EFJ wil aanpassingen in Europese concept-richtlijn voor collectief onderhandelen freelancers

De Europese Commissie bracht in december een voorlopige versie van een richtlijn naar buiten, die zulk collectief onderhandelen voor freelancers mogelijk maakt. Het voeren van zulke onderhandelen is vanwege Europese mededingingsregels nu nog lastig, al wordt het in Nederland sinds enige tijd gedoogd door de Autoriteit Consument & Markt.

De zogeheten Richtsnoeren betreffende de toepassing van het mededingingsrecht van de EU op collectieve overeenkomsten inzake de arbeidsvoorwaarden van zelfstandigen zonder personeel moeten ervoor zorgen dat mededingingswetgeving een verbetering van de werkvoorwaarden van freelancers niet in de weg staat.

In Nederland wordt collectief onderhandelen voor freelance fotograferende en schrijvende journalisten vooralsnog gedoogd door de ACM, maar een officiële 'Ja, het mag'? Dat zou erg mooi zijn voor de freelance journalistiek. @NVFBeeld @nvj @vvjournalisten https://t.co/L74TlRcSuk

— Paul Teixeira (@PauloRico) March 1, 2022

Hoewel de EFJ het opstellen van de richtlijn (hier in .pdf-formaat te downloaden) toejuicht, ziet de organisatie diverse verbeterpunten. De belangrijkste heeft betrekking op paragraaf 25 van de richtlijn. Die stelt dat een freelancer economisch afhankelijk is van zijn opdrachtgever, als hij bij die opdrachtgever minstens 50 procent van zijn jaarlijkse inkomen vergaart. De EFJ ziet die grens als niet-realistisch en wil dat hij wordt geschrapt.

De organisatie heeft verder kritiek op paragraaf 35. Die stelt dat de Europese Commissie afzijdig blijft bij collectieve overeenkomsten tussen zzp’ers en opdrachtgevers wanneer er sprake is van een duidelijk onevenwicht in onderhandelingsmacht. Van dat onevenwicht is onder andere sprake als freelancers collectieve overeenkomsten sluiten met één of meerdere tegenpartijen die de hele sector of bedrijfstak vertegenwoordigen.

Daarnaast is er sprake van onevenwicht als zzp’ers collectief overeenkomsten sluiten met een tegenpartij met een totale jaarlijkse omzet van minstens 2 miljoen euro of bij partijen met tien of meer werknemers. Dat laatste veroorzaakt volgens EFJ problematisch verschil in behandeling van freelancers: “Slechte werkomstandigheden zijn slechte werkomstandigheden. Het moet daarbij niet uitmaken of het bedrijf waar je voor werkt die grenzen haalt of niet.”

De organisatie benadrukt daarnaast dat mediaconcentratie als probleem niet nieuw is. Met name in de regio is er vaak maar één media-organisatie waar freelancers voor kunnen werken. De volledige (Engelstalige) reactie van de EFJ op de concept-richtlijn van de Europese Commissie lees je hier.