Dit heb je gemist tijdens het International Journalism Festival in Perugia - Deel 2

Lees hier het eerste deel van onze terugblik

Wilma Haan - Adjunct-hoofdredacteur NOS Nieuws
“Hoewel voor het leven in het algemeen en het IJF in Perugia in het bijzonder geldt dat je meer mist dan je meemaakt, viel er toch iets van een rode draad te ontwaren in de vele sessies op (schitterende) podia en in gesprekken met collega’s op (zonnige) terrassen en aan (lange) eettafels. Die rode draad? Dat ons vak nogal wat te verduren heeft. Als we niet in de hoek worden gedrukt door de politiek, dan wel door big tech, door AI, door desinformatie of door wantrouwen.

Maar ook: wij in noordwest Europa hebben een heleboel persvrijheid en dus een heleboel te beschermen. En dat kan, als we solidair zijn en samenwerken. Als we scherpe journalistiek blijven bedrijven, context bieden en relevantie benadrukken. Als we ons publiek betrekken maar ook zo nu en dan adempauze gunnen. En als we blijven innoveren en tegelijkertijd een antwoord vinden op big tech. Goed. Waar te beginnen? Als het aan de Duitse mediaprof Martin Andree ligt is het antwoord op díe vraag wel simpel: bij big tech. Andree geniet enige bekendheid als auteur van het veelgeprezen boek Big Tech muss weg, en gaf in Perugia een talk die blijft nadreunen.

Zijn punt op basis van academisch onderzoek naar de online mediawereld: het vrije internet is dood. U, ik en al onze media zitten online opgesloten binnen een handjevol platformen (denk: Google, Meta, Amazon,..), de ruimte daaromheen wordt kleiner en kleiner. Binnen de platformen bepalen een paar techbazen de spelregels, en die zijn de onafhankelijke media niet goed gezind. Ja er zijn duidelijke oorzaken, en er zijn ook oplossingen denkbaar, aldus Andree. Bekijk vooral hier zijn sessie in Perugia (of in ieder geval het deel van 02.43 tot 18.50). En laat dan zijn hoofdvraag tot je doordringen: Waarom staat niemand écht op voor de persvrijheid die online hard (“nog 4 jaar”) op een blinde muur afrijdt?”

Bekijk hier: How to save journalism from big tech

Philippe Remarque - Journalistiek directeur van DPG Media
“Ik was voor het eerst in Perugia. Een prachtige stad én een barometer van de journalistiek. Die slaat best heftig uit op het moment. Dus veel (terechte) zorgen over Muskification, Orbanisering en de macht van big tech. Maar gelukkig ook veel inspiratie: ik was blij journalisten te horen spreken die voor zichzelf zijn begonnen en bewijzen dat je met goede journalistiek veel nieuwe mensen kunt bereiken als je moderne vertelvormen als video, hosted nieuwsbrieven en journalistieke persoonlijkheid goed inzet. Zoals Johnny Harris, Taylor Lorenz, of Joshua Hermann, de Brit die met lokale nieuwsbrieven in nu zeven Britse steden bijzondere verhalen verspreidt.

Het ging veel over AI. Paul Matzko van het Cato Institute stelde me gerust met zijn opmerking dat mensen AI niet erg vertrouwen, en journalistieke persoonlijkheden als Harris en Lorenz wel. Ook gevestigde nieuwsmerken beschikken over een groot ‘reputational reservoir’, zei hij, en dat geeft ze een goede kans om in de toekomst boven de AI-nieuwsstroom uit te steken.

Ik ontmoette ook interessante Nederlandse collega’s van kleinere titels als Vers Beton en One World. ‘Die stijve Nederlanders moeten eerst collectief naar Perugia afreizen om met elkaar in gesprek te raken”, smaalde een Rome-correspondent. Dat kon ik niet helemaal ontkennen.”

Bekijk hier: News or noise? The competing visions for journalism in an AI-mediated society

Gert-Jaap Hoekman - Voormalig hoofdredacteur NU.nl en NOS Sport
“Een foto van de redactiehond van Daily Maverick heeft een recordaantal nieuwe abonnees opgeleverd. Ze noemen hem daarom nu Head of Barketing. ‘Maar verder zijn we een bloedserieus platform, hoor’, zegt Fran Beighton, ‘head of growth’ van de Zuid-Afrikaanse nieuws- en onderzoekssite, er snel bij.

Bloedserieus, met een verfrissende knipoog. Zo vertelt Beighton ook dat abonnees van Daily Maverick de redactie helpen in het journalistieke proces ‘omdat we toegeven dat onze journalisten ook niet alles weten’. En dat één van hun populairste rubrieken geen hardcore journalistiek is, maar een wekelijks interview waarin medewerkers onder ander vertellen over hun favoriete boeken en podcasts. ‘Mensen willen de mens achter de journalist leren kennen.’

De donkere kant van AI en Big Tech is behoorlijk aanwezig in Perugia, met verschillende sprekers die waarschuwen voor een fascistische beweging die de mensheid wil vervangen door robots. Veel om somber van te worden, maar ook Lea Korsgaard, hoofdredacteur van de Deense nieuwssite Zetland, hamert op de relatie met haar publiek, in tijden van AI-geweld. Haar antwoord is even nuchter als inspirerend: ‘Wees menselijk.’”

Eeva Liukku -  Hoofdredacteur Vers Beton (platform voor onafhankelijke journalistiek voor Rotterdam)
“Ik heb veel sessies bijgewoond over lokale journalistiek en community & impact driven journalism. Om onze afhankelijkheid van de grillige algoritmes van social media te verminderen, denken wij al een tijd na om meer met events te doen. En daarin bleken wij niet de enige. Tijdens één van de panels werd in deze context gesproken over de golden triangle van events, podcasts en nieuwsbrieven. Het kan erg fijn zijn om te horen dat iedereen met dezelfde uitdagingen bezig is - en om je eigen ideeën bevestigd te zien. Tijdens de panels realiseerde ik mij dat ik eigenlijk niet goed weet wat onze publiek nu écht wil, en daar gaan we direct mee aan de slag. Wat ik meeneem is dat we meer publieksgericht gaan werken. Verder gaan we impact een meer prominente rol geven in het hele redactieproces.

Hilde Westerink, uitgever van Vers Beton, en ik kwamen naar IJF voor inspiratie, bijscholing en het netwerk. Iemand grapte dat het makkelijker is om in Perugia iemand te ontmoeten dan om Amsterdammers naar Rotterdam te laten komen voor een afspraak - en daar zit een pijnlijke kern van waarheid is. Ik heb dan ook goed gebruik van gemaakt van het feit dat er veel (Nederlandse) collega’s én mensen van fondsen rondliepen - veel kopjes koffie (of een Aperol Spritz) gedronken en nieuwe mensen leren kennen.”

Bekijk hier: Unplugging to reconnect: creating premium offline experiences to recharge membership

Yael de Haan - Lector Kwaliteitsjournalistiek in Digitale Transitie aan de Hogeschool Utrecht en bijzonder hoogleraar Lokale Publieke Omroep aan de Rijksuniversiteit van Groningen
“Er is veel aandacht voor de zorgen rondom lokaal nieuws: verdwijnende kranten, afnemende verslaggeving. Maar er waren ook hoopvolle en inspirerende voorbeelden die laten zien hoe lokale journalistiek juist een positieve rol kan spelen in gemeenschappen. Een prachtig voorbeeld hiervan is Conecta Arizona, een Spaanstalige nieuwsdienst die mensen in Arizona, bij de grens van Mexico met elkaar verbindt. De dienst maakt vooral gebruik van WhatsApp en sociale media om nieuws te delen en gesprekken op gang te brengen. Het begon als een kleine WhatsApp groep, maar heeft nu meer dan 100.000 volgers.

Eén keer per week vindt via WhatsApp La Hora del Cafecito (Koffietijd, vrij vertaald) plaats, een moment waarop een gastdeskundige wordt uitgenodigd. De deelnemers in de groep kunnen dan zelf vragen stellen. Volgens oprichter Maritza Felix draait het niet alleen om nieuws brengen, maar vooral om mensen met elkaar te verbinden en op basis van betrouwbaar nieuws met elkaar in gesprek te gaan.”

Bekijk hier: The future of local news: decline, resilience and the path forward

Chris Helt - Hoofdredacteur Villamedia
“Ana Brakus zou eigenlijk helemaal niet spreken tijdens het festival. Maar omdat Karen Rebelo (factchecker bij het Indiase Boom) verhinderd was, mocht Brakus invallen en vertelde ze op donderdagochtend over de situatie van factcheckers in Europa. Brakus, baas van de Kroatische factcheckwebsite Faktograf, deed dit met zoveel overtuiging en humor dat ze voor mij het hoogtepunt van het IJF vormde. Brakus besprak onder andere hoe techbedrijven als Meta hun samenwerking met internationale factcheckers verkochten als een investering in journalistiek. Maar volgens haar was het van meet af aan een investering in hun eigen bedrijf.

‘Het was een PR-oefening om de schade, die werd veroorzaakt door het Cambridge Analytica-schandaal, proberen te herstellen. Zuckerberg wilde daarna vooral bedankjes horen en schouderklopjes voelen. Maar met die intentie begon het factcheckprogramma helemaal niet. Dat programma werd in het leven geroepen omdat Meta een hele hoop foute dingen op heel veel plekken heeft gedaan.’ In reguleringen vanuit de EU ziet Brakus geen heil. Enerzijds omdat zij techbedrijven nog steeds niet kan dwingen om nodige veranderingen aan te nemen. Anderzijds omdat reguleringen nu deel uitmaken van de handelsoorlog met de Verenigde Staten. Brakus vertelde daarnaast over een onderzoek dat Faktograf deed naar de ernst en oorsprong van bedreigingen aan het adres van factcheckers in Europa. Een van de conclusies was dat vooral partijen op het radicaalrechtse spectrum factchecken willen gelijkstellen aan het plegen van censuur.

Wat ook veel indruk maakte was de vertoning van de Oscar-winnende documentaire No Other Land, over de annexatie van de Westelijke Jordaanoever door Israël. Yuval Abraham, die de film samen met Hamdan Ballal, Basel Adra en Rachel Szor maakte, vertelde na de vertoning over de haat die hij en de makers na het winnen van de Oscar hebben ontvangen. Zo moesten Abraham’s ouders hun huis in Israël ontvluchten nadat een woedende meute verhaal kwam halen en werd Ballal enkele weken terug op de Westelijke Jordaanoever mishandeld door kolonisten, waarna soldaten van het IDF hem meenamen.”

Bekijk hier: The evolution of the censorship narrative: challenges and threats facing fact-checkers

Wytse Vellinga - Coördinator journalistieke verantwoording NPO
“Hoe kunnen we er voor zorgen dat journalistiek echt van toegevoegde waarde is? En dat het publiek die toegevoegde waarde ook echt ziet en voelt? Het ging op het festival in Perugia gelukkig veel en vaak over de rol die journalistiek kan en moet spelen. In panels en workshops, maar ook in gesprekken op straat. De vele bedreigingen die op ons afkomen (juridisch, financieel, politiek) waren uiteraard ook een belangrijk thema, maar het publiek werd dit jaar duidelijk niet vergeten. In Perugia stond nadrukkelijk het terugwinnen van vertrouwen en het gesprek met het publiek op het programma. In een panel over de publieke waarde van journalistiek kwam Matia Peretti (News Alchemists) met de oproep om vaker het gesprek aan te gaan over wat onze waarde is. Dus op de redactie net iets minder vaak praten over hoe we iets maken, maar vaker aandacht hebben voor het waarom. Daarbij is het geen excuus dat we er geen tijd voor hebben, zo zei hij. “We assume that serving their needs is creating content. Journalism is not the article. Journalism is not the podcast. The journalism is what we do for people, what we help them feel and what we help them learn.”

Bekijk hier: Journalism’s public value: balancing individual metrics and societal impact

Janna Nieuwenhuijzen: Oprichter Snackpaper
“Alles waar ik van hou, kwam samen in vijf dagen Perugia: een prachtige omgeving, het eerste lentezonnetje, pizza als ontbijt, ontmoetingen met like-minded mensen van over de hele wereld, panels vol journalistiek-wetenschappelijke inspiratie, en eindeloos praten over ons vak en de toekomst ervan. Het was mijn eerste keer op het festival, maar hopelijk zeker niet de laatste. Wat me het meest is bijgebleven, is hoe sterk we als collega’s, vakgenoten en mediamensen kunnen verbinden. Even viel de onderlinge concurrentiestrijd - die zo eigen is aan ons werkveld- weg. In plaats daarvan leerden we elkaar kennen als vrienden met een gedeelde missie. Ik hoop dat we die energie vasthouden en elkaar blijven opzoeken, om samen te blijven leren, bouwen en inspireren. Want samen is echt leuker dan alleen.”

Coco Gubbels: Freelance projectmanager van internationale (journalistieke) onderzoeksteams
“The future of journalism is collaborative. Naast de aandacht voor AI, geopolitieke ontwikkelingen en het publiek dat we met onze journalistiek willen bereiken, was samenwerking een centraal thema in veel sessies. Dit onderwerp kwam niet alleen aan bod in de prachtige zalen van de conferentie, maar ook tijdens de vele ontmoetingen op straat, aan tafel en op het terras. Er werd gesproken over het versterken van de journalistiek en hoe we elkaar daarbij kunnen ondersteunen, onder andere door samen te werken. Hoewel de concurrentie vooral op financieel gebied nog steeds aanwezig is, lijken we steeds meer open te staan om radicaal te delen en samen op te trekken. Jong en oud leren van elkaar, datajournalisten en verhalenvertellers werken samen aan nog betere publicaties, en Oost en West streven naar een beter begrip van elkaar. Wat ik vooral heb meegenomen uit Perugia is dat onze beroepsgroep in verandering is, deels uit noodzaak en deels uit nieuwsgierigheid, omdat de wereld om ons heen verandert. Gelukkig blijft het heerlijke Italiaanse eten en drinken voorlopig onveranderd, en ik kijk nu al uit naar volgend jaar.”