Esther Pardijs over het verfilmen van een onderwerp dat zich moeilijk in beeld laat brengen

Hoe kan het dat ik het met veel ontwikkelingen in de wereld niet eens ben, maar me daar niet hardop over uitspreek? Waarom durf ik een boze post over de hachelijke situatie waar mensen die vluchten zich in begeven niet te liken terwijl ik het er hartgrondig mee eens ben?

Mijn overtuiging is dat er veel mensen zijn zoals ik. Mensen die wel degelijk een mening hebben, maar niet van zich laten horen. Mensen die, net als ik, verandering willen, maar niet in demonstraties meelopen of een poster voor hun raam hangen. Voor mijn nieuwe korte documentaire wilde ik die stille massa aanspreken. Omdat het me hoop geeft te denken dat zij niet onverschillig zijn.

Maar lang geleden, als beginnende maker, leerde ik dat enkele onderwerpen zich moeilijk laten verfilmen. Kleine kinderen en dieren zijn lastig te regisseren. Documentaires over de toekomst en over gedachtengangen onmogelijk. En het onderwerp van mijn nieuwe film was één en al gekonkel van het hoofd.

Uiteindelijk heb ik een theatervoorstelling gevonden, waarin bezoekers op de vloer moeten reageren op een dreigend scherm dat hen insluit, uitsluit en uit elkaar drijft. Dit terwijl ze luisteren naar stemmen van mensen die voor activisme hebben gekozen. Daar op de vloer gebeurde hetzelfde als wat er in de echte wereld gebeurt. Je hoofd zoekt excuses om niet in actie te hoeven komen, terwijl je lichaam iets anders aangeeft.

Mijn twee camerapersonen durfden het aan om heel dichtbij mijn personages te komen. Je ziet daardoor elk twijfelend trekje in hun gezicht, terwijl ze moeten beslissen of ze in actie tegen het scherm komen of niet. Het is er beklemmend en kwetsbaar door geworden. In audio hoor je hun inner voice, zoals: ‘waarom doet niemand iets?’ en ‘ik wil een gat slaan in dat scherm’. Om mijn personages te beschermen heb ik ervoor gezorgd dat de stemmen die je hoort niet bij de gezichten past die je ziet. Dus mensen zijn met hun gezicht te zien, of met hun stem te horen. Soms beiden, maar dan niet tegelijkertijd. Het is door deze veiligheid dat ik mensen kon overtuigen om dit experiment met mij aan te gaan.

Een andere wens van mij was om met een jonge, vrouwelijke crew te werken. Hen kansen geven om in dit vak te groeien is ook een manier om de wereld te verbeteren; practice what you preach. Dus heb ik een getalenteerde, nog niet afgestudeerde cameravrouw gekoppeld aan een heel ervaren cameraman. Zij heeft nu de volgende klus al binnen. En ik heb een net afgestudeerde vrouwelijke editor gekozen om de film mee te monteren.

Door deze film en de manier waarop ik het gemaakt heb, heb ik de smaak te pakken gekregen. Ik weet opnieuw nog niet in welke vorm, maar mijn volgende film gaat over durf en lef hebben.