Afstudeerprijs Villamedia 2019

— woensdag 27 november 2013, 09:24 | 2 reacties, praat mee

Publiceer die onhandige uitspraak!

Doen journalisten er goed aan onhandige uitspraken van geïnterviewden op te poetsen of juist te gebruiken? Freelance journalist voor onder meer EenVandaag, Mark de Bruijn, betoogt dat onhandige uitspraken zijn reportage sterker kunnen maken. De geïnterviewden zijn er misschien niet blij mee, het komt zijn item en daarmee de duidelijkheid wel ten goede.

Het zou rampzalig zijn als dit te vaak gelezen wordt. Dat mensen dan niks raars meer zeggen op televisie. Een medium dat leeft bij de gratie van rariteiten kan wel opdoeken dan.

Waarom zeggen mensen rare dingen? Omdat het televisie is? En dan doel ik niet eens op het deel van de beschaving dat niet anders kán. Dat half hersendood op de bank formats ligt te absorberen die lijken op andere formats rond nog gênantere soortgenoten. Wie niet kijkt uit verveling doet het wel uit verbazing.

Maar ik doel dus op mensen die best in staat zijn samenhangende dingen te zeggen. Omdat ze ervoor betaald worden bijvoorbeeld. Vaak genoeg gaat het ook over belangrijke dingen, zelfs op televisie. En helpen wij, de makers, de geïnterviewden geen drogredenen op te laten lepelen.

Soms klinkt het verwijt dat we er alle nuance uitknippen. Waar we juist helpen het geheel wat logischer te laten klinken, als dat de geïnterviewde niet lukte. Het is een sport geworden alle ondoordachte antwoorden er maar uit te knippen, de kijker er niet mee te vermoeien.

Niemand wil gruis op de buis: de afzender niet en de communicatie-adviseur niet. De verslaggever pas wanneer er iemand ontmaskerd wordt. Dat ontmaskeren zou onze voornaamste bezigheid moeten zijn -natuurlijk- als we niet zo druk waren met het verwerken (en opleuken) van de dagelijkse nieuwsstroom.

Toch, soms is het gruis veel zeggender dan de vlotte, gerepeteerde oneliner. Makers alle landen, knip het rare antwoord eens níet weg. Fuck het format. Voor EénVandaag werd ik afgelopen maand minstens tweemaal op de proef gesteld als verslaggever. Wel of niet uitzenden, deze onhandigheid? 

Zomaar een voorbeeld, een reportage over een actie tegen het ontpolderen van het Buijtenland van Rhoon. Effectbejag was nog het meest vriendelijke verwijt achteraf. Alsof de directeur van die milieuclub er doelbewust ingeluisd zou zijn. De maker was ineens tendentieus bezig, de complete reportage klopte niet zelfs, zonder dat hij daar dan weer voorbeelden bij kon noemen. Vrijwel hetzelfde overkwam me een week of wat eerder bij het maken van een reportage over het verwerken van kankerverwekkend asfalt.
Ook hier zou de term ontmaskeren te zwaar zijn. Maar toch, hoe geestig ook, het is een veelzeggend antwoord.

Blijkbaar had de wethouder net die ene vraag niet voorbereid. Moest de beleidsambtenaar eerste hulp verlenen omdat de verslaggever het niet deed. Tsja, wat betekent dat eigenlijk, dat een bedrijf gecertificeerd is?
Hand aan de knop!

Jammer, maar de tijd was al om. Een kijker heeft niet veel tijd nodig voor een oordeel, televisie is onverbiddelijk. Het is een vaak vergeten keerzijde, van al die gratis PR die onze journalistieke rubrieken uitzenden.

Een klein beroepsgeheim: Nederlanders zijn doorgaans niet zulke getalenteerde sprekers. We leren het niet op school blijkbaar, een punt maken in een niet al te kromme volzin. Hou eens een Duitser een microfoon onder z’n neus, een Fransoos, of een Amerikaan desnoods. De haperende spreker mag best weten dat hij dus al vaak met 1-0 achter staat in dit natte polderland, vol asfalt en geconstrueerde natuur. Laat televisie nog vaker een spiegel zijn. Gratis cursusmateriaal om te leren argumenteren.

Bij een normale vraag hoort een normaal antwoord. Dat niet kunnen leveren is een vorm van onhandigheid die weleens ergere vormen van onkunde verhullen kan. Misschien moesten wij als makers vaker een handje helpen: hup, uitzenden, al dat gruis.

Mark de Bruijn is freelance journalist en auteur van het onlangs verschenen boek Het laatste rondje om de kerk.

Bekijk meer van

Praat mee

2 reacties

Bart Brouwers, 27 november 2013, 11:03

Als entertainment belangrijker is dan journalistiek, dan is dit inderdaad de beste methode.

Jaap Bakker, 29 november 2013, 10:23

Perfect gedaan Mark, de vinger op de zere plek. Dit is de kern van onderzoeksjournalistiek: je legt bloot waar het nemen van verantwoordelijkheid ophoudt: bij hoe ik mijn eigen stoepje definieer. Dus in het geval van de Heerlense wethouder: ‘Is dat bedrijf gecerticifeerd? Dan ben ik politiek gezien klaar.’ - Dat is waar jij de vinger oplegt door deze aarzelende beeldquotes toch te tonen. En: die wethouder wordt er ook niet slechter van, zo blijkt uit het nawoord van PieterJan Hagens: de gemeente laat uitzoeken, gaat na… Keurig dus. Je hebt met dit staaltje journalistiek de politieke discussie in in elk geval Heerlen weer een stuk verder gebracht. Waardevol dus, en een pluim op je hoed. Goed man!

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl
020-30 39 750

Redactie (tips?)

Dolf Rogmans
Hoofdredacteur, 020-30 39 751

Marjolein Slats
Adjunct-hoofdredacteur, 020-30 39 752

Linda Nab
Redacteur, 020-30 39 758

Lars Pasveer
Redacteur, 020-30 39 755

Trudy Brandenburg-Van de Ven
Redacteur, 020-30 39 757

Anneke de Bruin
Vormgever, 020-30 39 753

Marc Willemsen
Webontwikkelaar, 020-30 39 754

Vacatures & advertenties

Karen Bais
020-30 39 756

Sofia van Wijk
020-30 39 711

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.