Afstudeerprijs Villamedia 2019

— maandag 8 juli 2019, 09:24 | 1 reactie, praat mee

Gemiste kans in Garschagens boek ‘De Chinese droom’

In september 2017 verliet Oscar Garschagen NRC Handelsblad. Tijdens zijn tienjarig correspondentschap in China heeft hij ‘ernstige fouten gemaakt tegen onze journalistieke regels. Hij heeft daarmee het vertrouwen geschaad dat de redactie en de lezer in hem stelden’, aldus NRC-hoofdredacteur Peter Vandermeersch toen. Twee jaar later ligt er het boek ‘De Chinese Droom’ waarin Garschagen met geen woord rept over zijn gedwongen vertrek bij de krant.

Wel gaat het laatste hoofdstuk over de werkomstandigheden van journalisten in China. Dat leest als een poging tot het bieden van context. In zijn slotwoord schrijft Garschagen: ‘Onder Xi Jinping is een oud maoïstisch gebruik in ere hersteld: de zelfkritiek, de openbare schuldbekentenis op televisie en op websites van de staatspers. Zo ver ga ik hier niet, maar ik wil wel kwijt dat ik in enkele verhalen fouten en feitelijke vergissingen heb gemaakt die ik had kunnen voorkomen met nog meer onderzoek, zorgvuldigheid en vooral geduld. De bulk van de meer dan tweeduizend verhalen die ik in China heb gemaakt vind ik – om het op z’n Chinees te zeggen – helemaal niet slecht.’

Het oordeel van NRC ging echter niet over de vraag of de verhalen goed of slecht waren, maar of ze voldeden aan de journalistieke mores die NRC hanteert: de journalist heeft mensen die in verhalen worden opgevoerd zelf gesproken en citeert ze juist of meldt waar hij de informatie wel vandaan heeft. Dat was bij Garschagen een aantal keer niet op orde.

Met de kwalificatie ‘fouten en vergissingen in enkele van de tweeduizend verhalen’ bagatelliseert Garschagen de kwestie, die hem op 64-jarige leeftijd zijn baan kostte, teveel naar mijn mening. In het hoofdstuk over de werkomstandigheden van buitenlandse correspondenten geeft hij wel een interessante context.

Garschagen beschrijft een situatie waarin elke journalist constant door de veiligheidsdiensten in de gaten wordt gehouden. Elke mail, elk telefoongesprek, elke beweging buiten, misschien wel elke gedachte, wordt door de Chinezen opgepikt en gebruikt om je het werk onmogelijk te maken. En erger nog, je bronnen worden direct en fors gestraft voor het feit dat ze met je in contact zijn geweest.

Dat leidde er bij Garschagen toe dat hij ging ‘spelen’ met namen, plaatsen en tijdstippen om bronnen te beschermen. Dat klinkt aannemelijk, als je dat doet in overleg met je redactie en liefst ook, dat je daar je lezers deelgenoot van maakt. Maar het klinkt niet heel sterk als je dat twee jaar later in een boek beschrijft zonder enige link naar je eigen gedwongen vertrek.

Wel kwam bij mij de vraag op of NRC zich in de affaire-Garschagen voor het karretje van de Chinese veiligheidsdiensten heeft laten spannen. Het was immers zijn Chinese assistent die hem erbij lapte. Garschagen beschrijft in zijn boek dat intimideren en dreigen met het intrekken van de werkvergunning voor een buitenlandse journalist in China dagelijkse kost is. Nog mooier is het natuurlijk vanuit het perspectief van de Chinese overheid, als de krant zijn eigen journalist ontslaat. Dan zijn ze van een correspondent af en zijn opvolger is gewaarschuwd.

Maar daar gaat Garschagen dan weer niet op in. Het blijft in het boek bij een afstandelijke beschrijving van de werkomstandigheden. Dat is zijn goed recht, het is wel een gemiste kans.

Oscar Garschagen: De Chinese Droom. Wedergeboorte van een ­ongenaakbare supermacht. Uitgeverij De Geus, ISBN 9789044541595, 320 pagina’s, € 20,-

Praat mee

1 reactie

J.C. Roodenburg, 8 juli 2019, 14:24

Ik heb Oscar altijd een goede journalist gevonden. Dolf doet hem iets onrecht aan.

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl
020-30 39 750

Redactie (tips?)

Dolf Rogmans
Hoofdredacteur, 020-30 39 751

Marjolein Slats
Adjunct-hoofdredacteur, 020-30 39 752

Linda Nab
Redacteur, 020-30 39 758

Lars Pasveer
Redacteur, 020-30 39 755

Trudy Brandenburg-Van de Ven
Redacteur, 020-30 39 757

Anneke de Bruin
Vormgever, 020-30 39 753

Marc Willemsen
Webontwikkelaar, 020-30 39 754

Vacatures & advertenties

Karen Bais
020-30 39 756

Sofia van Wijk
020-30 39 711

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.