Gerda en Mathilde Keuter: ‘De media willen Urk helemaal uitmelken’

De tweelingzussen Gerda en Mathilde Keuter hebben het druk. Sinds de 23-jarige zussen meedoen aan de succesvolle SBS 6-realityserie ‘Urk!’ zijn ze uitgegroeid tot Bekende Nederlanders. Drie seizoenen zijn er inmiddels uitgezonden en een vierde staat op stapel. In seizoen drie zagen we hoe Gerda’s vriend Klaas haar ten huwelijk vroeg. ‘Het is leuk wat ons allemaal overkomt, maar we hebben opeens een heel ander leven gekregen’, zegt Gerda in het pittoreske huisje waar ze sinds een paar maanden samenwoont met haar aanstaande.

Ze somt haar afspraken op: vandaag dit interview, morgen met een camera­team naar haar beoogde trouw­locatie, zaterdag voor de reality­serie op pad met haar bruidsmeisje en zondag de fotoshoot voor bij dit interview. Een week als deze is geen uitzondering. ‘Laatst hadden we drie interviews achter elkaar.’

Mathilde wordt intussen gebeld door een tv-programma waar ze aan deelneemt, maar waar ze verder nog niets over mag vertellen. Ja, het is hectisch, beaamt ze. ‘Maar ook heel leuk. Het zou mooi zijn als we ooit een eigen serie krijgen als Urk! stopt. Of we beginnen samen een YouTube-­kanaal, dat kan ook altijd nog.’

Teun Föhn
Sinds hun 17e werken Gerda en Mathilde in de vis, zoals zovelen op het voormalige eiland. Ze beginnen om zes uur ’s ochtends met het verpakken van diepgevroren vis. Een paar jaar geleden werden ze benaderd door iemand van tv-producent Beeldbrigade. Gerda: ‘Dat was een Urker jongen. Hij kende ons, want op Urk kent iedereen ons wel. Hij vroeg of we mee wilden doen aan een realityserie over ons dorp. Twee jaar lang hebben we niets meer gehoord, maar toen opeens hoorden we dat het door ging.’

De rest is geschiedenis, zou je kunnen zeggen. Naast Gerda en Mathilde maakten ook andere gezichten uit het tv-programma furore, zoals de homoseksuele kapper Teun, alias Teun Föhn, en de oma’s Grietje en Eltje. Wat is het geheim van de serie? Gerda: ‘Het is een nuchter, positief programma. Er gebeuren geen heftige of rare dingen in, het is gewoon leuk om naar te kijken. De serie laat zien dat Urk een kleurrijk dorp is met allemaal verschillende soorten inwoners. Niet iedereen op Urk is bijvoorbeeld strenggelovig, kijk maar naar ons.’

Mathilde: ‘Op Facebook schreef iemand dat je alleen maar leuke dingen ziet in de serie en dat dit niet de realiteit van het eiland is. Toen heb ik gereageerd dat ik dat belachelijk vind. Overal is Urk negatief in het nieuws en dan moet deze serie daar ook maar aan meedoen? Dat is toch bullshit? Ik ben juist blij dat dit programma ervoor zorgt dat Urk ook eens op een andere manier in de belangstelling staat. Het is een mooie tegenhanger van al die negativiteit.’

Schandalig
Bij kerken in Urk (en Krimpen aan den IJssel, red.) werden zondag 28 maart verslaggevers aangereden, aangevallen, gefilmd, gefotografeerd en bedreigd. Dat leidde tot een hoos aan berichten.

Urk lijkt niet uit de media weg te slaan. Het drugsgebruik onder jongeren en de streng gereformeerde cultuur zijn steeds weer terugkerende onderwerpen. Begin dit jaar kwam Urk in opspraak, toen een GGD-teststraat in brand werd gestoken door rellende jongeren. NOS-journalisten die de volgende dag poolshoogte kwamen nemen, werden belaagd. Een camera­man kreeg een bijtende stof in zijn gezicht gespoten.

‘Wij vinden het heel erg dat dit gebeurd is’, zegt Gerda. Mathilde: ‘Schandalig. Het is een vast groepje dat dit soort rottigheid uithaalt. Zij verpesten het voor alle Urkers. Ik vind dat een demonstratie moet kunnen. Toen het vuurwerkverbod werd aangekondigd, zijn mensen bij wijze van protest vuurwerk gaan afsteken. Dat vind ik prima, maar ga geen mensen aanvallen of dingen vernielen.’

Tegelijkertijd begrijpen ze wel waar de emoties van de relschoppers vandaan komen, want het zijn emoties die ze zelf ook voelen. Gerda en Mathilde hebben het idee dat journalisten bewust naar Urk komen om slecht nieuws te zoeken. ‘Ze weten dat het publiek van sensatie houdt en dus maken ze daar verhalen over’, zegt Mathilde. ‘Vooral De Stentor is daarmee bezig. Mensen op Urk voelen dat zo, die zijn absoluut niet blij als ze iemand van De Stentor zien. Want ze weten dat die journalisten alleen maar komen om Urk lekker uit te melken.’

Gerda: ‘Niet om het goed te praten, maar de NOS-journalisten hebben last gehad van het beeld dat de Urkers van journalisten hebben. Als ik met een cameraploeg over straat loop, komen er meteen tien jongeren op me af met de vraag wat ik aan het doen ben. Als ik dan zeg dat het voor de realityserie is, dan is er niets aan de hand. Maar als het voor een nieuwsprogramma is, dan worden ze boos.’

Kinderlijk en achterlijk
Volgens Gerda en Mathilde hebben veel Urkers het gevoel dat de media een obsessie hebben met hun dorp. Dat ze even naar Urk komen voor een sensationeel nieuwtje over het strenge geloof, het cocaïnegebruik onder jongeren of de weerstand tegen de coronamaatregelen. En er pas weer terugkeren als het volgende negatieve nieuwsfeit zich aandient. Mathilde: ‘Overal is wel wat aan de hand. Waarom gaan journalisten niet naar Volendam of naar Amsterdam? Ze komen alleen maar naar Urk.’

Matthias M.R. Declercq koos voor een andere aanpak. De Belgische schrijver en journalist besloot om een halfjaar op Urk te gaan wonen om een boek te schrijven over het voormalig eiland, ‘De ontdekking van Urk’. In een interview met Trouw vertelde Declercq waarom hij voor deze manier van werken koos. Hij wilde niet de fouten van wetenschappers, schrijvers en journalisten uit het verleden herhalen, zegt hij. ‘Ik kwam er al gauw achter dat die, bij wijze van spreken, vijf minuten waren komen kijken en in die tijdspanne besloten dat deze mensen kinderlijk en achterlijk waren. Om ze vervolgens ook zo te beschrijven.’

Mathilde en Gerda hebben het boek niet gelezen, maar ze zijn het wel van plan. In het dorp gaan er volgens Mathilde positieve verhalen over rond. ‘In dat boek staan ook dingen die Urkers niet leuk vinden om te horen, maar het is wel de waarheid.’

Gerda: ‘Die man is hier een hele tijd komen wonen en heeft toen zijn ervaringen beschreven. Het is het hele verhaal en niet alleen de vooroordelen.’

Tv-optreden
Bij talkshow Op1 mochten Gerda, Klaas en Mathilde komen praten over Urk. In hun omgeving waren ze vooraf gewaarschuwd voor het tv-optreden, zegt Gerda. ‘Ze zeiden dat we moesten oppassen dat ze ons niet op bepaalde dingen zouden pakken. Dat ze heel lang over een onderwerp zouden doorvragen. Maar dat viel eigenlijk heel erg mee. Het gesprek duurde ruim tien minuten, maar voor mijn gevoel heb ik maar een minuut op die stoel gezeten. Het vloog voorbij.’

Mathilde: ‘Ik vind dat ze ons gespaard hebben. Het was ook best een kort interview. Ik vond dat niet erg. Hoe korter het gesprek, hoe minder domme dingen ik kan zeggen. We wisten vooraf dat het gesprek over de rellen op Urk zou gaan, dat had de redactie met ons besproken. Maar het ging ook over de realityserie en we mochten vertellen over de positieve kanten van Urk. Het was mooi in balans en we hebben geen spijt dat we zijn ­gegaan.’