Afstudeerprijs Villamedia 2019

— donderdag 7 juni 2012, 12:58 | 7 reacties, praat mee

Check je feiten na een interview?

Opnieuw kreeg ex-ambassadeur Coen Stork ruime aandacht als een ambassadeur die aan ‘de goede kant’ stond naar aanleiding van een autobiografie die over hem verscheen. Is hij een witte raaf tussen bedenkelijke diplomaten? Maar vooral, hoe ver moeten journalisten gaan in het controleren van beweringen gedaan tijdens een interview, vraagt freelance journalist Peter Olsthoorn zich af. Hij heeft namelijk een andere ervaring met Stork.

Nu was er een autobiografie ‘De rode ambassadeur’, opgetekend door Peter Henk Steenhuis, goed voor een interview met Jan Tromp in Boeken van de Volkskrant van 26 mei 2012. Het besloeg grote delen van de voorpagina en pagina 3, en verdrong een opzienbarende studie over de Nederlanders en de Holocaust en een nieuwe roman van Arnon Grunberg als opening.

Het gaat me om weergave van de rol van Coen Stork, die nu al decennia in Neêrlands krantenkolommen wordt neergezet als een soort held omdat hij als ambassadeur intensieve contacten met dissidenten onderhouden zou hebben. Wie weet is dit beeld juist, maar onderzocht is het nooit. Heeft Stork daarmee grote persoonlijke risico’s genomen? Kan zijn, maar zijn loopbaan schaadde het kennelijk niet.

Stork heb ik van nabij meegemaakt in Roemenië ten tijde van de opstand tegen het bewind van Ceauşescu rond de Kerst van 1989, waar ik de mogelijkheid had de eerste dagen als enige Nederlandse journalist ter plekke te zijn dankzij hulp van wat eigenaardige Nederlandse relaties van het regime.

Onbezoldigd verslaggever
Door aanhoudend absurd duur telefoneren in hotels in Boekarest met omroepen en kranten raakte het geld op en vroeg ik Coen Stork om hulp. Op straat was het gevaarlijk. Ten eerste wilde ik graag een van zijn beide telexen even gebruiken om verslagen door te sturen. Dat weigerde hij. De reden: Stork voorzag zelf de Nederlandse media van informatie en ik was zijn concurrent. Hij verhaalt in zijn autobiografie over de voldoening schenkende nevenactiviteit in Roemenië in het hoofdstuk ‘‘De onbezoldigde verslaggever van de Nederlandse pers’.

Een dag later stond ik weer bij Stork op de stoep. Hij meldde verontwaardigd dat ik hem stoorde tijdens zijn kerstmaaltijd. Gelukkig wilden de Duitse en Engelse ambassadeur, wellicht iets minder rood en rechtschapen dan Stork, me wél helpen. Uiteindelijk kon ik dit Roemeense strijdperk verlaten met notabene een Duits vliegtuig terug. Van Stork niets meer vernomen.

In het Volkskrantinterview neemt Stork andere diplomaten de maat onder de noemer ‘allemaal deugden ze niet’. Het is niet helder of de citaten uit het boek of uit het interview komen. Dat maakt ook niet zoveel uit. Het zijn letterlijke quotes van herinneringen tot vijftig jaar geleden. Dat ze een compleet evenwichtig beeld bieden van de realiteit, lijkt me twijfelachtig. Stork vertelt wel zijn vrouw bedrogen te hebben.

Interview
Is mijnheer Stork gezien mijn eigen ervaringen dan ineens een ‘slecht mens’? Dat zal ik niet beweren. Echter, ook het tegendeel niet. Heeft Jan Tromp slecht journalistiek werk geleverd? Ook dat is niet te beoordelen. Hij staat bekend als een goed interviewer. Interviewen alleen volstaat echter veelal niet. Dan ontstaat zelden een betrouwbaar beeld, of het nu om Prins Bernhard gaat of om Coen Stork.

Wederhoor is geen ijzeren wet, maar alles voor zoete koek noteren het andere uiterste. Echter, onderzoek is tijdrovend en dus duur. We zien, horen en lezen meer en meer interviews; vaak sappig en/of met een zucht naar sympathie van kijkers of lezers bij de geïnterviewde die het niet zelden net zo met zichzelf getroffen heeft als Stork.

We moeten ons afvragen of het met interviews over persoonlijke levens, en autobiografieën van de hand van prominenten zoveel anders is gesteld dan met het etaleren van een eigen profiel door de massa’s op Facebook. Op het vermeende narcisme van Facebookers is dezer dagen veel kritiek te vernemen.
Voorkomt het journalistieke filter een eenzijdig beeld? Met enige mensenkennis weet je dat, als je voornamelijk goede dingen leest, de slechte eigenschappen met grote waarschijnlijkheid onderbelicht blijven.

Ook het tegendeel doet meer dan eens opgeld. Wellicht kan online inbreng van lezers met eigen ervaringen helpen.

Een medium kan eigenlijk weinig checken (Ook bijvoorbeeld mijn bovenstaande beweringen maar voor een beperkt deel.) Een lezer mag echter een kritische houding verwachten waar het gaat om interviews en autobiografieën, en dat een krant geen rechtzettingen weigert. Zoals journalisten bij elk waardeoordeel dat ze noteren zich kunnen afvragen of zelfs vermelden wat het belang is van degene die deze uit.

De realiteit overdragen in betrouwbare beelden is verre van eenvoudig, laat staan geschiedschrijving plegen op grond van persoonlijke ervaringen.

Bekijk meer van

Praat mee

7 reacties

Jan Werts, 7 juni 2012, 21:11

Jan Tromp is absoluut een uitstekend interviewer.
Maar toen ik dat interview met ambass. Stork las had ik na afloop exact hetzelfde gevoel als Peter Olsthoorn. De uitgesproken ongebruikelijk negatieve manier waarop hij over zijn collega’s sprak en zichzelf tegelijk flink ophemelde gaf mij te denken. Ik ken overigens Stork niet, noch een van diens collega’s die hij daar wegzette. Jan Werts, Brussel

Socrates, 8 juni 2012, 09:52

Venijnig stuk, met een curieuze geschiedenis. Het raakt de achilleshiel van de journalistiek.
We kunnen wel ophouden met journalistiek als we zo moeten gaan werken.
Of moeten we alle interviews, vooral die over de geïnterviewden zelf, als amusement beschouwen, net als De Wereld Draait Door en Facebook?

Peter Olsthoorn, 10 juni 2012, 07:54

@Jan Werts Het gaat me niet louter om dit geval Tromp - Stork maar om het debat over de inhoud van ons werk. Welk wereldbeeld schotelen we onze kijkers en lezers op zo’n manier voor? Durven we zo’n debat wel aan? De Volkskrant zelf in elk geval niet. Lezers mochten dit verhaal niet vernemen. Dat raakte, zoals @Socrates beweert, een achilleshiel.
Maar misschien hanteren lezers en kijkers in hun beoordeling van onze informatie al lang een DWDD-filter: infotainment. Ofwel: nix aan de hand?

Lucas, 10 juni 2012, 10:15

Ontmoette ooit eens in een leerbar een SierraLeonese roddeljournalist uit Taiwan, die Stork persoonlijk kende. Volgens hem was Stork de enige ambassadeur ter wereld die zich ook wel per fiets verplaatst.

Peter Olsthoorn, 11 juni 2012, 10:38

@Lucas
De tien kleine Geitjes s een geloofwaardiger verhaal
1. Jouw bron deugt niet
2. Zijn bron deugde niet
3. Het gemelde feit is niet te checken
4. Jij durft je volledige naam niet te melden.

;-)

Reinjan Mulder, 11 juni 2012, 12:23

Ik las het interview van Jan Tromp meer als portret dan als waarheidsgetrouwe journalistiek. Daaruit kreeg ik naar mijn idee een vrij goede indruk van Storks sterke én zwakke kanten. Zijn roddelzucht, zijn rancune, zijn ijdelheid kon je er heel goed uit afleiden. Wat vreemder is, is dat een man die in het nieuws is omdat hij honderden bladzijden vrijuit en eenzijdig heeft kunnen fabuleren en opscheppen, daarna weer zoveel ruimte krijgt om zijn verhaal te vertellen. Is dat niet een beetje dubbelop, en zou een niet al te lange, kritische recensie, dus een stuk a la Olsthoorn, niet veel meer op zijn plaats zijn geweest? Of anders een wat arbeidsintensiever reportage, onder het motto: BZ slaat terug?

Truusje van Tol, 14 juni 2012, 14:11

@ Peter Olsthoorn
Het waren zeven kleine geitjes. Ken uw klassieken! :-)

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl
020-30 39 750

Redactie (tips?)

Dolf Rogmans
Hoofdredacteur, 020-30 39 751

Marjolein Slats
Adjunct-hoofdredacteur, 020-30 39 752

Linda Nab
Redacteur, 020-30 39 758

Lars Pasveer
Redacteur, 020-30 39 755

Trudy Brandenburg-Van de Ven
Redacteur, 020-30 39 757

Anneke de Bruin
Vormgever, 020-30 39 753

Marc Willemsen
Webontwikkelaar, 020-30 39 754

Vacatures & advertenties

Karen Bais
020-30 39 756

Sofia van Wijk
020-30 39 711

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.