— dinsdag 5 maart 2019, 11:00 | 0 reacties, praat mee

De Pegel maakt de balans op: ‘We zijn optimistischer geworden’

© Truus van Gog

Hoe maak je ruimte voor journalistiek die je écht belangrijk vindt? Om daarachter te komen, spraken freelancers Sjoerd Arends en Erwin van ’t Hof het afgelopen jaar met vakgenoten en deden verslag voor Villamedia. In deze slotaflevering komen ze zelf aan het woord. Voor de liefhebbers: er volgen nog twee bonus-podcasts. En ook deze aflevering is weer te beluisteren.

Hoe noem je een interviewserie waarin je freelance journalisten vraagt hoe ze ruimte maken voor interessant werk? Daarover bogen Erwin van ’t Hof en Sjoerd Arends, beiden ook freelancers, zich een jaar geleden. Ze hadden succesvol de serie gepitched bij Villamedia.

In hun vraag zit besloten dat ruimte maken voor iets interessants blijkbaar moeilijk is. En weinig geld oplevert. Dus leek de naam De Pegel, met ook nog een knipoog naar de journalistieke prijzen van De Tegel, zo’n slecht idee nog niet.

Leek. Want je raadt nooit wat er toen gebeurde…
Arends: ‘Ik ben een stuk optimistischer geworden. We hebben geen heilige graal gevonden, niet één recept. Het is complexer dan dat. Maar we hebben wel veel voorbeelden gevonden van mensen die geld verdienen met wat ze belangrijk vinden en daar liggen principes onder die iedereen kan toepassen.’

Van ’t Hof: ‘Bij de start van dit project redeneerde ik nog als volgt: “ik doe eindredactie bij het Algemeen Dagblad. Het tarief is heel laag. Dus de journalistiek is kapot.” Dan ben je alleen maar boos op uitgevers. Inmiddels zie ik dat je de redenering moet omdraaien. Je moet uitgaan van jezelf en wat je wilt doen, en dan pas manieren vinden om geld te verdienen. Het verbreedt de wijze waarop je kijkt naar je eigen werk en de mogelijkheden die er zijn. Dat alles in een situatie die zeker niet perfect is. Want er vindt een hele relevante discussie plaats over de hoogte van tarieven en de machtsverhoudingen tussen uitgevers en freelancers.’

Kijken de meeste journalisten zo naar hun werk?
Arends: ‘Ik denk het niet. De meeste journalisten redeneren vanuit een medium. De tarieven zijn meestal laag en toch zijn ze bezig met de vraag: wat kan ik verzinnen wat aanslaat bij dit medium? Maar als je daar toch je brood niet mee gaat verdienen, moet je misschien eerst eens wat uitzoomen en bedenken wat je wilt vertellen.’

Van ’t Hof: ‘We hebben ook informele gesprekken met collega’s en dan vraag ik wel eens: “Wat zou je willen doen?”. En dan zeggen ze bijvoorbeeld: “Ik zou wel voor De Correspondent willen werken”. Maar waarom daar? Ik vermoed omdat ze zorgvuldig geschreven lange verhalen publiceren die aansluiten bij jouw ideologie. Maar dat zegt nog weinig over de inhoud van je dagelijkse werk. Vervolgens komt er weinig respons als ik vraag wat ze daar willen doen. Terwijl succesvolle journalisten antwoorden met een helder doel: “Ik bedrijf journalistiek omdat ik de energietransitie beter wil leren begrijpen”. Dan is het gelijk duidelijk wat je moet doen, wie je moet spreken en welke kanalen je nodig hebt.’

Jullie moeten coach worden.
Van ’t Hof: ‘Dat is een jeukterm.’

Waarom zijn jullie journalist?
Van ’t Hof: ‘Ik vind het van belang dat er kwaliteitsjournalistiek is, omdat ik het belangrijk vind dat mensen goed geïnformeerd worden. Als je nu kijkt naar de journalistieke arbeidsmarkt dan zie je dat er steeds meer freelancers komen. Hun werk wordt steeds belangrijker voor de algemene staat van de journalistiek. Door een boek te schrijven over freelancers hoop ik een bijdrage te leveren aan een verbetering van de journalistiek in Nederland. Als je dat doel nog verder concreet maakt, kom je ook uit bij de podcast en artikelen die we erover hebben gemaakt. Het is een hele mond vol, maar dat is wat mij drijft.’

Arends: ‘Ik vind het belangrijk om dingen goed uit te leggen, zodat mensen betere keuzes kunnen maken. Ik begon dit project met de frustratie dat heel veel freelancers een pad bewandelen dat nergens toe leidt. Dat je werkt voor organisaties die je heel weinig betalen, die je waarschijnlijk geen baan gaan aanbieden, en je geen ruimte geven voor wat jij belangrijk vindt. Maar ik wil geen gefrustreerde journalist worden. En toen zat ik een keer een biertje te drinken met Erwin en dacht misschien moeten we eens uitzoeken hoe het echt werkt.’

Hoe werkt het echt?
Van ’t Hof: ‘Een les is, dat je verhaal en publiek bij elkaar moet brengen. Het werkt als je een maatschappelijk relevante vraag hebt die resoneert bij een groot publiek en aansluit bij jouw waardepatroon en journalistieke doel. Dat is wel meteen het mooiste wat er is: als alles allemaal samenvalt. Kijk naar Rutger Bregman die compleet viraal gaat omdat hij een relevante vraag stelt. Hij stelt de vraag: “moeten de rijken eerlijker belasting betalen?”’

Wat is voor jullie van belang. Poen of pret of prestige?
Arends: ‘Alle drie. Ik heb ook klussen die ik voornamelijk doe voor het geld. Mijn omzet haal ik vooral uit dingen die ik onder poen schaar. Als ik naar de tijd kijk, dan besteed ik het merendeel van mijn tijd aan dingen die ik belangrijk vind.’

Van ’t Hof: ‘Dat geldt voor mij ook. De meeste tijd zit in dit project en een onderzoek naar freelancers dat eruit voortgekomen is. Daarvoor zat mijn tijd vooral in eindredactiedienstenbij het AD. Maar door dit project kon ik daarmee stoppen.’

Maar nu is het project afgelopen.
Van ’t Hof: ‘Ik ben nog druk met het onderzoek en het boek. Dat gaat nog wel een paar maanden duren. En dan het uitventen van het boek. Maar een van de dingen die we hebben geleerd tijdens dit project, is dat je niet lang vooruit kunt, en dus niet te veel moet willen plannen. Omdat er altijd onverwachte kansen voorbijkomen. Dat is met dit project ook gebeurd. Doordat we deze serie over freelance journalistiek wilden maken, is daar later nog een verdiepend onderzoek bijgekomen.’

De belangrijkst les na al die gesprekken met freelance collega’s?
Van ’t Hof: ‘We krijgen wel eens terug: “Ik ben journalist en geen ondernemer”. Maar als jij als journalist alleen maar een stuk wilt schijven voor die ene opdrachtgever, dan is het heel moeilijk om een duurzame praktijk op te bouwen.’

Arends: ‘Mijn commerciële tekstwerk zorgt ervoor dat ik heel veel tijd heb om journalistiek werk te doen. Maar bij veel journalisten blijft dat zo’n gevoelig dingetje, dat ze niet-journalistiek werk doen. Maar dat hoeft helemaal geen probleem te zijn en het hoeft je onafhankelijkheid niet te raken. Denk daar zelf goed over na en schiet iets niet meteen af.’

Van ’t Hof: ‘Probeer journalistiek, of wat een journalist zou moeten zijn, niet te definiëren. Want je komt er niet uit. Het is net zo moeilijk als definiëren wat kunst is.’

Arends: ‘Kies vooral verschillende uitingsvormen voor je journalistieke werk; tekst, lezingen, podcast. Denk daarover na.’

Toch jammer dat het niet kan, met journalistiek werk voldoende inkomen verdienen.
Arends: ‘Ik vind het al een opluchting dat het moeilijk is. Ik dacht eerst onmogelijk. Het kost tijd en stel je daar voor open.’

Van ’t Hof: ‘Ik vind het ook teleurstellend. Maar ik vind het ook teleurstellend dat er geen wereldvrede is. Het is niet anders. En binnen die teleurstellende situatie kun je wel streven er zoveel mogelijk naar toe te werken. Wat mij blij maakt is dat ondanks dat het moeilijk is, het toch wordt gedaan. Het houdt journalisten niet tegen om door te gaan en hun werk te doen.’

Helden?
Van ’t Hof: ‘Ze kunnen niet anders. Ze moeten die verhalen vertellen. En mensen die het niet lukt om heel hun inkomen uit journalistiek te halen, zijn geen slechte freelancers. Teleurstelling leidt alleen maar af. Het is belangrijk om het los van elkaar te zien. En natuurlijk zijn de tarieven te laag. Het is een belangrijk onderwerp maar niet het enige belangrijke onderwerp.’

Dit verhaal is mogelijk gemaakt door het Lira Fonds Reprorecht.

DE PEGEL PODCAST

Benieuwd naar het hele gesprek met Sjoerd Arends en Erwin van ‘t Hof? Luister dan hieronder naar De Pegel podcast. Villamedia-hoofdredacteur Dolf Rogmans gaat in deze slotaflevering langs bij de mannen van De Pegel om te horen wat zij zelf hebben opgestoken van een jaar lang freelancers ondervragen voor de serie De Pegel.

platform makers

Praat mee

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl
020-30 39 750

Redactie (tips?)

Dolf Rogmans
Hoofdredacteur, 020-30 39 751

Marjolein Slats
Adjunct-hoofdredacteur, 020-30 39 752

Linda Nab
Redacteur, 020-30 39 758

Lars Pasveer
Redacteur, 020-30 39 755

Trudy Brandenburg-Van de Ven
Redacteur, 020-30 39 757

Anneke de Bruin
Vormgever, 020-30 39 753

Marc Willemsen
Webontwikkelaar, 020-30 39 754

Vacatures & advertenties

Karen Bais
020-30 39 756

Sofia van Wijk
020-30 39 711

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.