de meisjes ranken. Het was een lijst met mooie meisjes, net iets onschuldiger dus dan in de media afgeschilderd. En juist door die media-aandacht werd de impact op die meisjes groter.’

Hersenoedeem
Na de banga-rel duurde het niet lang voordat Vindicat opnieuw in opspraak kwam. De media brachten naar buiten dat een student tijdens de ontgroening ernstig gewond was geraakt door toedoen van oudere­jaars. Derksen: ‘Het contact met Wubby Luyendijk van NRC Handelsblad, die hier als eerste over publiceerde, was niet prettig. Niet dat ik het erg vind dat ze hierover heeft geschreven – dat is juist wat de journalistiek moet doen en daar heb ik respect voor. Alleen schrok ik van de manier waarop. Ze belde mij op en vertelde dat ze van verschillende bronnen had gehoord dat het slachtoffer hersenoedeem had opgelopen, een ernstige complicatie. Ik heb het medisch dossier niet ingezien, maar ik wist van de vader van het slachtoffer dat het niet zo was – ik had de informatie in feite uit de eerste hand.

En toch heeft Luyendijk gepubliceerd dat het om hersenoedeem ging, zonder bronnen te vermelden. Een journalistieke keuze die ik nog altijd niet begrijp, want haar bronnen kunnen toch niet beter zijn dan de mijne? Tot op de dag van vandaag heb ik er last van, want nog steeds melden media dat het om hersenoedeem gaat – lekker makkelijk natuurlijk om zo’n bericht van NRC over te nemen en dan naar die krant te verwijzen, want dan ben je zelf “clean”. Ik bel die media dan na om te zeggen dat ze ernaast zitten.’

Derksen zal NRC niet meer zo snel te woord staan en dat vindt hij jammer, want als hij iets heeft geleerd dan is het dat het loont om een relatie op te bouwen met journalisten. ‘Maaike Borst van het Dagblad van het Noorden heeft veel over ons geschreven, ook kritisch. Maar ik merkte dat de toon van haar stukken veranderde nadat we een keer koffie hadden gedronken. Het was nog steeds kritisch, maar de toon was wat milder. Het helpt als je elkaar een beetje kent. Zij bedrijft eerlijke journalistiek, is op zoek naar de waarheid, maar heeft ook oog voor de relatie. Dat is de reden dat ik aan haar een groot afscheidsinterview (achter betaalmuur)  heb gegeven. Het is een van de belangrijkste adviezen die ik mijn opvolger heb meegegeven: ga af en toe koffie drinken met een journalist.’

Verbondenheid
Derksen maakte een jaar mee van incidenten, maar er was één moment waarop de media naar zijn mening hun toon matigden. Dat was toen Vindicater Wytze Pennink werd vermist na een avond stappen. De volgende ochtend werd hij dood gevonden in de gracht. Derksen: ‘Om half 6 ’s avonds stuurden we een bericht naar onze leden dat we gingen zoeken. We zeiden: wil je helpen, kom dan naar de vereniging. Binnen een halfuur stonden hier honderden mensen. Toen voelden wij: hier draait het écht om. Men kan wel doen alsof dit een plek is waar vrouwen constant vernederd en mannen in elkaar getrapt worden, maar kijk eens naar de onderlinge verbondenheid. Het gaf ons weer wat meer zelfvertrouwen en ook de toon van de media veranderde. Alsof journalisten opeens beseften dat wij geen graaiende bestuurders zijn van een of ander bouwfonds, maar studenten die af en toe een fout maken en nu rouwen om hun vriend.’

De balans opmakend van een bewogen jaar zegt Derksen het jammer te vinden dat er weinig ruimte is voor nuance. ‘In de woordvoering is daadkracht belangrijk. Als er ophef is, dan slaan de media aan op een krachtig statement. De bangalijst moet veroordeeld worden, punt uit. Als je een nuance aanbrengt, bijvoorbeeld dat het geen lijst is over bed prestaties, of dat er ook Vindicat-vrouwen zijn die zich te veel als slachtoffer voelen neergezet, dan ben je al snel iemand die de boel wil vergoelijken. Ik lees nu anders de krant dan een jaar geleden, als ik een stuk lees denk ik: er is vast ook nog een kant van het verhaal die nu onderbelicht blijft.’

En toch is alle aandacht goed geweest, vindt Derksen. ‘Ik heb the power of media in volle omvang leren kennen, negatief en positief. Zonder de journalistiek zou er bij een conservatieve vereniging als Vindicat niet zo snel iets veranderen. De media zorgden voor urgentie en dat is goed. Zelf had ik nooit zo’n mening over seksisme. De jongens zongen altijd ‘Alle meisjes zijn hoeren’ en dan zongen de meisjes terug ‘Alle jongens hebben een kleine piemel’. Ik zag daar geen kwaad in. Nu weet ik dat er ook vrouwen zijn die dat vervelend vinden en dus moet je er iets aan doen. Hetzelfde geldt voor fysiek contact in de introductieperiode. Blijkbaar waren de grenzen te vaag, waardoor het uit de hand kon lopen, dus hebben we alle fysiek contact verboden. We zijn nog steeds een besloten vereniging, dat hoort nu eenmaal bij ons. Je moet hier een keer dronken aan de bar kunnen staan zonder dat het meteen op Facebook terechtkomt. Maar we zijn niet meer gesloten, dat hebben we het afgelopen jaar bereikt, mede dankzij de journalistiek.’

De lessen voor de pers van Stijn Derksen

• Zorg dat je niet bevooroordeeld bent ten opzichte van studentencorpsen, maar benader ze open en investeer in de relatie.
• Geef bij een rel of incident niet alleen ruimte aan eerstelijnsnieuws, maar geef ook ruimte voor nuance en achtergrond.
• Ga indien mogelijk een open discussie aan over het gebruik van bronnen. Waarom is de ene bron betrouwbaarder dan de andere?

Nog geen reacties

Om te reageren moet je een Villamedia Account hebben en moet je eerst ingelogd zijn.

Masterclass EU