banner cop

— dinsdag 11 juni 2019, 11:40 | 3 reacties, praat mee

‘Een journalist is geen werktuig van een geheime dienst’

Het kantoor van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst in Zoetermeer | Robin van Lonkhuijsen / ANP

De Volkskrant onthult dat misdaadverslaggever Bas van Hout jarenlang als informant heeft gewerkt voor een geheime dienst. Daarmee is hij een gevaar voor het vak en zijn collega's, meent Arnold Karskens.

Als belangrijkste excuus voor zijn heimelijke werk vertelt journalist Bas van Hout in het prima Volkskrant-interview van Menno van Dongen en Xander van Uffelen van 8 juni 2019 dat hij ‘liquidaties’ heeft weten te ‘voorkomen’. Dat klinkt als een gelegenheidsargument. Eenieder die kennis heeft van een misdrijf hoeft niet met de AIVD te kletsen.

Een belletje naar Meld Misdaad Anoniem (0800 7000) werkt ook prima.

Zijn bewering lijkt ook in strijd met de realiteit. Een crimineel verklapt niet tegen iemand die alles aan de grote klok hangt dat hij een moord gaat plegen. Daarvoor zijn de celstraffen te hoog. Daarentegen stuurt een crimineel wel graag een journalist om een boodschap, als waarschuwing naar de concurrent: ‘pas op’.

De Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD) - sinds 2002 de Nederlandse Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) - houdt Bas van Hout voor dat zij ‘betrouwbare ingangen in het randstedelijke criminele milieu’ zoeken. Maar wat is het gewicht van zijn informatie naar eigen zeggen geleverd tussen 1997 en 2002?

Een crimineel vertelt niet tegen buitenstaanders wanneer hij een grote kraak zet. En hoe lang verblijft een journalist in de omgeving van een crimineel? De meeste gesprekken zullen beperkt blijven tot de duur van een paar kopjes koffie. Wat er wordt geroddeld, kan de inlichtingendienst ook in de krant lezen. Daarnaast heeft de politie zelf bronnen, de persmuskiet is helemaal niet nodig.

Het nadeel van ‘journalistieke spionage’ weegt zwaar. Na de biecht van Bas van Hout zullen de media in het criminele circuit met nog meer argwaan worden bekeken -  en dat kan tot vervelende situatie leiden.

Interessant is de vraag waarom de AIVD moeite doet voor het winnen van journalistenzieltjes. Welnu: 1) Eenmaal gevangen in het net zullen de journalisten niet snel kritisch over de organisatie schrijven. 2) De inlichtingendienst kan de journalisten in hun tête-à-têtes wijzen op zaken waarvoor de staat publiciteit zoekt, van het gevaar van Rusland tot rechtse organisaties. 3) Buigzame journalisten kunnen regeringskritische collega’s bespioneren of dwarszitten.

Van idealisme ‘voor koning en vaderland’ bij ‘spionisten’, zoals ik deze luistervinken noem, is zelden sprake. De informanten ontvangen een vergoeding en krijgen ‘primeurs’ die hun loopbaan bevorderen, zoals vermaard onderzoeksjournalist Rudie van Meurs betoogt in het boek ‘Journalist te koop’. Van Meurs heeft van de hoge functionaris van de BVD gehoord dat zijn dienst “op elke redactie een mannetje of meer” heeft zitten. Dat kom je in Nederland snel tot het aantal van honderd.

Helaas ontbreekt het binnen de Nederlandse journalistiek aan een discussie over werken voor sectie stiekem. Een Raad van de Journalistiek en het Genootschap van hoofdredacteuren dienen openlijk afstand te nemen van infiltratiepogingen van inlichtingendiensten binnen de Nederlandse journalistiek. Indien betrapt zouden journalisten moeten worden ontslagen. Want een democratie is gediend bij de scheiding der machten. Alleen zo kunnen we elkaars werk controleren.

De schade die misdaadverslaggever Bas van Hout als informant heeft berokkend, valt niet terug te draaien. Zijn eventuele lidmaatschap van de Nederlandse Vereniging van Journalisten kan daarentegen wel worden ingetrokken vanwege grove schending van het beroepsgeheim.

Deze stap is principieel. Van Hout ontvangt naar schatting meer dan een miljoen euro aan immateriële schadevergoeding plus een tegemoetkoming in gederfde inkomsten, omdat de AIVD zijn identiteit onvoldoende heeft beschermd.

Deze riante beloning voor beroepsverraad schrijnt bij alle collega’s die zich keurig aan de journalistieke code van Bordeaux houden maar financieel op een houtje bijten.

Arnold Karskens is oorlogsverslaggever en onderzoeksjournalist en schreef het boek ‘Journalist te koop - hoe corrupt zijn onze media’. Hij heeft nooit voor een inlichtingendienst gewerkt en zal dat uit respect voor het beroep ook nimmer doen.

Praat mee

3 reacties

robert dulmers, 11 juni 2019, 12:44

k heb het NVJ bestuur om het royement van Bas van Hout gevraagd. NVJ Secretaris Thomas Bruning vindt dat niet nodig want de man ‘is al zeer fors gestraft [...] Dan lijkt me niet dat we er nog eens overheen moeten gaan met een royement.’  IK heb de NVJ formeel verzocht het royement van Van Hout op de Jaarvergadering van 22 juni aanstaande te zetten - hierop nog geen reactie ontvangen. Ik zal op de jaarvergadering zelf, mede namens collega NVJ lid Frederike Geerdink en Teun Voeten verzoeken om het royement. NVJ leden die zich bij mijn vraag willen aansluiten: meld je aub! robert dulmers

Jan Everhard, 13 juni 2019, 15:31

Ik ken de statuten en het huishoudelijk regelement van de NVJ niet goed genoeg om te kunnen beoordelen of een royement op zijn plaats is. Ik ben het het Robert Dulmer eens dat er op de jaarvergadering over gepraat moet worden. De NVJ zal hierover een duidelijk standpunt in moeten nemen evenals het genootschap van Hoofdredacteuren. Het lijkt me zeer onaangenaam voor een redaktie en een hoofdredactie om te ervaren dat er in de gelederen een informant zit/zat van de AIVD. Voor de redacties waarvoor Bas van Hout gewerkt heeft lijkt het mij ook zeer onaangenaam om te weten dat hij 5 jaar informant geweest is. De NVJ moet hiermee aan de slag.

Cisca van Bommel, 14 juni 2019, 09:43

“Samenwerken” met diensten is doorgaans éénrichtingverkeer. Daar weten ze bij de zender L1 van mee te praten in de zaak Nicky Verstappen. Zelf ook van nabij gezien hoe geraffineerd een dienst probeert “zieltjes te winnen” onder journalisten. Nooit in trappen! Kost je eigen reputatie en dat van ons vak.

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl
020-30 39 750

Redactie (tips?)

Dolf Rogmans
Hoofdredacteur, 020-30 39 751

Marjolein Slats
Adjunct-hoofdredacteur, 020-30 39 752

Linda Nab
Redacteur, 020-30 39 758

Lars Pasveer
Redacteur, 020-30 39 755

Trudy Brandenburg-Van de Ven
Redacteur, 020-30 39 757

Anneke de Bruin
Vormgever, 020-30 39 753

Marc Willemsen
Webontwikkelaar, 020-30 39 754

Vacatures & advertenties

Karen Bais
020-30 39 756

Sofia van Wijk
020-30 39 711

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.