— vrijdag 21 oktober 2022, 15:28 | 0 reacties, praat mee

De week van Sonja ter Laag: waarin twee moordverdachten van haar broer werden opgepakt

Sonja ter Laag met haar zoon Robin ter Laag in maart van dit jaar op de plek van de hinderlaag in Chalatenango, met achter hen de locatie van de moord van de vier Ikon-journalisten - © Oscar Pérez

Sonja ter Laag, de zus van de in 1982 in El Salvador vermoorde Ikon-geluidsman Hans ter Laag, hoorde op 15 oktober – een dag eerder dan de media – dat er twee voormalige legerofficieren waren aangehouden in deze zaak. ‘Dit is zó belangrijk voor me. Ik mis mijn broer nog iedere dag.’ Laatste wijziging: 24 oktober 2022, 08:11

Het nieuws dat voormalige politiechef, Francisco Antonio Morán, en ex-minister van Defensie José Guillermo García waren aangehouden in hoofdstad San Salvador kreeg Sonja ter Laag (67) van de Nederlandse ambassadeur Christine Pirenne in Costa Rica.

Ter Laag: ‘Pirenne, Buitenlandse Zaken en Het Team Internationale Misdrijven van het openbaar ministerie (dat ook de dood van persfotograaf Jeroen Oerlemans in Libië in 2016 onderzocht) hebben heel veel werk verricht om deze aanhoudingen mogelijk te maken. Net als de plaatselijke ngo’s Fundación Comunicándonos en Asdehu. We zijn altijd op de hoogte gehouden. In Nederland heeft Gert Kuiper, broer van de overleden journalist Jan Kuiper, heel veel voorwerk verricht. Hij heeft het meest complete dossier.’

Een combinatie van Latijns-Amerikaanse rommeligheid en het feit dat er steeds andere rechters op de zaak zijn gezet

Jouw broer zou nu 65 zijn. Hoe is het om zo lang in onzekerheid te blijven; er werd in veertig jaar nooit iemand aangehouden, tot nu?
‘Moeilijk en zwaar. Hij werd in 1982 vermoord. Pas in 1993 verscheen het VN-rapport waarin duidelijk stond wie de daders waren. Daarna gebeurde er jaren niks. Pas in 2016, toen de amnestiewet werd opgeheven, kon Nederland echt wat gaan doen.
Omdat ik altijd graag nog eens naar de plek van die moord wilde ben ik afgelopen maart voor het eerst in El Salvador geweest, samen met mijn zoon. Ik was er op uitnodiging van Christine Pirenne, voor de 40-jarige herdenking van de moorden. Er waren officiële bijeenkomsten met ngo’s en veel journalisten.
Ook was ik gevraagd om een verklaring af te leggen bij de onderzoeksrechter, dezelfde als die nu de arrestatiebevelen heeft uitgevaardigd. Ik heb drieënhalf uur met haar gesproken. Zij wilde van een nabestaande weten wie Hans was en hoe het was gegaan, en hoe ze waren doodgeschoten. Ik zei: “Maar u heeft toch een dossier?” Dat had ze wel - maar niet compleet - net zomin als het autopsierapport, ondanks dat het OM dat al twee keer had opgestuurd. Daar zat geen complot achter; het was een combinatie van Latijns-Amerikaanse rommeligheid en het feit dat er steeds andere rechters op de zaak zijn gezet.

Hoe verliep dat gesprek?
Ik had voor de rechter allemaal foto’s van Hans meegenomen, van vroeger. Ook van ons samen. Mooie foto’s, want mijn vader was beroepsfotograaf. En helemaal op het eind toonde ik een afschuwelijke foto - die destijds op de middenpagina van de Nieuwe Revu stond – en waar Hans in vol ornaat op een tafel lag in het mortuarium. Op de achtergrond lagen zijn twee Ikon-collega’s op stalen bedden, maar die waren afgedekt omdat ze door hun hoofd waren geschoten en totaal verminkt. En ik zei tegen de rechter: “Zo kreeg ik mijn broer terug”. Ze was zichtbaar geraakt.

Kijk, het zijn allemaal oude mannen - tachtigers – dus ik vind het al heel wat als ze veroordeeld worden

De twee aanklagers die bij dit gesprek zaten vroegen me meteen al die foto’s naar hen te appen. Ze vonden het belangrijk voor het dossier omdat het om een persoonlijk verhaal ging, al had het juridisch gezien geen waarde. Ik heb tegen de rechter nog gezegd: “Mijn verdriet is geen greintje minder geworden in veertig jaar, want mijn broer mis ik nog steeds”.’

Wordt het verdriet wel langzaam minder?
‘Ik kan er mee leven. Je gaat na veertig jaar anders met je rouw om. Maar als je er weer middenin zit – zoals nu deze week die officieren zijn aangehouden - borrelt toch dat oude trauma weer op van dat bericht dat we toen kregen: dat ze alle vier vermoord waren.’
Sonja ter Laag is zelf cameravrouw sinds 1986 en werkte voor actualiteitenrubrieken als Brandpunt en Televizier, Netwerk EenVandaag en maakte documentaires en items voor Medialogica, Zembla, Reporter en Lopende Zaken. Nu geeft ze voornamelijk mediatrainingen.

Afgelopen week was het een gekkenhuis, vertelt ze: ‘Ik kreeg veel berichten van omroepcollega’s die ik ken, en ik werd overal geciteerd of geïnterviewd: in de Volkskrant, Het Parool, Trouw en Telegraaf. Ik werd ook benaderd door Nieuwsuur, maar dat heb ik afgeslagen want ik was nog erg aangeslagen door het nieuws. Ik dacht: zo ga ik niet in studio zitten.’

Hoe hoop je dat het verder gaat?
‘Ik hoop twee dingen: ik hoop dat ex-kolonel Mario Reyes Mena, die al jaren in de VS woont en als hoofdverdachte wordt gezien, nu ook wordt uitgeleverd en aangehouden. En ik hoop dat het tot een rechtszaak zal komen en een veroordeling. Kijk, het zijn allemaal oude mannen - tachtigers – dus ik vind het al heel wat als ze veroordeeld worden. En of ze de bak in draaien of niet, daar gaat het me niet eens om. Zo haatdragend en rancuneus ben ik niet. Wel hoop ik dat er besef ontstaat.’

 

Bekijk meer van

oorlogsjournalistiek IKON

Tip de redactie

Wil je Villamedia tippen, maar is dat te gevoelig voor een gewone mail? Villamedia is aangesloten bij Publeaks, het platform waarmee je veilig en volledig anoniem materiaal met de redactie kunt delen: publeaks.nl/villamedia

Praat mee

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Uitgever

Dolf Rogmans

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Factuurgegevens

Villamedia Uitgeverij BV
Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl

Redactie (tips?)

Chris Helt, hoofdredacteur

Marjolein Slats, adjunct-hoofdredacteur

Linda Nab, redacteur

Lars Pasveer, redacteur

Trudy Brandenburg-Van de Ven, redacteur

Rutger de Quay, redacteur

Sales

Sofia van Wijk

Jenny Fritschy

Webontwikkeling

Marc Willemsen

Vacatures & advertenties

redactie@villamedia.nl

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.