FTM is met meer dan 25.000 leden een blijvertje

Het trio zit op corona-afstand van elkaar op de burelen van FTM in Amsterdam-Noord. In de driehoek spelen ze elkaar geroutineerd de bal toe. Het succes ligt natuurlijk aan de stukken die Smit en Van der Wal weten te organiseren maar net zoveel aan de manier waarop Sanders het vervolgens aanbiedt aan de lezer.

De locatie, een oud fabriekspand in Amsterdam-Noord, moeten ze eind dit jaar uit omdat daar woningbouw verrijst. Projectontwikkelaars en bouwers waar FTM graag de tanden in zet, zijn nu met enige regelmaat in levende lijve te zien door simpelweg uit het raam te kijken.

De op handen zijnde verhuizing geeft de driekoppige leiding van het journalistieke platform, dat zich afficheert als radicaal onafhankelijk, de tijd om na te denken hoe het nieuwe redactielokaal er uit moet zien. Meer vierkante meters om ruimte te bieden aan de groeiende groep redacteuren of toch thuiswerken als de nieuwe norm zien?

Het zijn luxe problemen. Na iets meer dan tien jaar ploeteren heeft FTM toch wel echt het lek boven. In 2017 betekende de onthullingen over VVD-voorzitter Henry Keizer veel publiciteit en een flinke groeisprong. Die versnelling, niet in de laatste plaats ook omdat Sanders er toen ook als uitgever bijkwam en een extra zetje gaf, hield aan en vorig jaar kwam er een nog een versnelling bij. Zeg maar het Keizer-effect gecombineerd met het Sanders-effect en vorig jaar dan het corona-effect.

‘Door corona is de groei harder gegaan.’

Sanders: ‘Door corona is de groei harder gegaan. We lopen inmiddels een half jaar voor op onze prognose. Ik verwacht dat we de 26.000 abonnees snel aantikken. Hoe lang dat doorgaat weet ik niet, maar ik verwacht nog wel een tijdje. Rond de 50.000 leden moet mogelijk zijn. Had je mij dat een paar jaar geleden gevraagd, had ik gezegd dat 30.000 leden echt heel mooi zou zijn.’

Als bewijs voor zijn stelling klinken er tijdens het gesprek twee belletjes over de verlaten redactieruimte. De tweetonige voor een jaarabonnement en de drietonige voor een lidmaatschap van twee jaar. Per dag komen er nu netto zo’n 20 betalende lezers bij. Het belletje irriteert nog niet.

Smit denkt dat FTM meelift op de trend die meer betaalde media zien; behoefte aan betrouwbare informatie. ‘Ons dossier over corona behoort tot het best gelezen. En is inmiddels ook ons grootste dossier’.

Hij strooit nog met een paar cijfers. ‘We hebben ook vorig jaar het tarief verhoogd (nu minimaal 90 euro per jaar) en de btw ging omlaag van 21 naar 9 procent. Dat gecombineerd met meer leden betekent een flinke verhoging van de inkomsten.’

‘Onze investeerders zitten er niet voor het geld in, maar om FTM mee mogelijk te maken’.

De investeerders worden dan ook niet meer gebeld met een verzoek om geld. Niet dat ze hun geld nu terug krijgen. Van der Wal: ‘Dat willen ze op dit moment ook niet. Onze investeerders zitten er niet voor het geld in, maar om FTM mee mogelijk te maken. Al het geld gaat terug het bedrijf in.’

Dus zijn er vacatures bij FTM. Nu werken er 45 mensen waarvan 18 in loondienst. Er is dit jaar ruimte voor 12 journalisten extra, een beeldredacteur en een developer. Niet allemaal journalisten en niet allemaal freelance. Beide is wel eens anders geweest bij FTM.

Inmiddels is het hebben van keiharde onderzoeksjournalistieke vaardigheden niet meer de enige kwaliteit die Smit en de zijne in huis willen halen. Er wordt ook gezocht naar een ontwikkelaar voor website en er is al iemand aangenomen om grote onderzoeksprojecten te managen.

Sanders: ‘We merken aan onze leden dat het heel belangrijk is hoe we onze verhalen vertellen. De artikelen van Follow the Money zijn over het algemeen lang, 3000 of meer woorden is eerder regel dan uitzondering. Daarom experimenteren we met het aanbieden van een korte versie naast de lange, zodat ook lezers met minder tijd de essentie van een onderzoek meekrijgen, en dan alsnog kunnen beslissen of ze de complete versie willen lezen. Via audioversies van de artikelen kun je bijvoorbeeld in de auto onze journalistiek tot je nemen. Ook gaan we meer doen aan uitlegvideo’s. We blijven zoeken en experimenteren in vertelvormen.’

De twaalf nieuwe collega’s kunnen ook deels in vaste dienst komen. Smit: ‘Dat deden we tot nu toe niet. Voor sommige mensen maakt het de overstap naar ons wat makkelijker dus bieden we dat ook aan.’

De arbeidsvoorwaarden van mensen in vaste dienst zijn inmiddels verbeterd, vertelt Sanders. ‘We gaven niet meer dan de wettelijke vakantiedagen. Dat hebben we aangepast.’ Een cao wordt evenwel niet gevolgd en een pensioenregeling kent FTM nog niet. Van der Wal: ‘Daar zijn we overigens wel mee bezig. Maar vergeet niet, een pensioenregeling is niet gratis. Je werkt een dag in de week voor je pensioen. In een cao ben je verplicht daar aan deel te nemen.’ Sanders: ‘De arbeidsvoorwaarden is iets waar we aan blijven sleutelen’.

En nu de budgetten wat ruimer zijn, is er ook geld om freelancers beter te betalen. Smit heeft het over een minimum van 150 euro per dag. Het maximum vertelt hij uit onderhandelingsoverwegingen niet, maar gemiddeld zit een freelancer op 200 euro per dag.

Dat is 25 euro per uur. De NVJ tarievencalculator zal al snel hoger dan 40 euro per uur uitkomen. Het minimum tarief dat net bij de publieke omroep is afgesloten is 32 euro per uur voor beginners en minimaal 37 euro per uur voor gevorderden.

Smit: ‘De NVJ-tarieven zijn niet realistisch. Van der Wal: ‘Vergeet niet dat wij, in tegenstelling tot de meeste andere publicaties, geen woord- of artikelprijs hanteren, maar onze freelancers de ruimte bieden om zoveel tijd in hun onderzoek te steken als nodig is. Hoe en op welke momenten van de dag of week ze dat doen bepalen ze geheel zelf. Het financiële risico dat een project vertraging oploopt, of zelfs niet slaagt, ligt geheel bij ons, niet bij de freelancer. Daarnaast is dit van belang: als we ons committeren aan een onderzoeksproject doen we dat voor de lange termijn. Tegelijk stellen we álles in het werk om het succes van de freelancer mogelijk te maken: de noodzakelijke middelen, eindredactie, vormgeving, contentmarketing en – heel belangrijk – volledige juridische dekking. Daarin hebben we zwaar geïnvesteerd en niet alleen voor onszelf: met die uitgebreide ondersteuning wil FTM zijn freelancers de mogelijkheid bieden om hun journalistieke ambities op het hoogste niveau te verwezenlijken, in alle intellectuele vrijheid’.

De journalistiek in de vierde macht. Als die in de regio niet op orde is, is het onze plicht in dat gat te springen.’

Intern wordt meer in teams gewerkt, FTM werkt ook steeds meer samen met externe partijen. Zowel met landelijke omroepen (Pointer van KRO-NCRV), regionale omroepen of internationale collectieven. Smit: ‘We zijn nu bezig voor de eerste keer om zelf een internationaal consortium van journalisten samen te stellen voor een grensoverschrijdend onderzoek. Waar dat over gaat kan ik nog niet zeggen.’

Trots is hij op de samenwerking met regionale omroepen en kranten in het dossier thuiszorg. Smit: ‘Wij hebben alle cijfers op een rij gezet door ze in alle regio’s op te vragen. Dat was een enorme klus. We delen die database met regionale omroepen zodat we beide verhalen kunnen maken. De eerlijkheid gebiedt wel te zeggen dat dit alleen mogelijk is door subsidie. Maar het werkt wel.’ Het eerste resultaat komt zaterdag op FTM.nl en in de publicaties van de 9 deelnemende regionale nieuwsorganisaties.

Smit: ‘Plus we doen daarmee iets aan de kaalslag in de regio. Het is duidelijk dat daar onvoldoende journalistieke slagkracht is. Wij kunnen dat niet oplossen en ik verwacht ook niet dat de regionale verhalen ons een enorme ledengroei bezorgen, maar we blijven er wel in investeren. De journalistiek in de vierde macht. Als die in de regio niet op orde is, is het onze plicht in dat gat te springen.’