website over journalistiek

x

Villamedia heeft een app

 

Dominique Berretty; van klerk tot persmagnaat

Herman Spinhof — Geplaatst op woensdag 6 februari 2019, 10:00

Opinie Met zijn Indo-Europese achtergrond (Javaans - Italiaans) doorbrak Dominique Berretty (1891-1934) de scherpe grenzen tussen gekleurden en ‘blanda’s’ in de van apartheid doordesemde Bataafse society in de beginjaren van de vorige eeuw. Op de economische opbloei na jarenlange stagnatie floreerde de Indische pers en daar profiteerde Berretty van. Hij realiseerde zijn ‘American Dream’ in Indië in de nadagen van de oude kolonie. Zijn biografie ‘Een groots en meeslepend leven, Dominique Berretty’ van Gerard Termorshuizen en Coen van ’t Veer leest gemakkelijk. Het boek is goed en vlot geschreven, maar bevat hier en daar wat dubbelingen. Het geeft een dwarsdoornsnede van de Indische pers uit die tijd en inzicht in de volstrekt racistische samen­leving.

Beginnend als klerk bij de PTT in het centrum van Batavia (Jakarta) viel de in Yogjakarta geboren Berretty als 17-jarige al op: een handige, hardwerkende Indische jongen die ‘het Nederlands uitstekend beheerste’. Hij schrijft dan al af en toe in kranten en tijdschriften. In 1910 stapt hij naar de redactie van het Bataviaasch Nieuwsblad waar hij als corrector wordt aangenomen. Een ‘djago’ (macho), flamboyant en ‘bij tijden heetgebakerd’, die er al snel als stadsreporter op uit trekt. De krant bestond uit vier tot zes man. In 1913 stapt hij over naar de Java-Bode. Hij zette ook zelf bladen op: De Reflector (1915) en het boulevardblad De Zweep (1922). De oprichting van die weekbladen markeerden zijn zakelijk instinct: naast het vooral door ‘totoks’ gelezen Weekblad voor Indië was er behoefte aan een populair tijdschrift voor een Indo-Europees publiek. Met nieuws en voorlichting, maar zeker ook ter vermaak, en voor het amusement met een vleugje erotiek en een lepeltje trassi in de commentaren. Berretty betoonde zich in zijn journalistieke stukken en commentaren ronduit een reactionair, die steeds de kant koos van de kolonisator en neerkeek op de Indonesiërs. Hij moest niks hebben van het onafhankelijkheidsstreven.

Zijn grote doorbraak maakte hij in 1917 met de oprichting van zijn persbureau Aneta, het Algemeen Nieuws en Telegraaf Agentschap. Met zijn vergaarde kapitaal kocht hij medewerkers in en kreeg alle steun van de Nederlandse autoriteiten. Met Aneta veroverde hij een bijna monopolie op de binnenlandse nieuwsvoorziening. ‘Aneta werd een corrumperende factor in de koloniale samenleving’. Sneller en handiger dan het concurrerende Reuters leverde Aneta Indisch nieuws aan De Telegraaf en later ook Het Vaderland, De Nieuwe Courant en Het Algemeen Handelsblad en aan verschillende grote internationale persbureaus. Een wereldspeler kortom. Bekend zijn ook de radio-uitzendingen van Hier Radio Bandoeng (1927) die plaatsvonden vanuit de Aneta-studio in Den Haag (Papestraat) naar die in Batavia.

De beurkrach van 1929 en het dandyachtige leven van Berretty luidden echter de naderende neergang in van Aneta. Te lang had hij op een te grote voet geleefd, terwijl de snel oplopende verliezen van zijn persbureau noopten om scherpe bezuinigingen. Op de terugweg van een van zijn vele Europese bezoeken komt hij op 43-jarige leeftijd op 20 december 1934 om in de beruchte vliegtuigcrash met de Uiver in de Syrische woestijn.

Gerard Termorshuizen en Coen van ’t Veer: Een groots en meeslepend leven, Dominique Berretty – Indisch persmagnaat. Uitgeverij Walburg Pers, ISBN 9789462493155, 288 pagina’s, € 19,95

Nog geen reacties

Om te reageren moet je een Villamedia Account hebben en moet je eerst ingelogd zijn.

banner 1 only human

Villamedia Sluiten

Inloggen

Registreren

Vul onderstaande gegevens in voor exclusieve toegang voor NVJ-leden.