Hoe interview je iemand over iets verschrikkelijks? ‘Je kunt een helm dragen, maar tegen trauma’s zet je je moeilijk schrap’

Met grote interesse heb ik het artikel gelezen. Het artikel lijkt zich toe te spitsen op het interviewen van mensen met een recente traumatische ervaring of een traumatische ervaring die niet te ver in het verleden ligt. Bij mensen met een PTSS ligt die ervaring echter vaak niet aan de oppervlakte en is de (chronisch) traumatische ervaring ook moeilijker herkenbaar. Dan moet men juist letten op non-verbale signalen: korte perioden van ogenschijnlijke afwezigheid of wegvallen, wanneer er een vraag wordt gesteld die gecorreleerd is aan een wat verder gelegen traumatisch verleden. Er is dan geen sprake van gebrek aan bereidwilligheid om een vraag te beantwoorden maar van een soort blokkade. Verwacht dan niet dat deze snel wordt opgeheven. Vaak zijn daarvoor meerdere gesprekken nodig totdat de vertrouwensbasis dit toelaat.  Van journalisten mag je hopen dat zij hiertoe bereid zijn, want het kost natuurlijk meer tijd. Wat ik ervaar bij de begeleiding van vluchtelingen in het kader van participatie en integratie is dat het juist bij consulenten bij wie je zou verwachten dat men deze non-verbale signalen herkent en daarmee rekening houdt, dit niet het geval is.

Ignace Schretlen

Bedankt voor je inhoudelijke reactie, Ignace. Goed om te weten.

Vandaag kreeg ik bericht dat het Nederlands Tijdschrift Voor Geneeskunde een artikel heeft gepubliceerd over ‘Klachten bij vluchtelingenkinderen’, waarbij artsen wordt geadviseerd om alert te zijn op psychotrauma en stress als onderliggende oorzaak. Naar aanleiding hiervan zou ik graag nog het volgende willen opmerken. Zelfs wanneer het kind niet zelf het trauma heeft meegemaakt maar één of beide ouders wel kan het kind hiervan ook het slachtoffer zijn of worden. Hoe lastig en weerbarstig de praktijk is ervaar ik zelf. Mijn echtgenote en ik hebben een Jezidisch Vluchtelingengezin ‘geadopteerd’: de vader (31) heeft een zeer forse PTSS en lijdt hier elke dag onder, de wat jongere moeder van wie de ouders door een bomaanslag (augustus 2014) om het leven zijn gekomen toen ze circa 8 jaar was (zij voedde haar broertjes en zusjes op!) is succesrijk voor PTSS behandeld en heeft een enorme veerkracht, bij de broer (18) van de vader die in 2014 6 jaar was merken wij helemaal niets (hij is wel zeer gesloten en kan moeilijk Nederlandse vrienden maken) maar over het zoontje (2,5 jaar) dat in Nederland is geboren heb ik mij terecht of niet best wel zorgen gemaakt (het gezin krijgt wekelijk begeleiding). Bij het artikel in het NTVG staat een kindertekening. Omdat ik erg in kindertekeningen geïnteresseerd ben (we hebben hierover een collectie van tientallen boeken) en hierover ook heb gepubliceerd was ik blij dat ik jaren geleden de kans kreeg om vluchtelingenkinderen ‘mijn huis’ te laten tekenen. Sommige kinderen tekenden gebombardeerde of brandende huizen. Maar er waren ook kinderen die ‘hun droomhuis’ tekenden. Ik heb ooit een lezing voor kinderartsen gegeven maar die bleken helaas niet erg geïnteresseerd in kindertekeningen.