Brandbrief Bits of Freedom: ‘Vertrouwelijkheid van online communicatie staat op het spel’

Uit de berichten in de media ontstaat de indruk dat niet het belang van het kind voorop staat, maar het commercieel belang van een aantal technologiebedrijven. De artikelen spreken over een langdurige en innige samenwerking tussen de Europese Commissie en een groot netwerk van veelal aan elkaar gerelateerde technologiebedrijven, non-gouvernementele organisaties, allerhande samenwerkingsverbanden en lobbykantoren.

Daarbij is er soms sprake van misleiding: technologiebedrijf Thorn heeft zichzelf in het transparantieregister van de Europese Unie geregistreerd als een “niet-gouvernementele organisatie”, maar is in werkelijkheid een commerciële onderneming met een winstoogmerk. Een deel van die organisaties wordt bovendien financieel gesteund door de Europese Commissie.

Dit is in het bijzonder zorgelijk omdat sommige van de technologieën die de betrokken bedrijven als dienst leveren, de kern van controversiële delen van het voorstel vormen. Zo is Thorn een van de weinige bedrijven die de technologie voor de zogenaamde detectiebevelen zou kunnen leveren. Daar komt bij dat de Europese Commissie voor de onderbouwing van de effectiviteit van die technologie hoofdzakelijk vaart op de cijfers van deze bedrijven.

Onze zorgen worden versterkt door het gebrek aan reflectief vermogen van de betrokken Commissioner, Ylva Johansson. In haar reactie stelt ze domweg dat het háár voorstel is en gebruikt ze emotionele chantage om een evenwichtig en genuanceerd debat uit de weg te kunnen. Dat is een verdedigingstactiek, niet het nemen van verantwoordelijkheid.

Propaganda door Europese Commissie
Het is duidelijk dat de Europese Commissie allerlei andere organisatie voor haar karretje spant, zodat zij campagnes lanceren die beleidsmakers en politici moeten enthousiasmeren voor haar voorstel. Uit de voornoemde artikelen in de media blijkt, bijvoorbeeld, dat de Europese Commissie tenminste een van de bedrijven die baat hebben bij dit voorstel, rond de lancering ervan, hulp heeft gevraagd “to help make sure that this launch is a successful one.” Daarnaast blijkt dat de Europese Commissie ook een campagne opzette met targeted advertisements op sociale media, gericht op mensen die specifieke politici of ambtenaren volgen.

In die campagne wordt misleidende of zelfs feitelijk onjuiste informatie gedeeld. Eerder al bracht de Europese Commissie ook al de campagnes van zogenaamd onafhankelijke organisaties onder de aandacht. Dat past niet in een democratische rechtsstaat.

Recente ontwikkelingen in Nederland
Wij wijzen u in deze context ook op het advies van uw voornaamste adviesorgaan op dit onderwerp, de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen. In haar recent uitgebrachte advies nodigt zij u uit om “een bredere discussie te voeren.”

Zij stelt voor dat u zich inzet om de momenteel in werking zijnde tijdelijke verordening te verlengen, om zo meer tijd te creëeren om de nodige inhoudelijke discussies te kunnen voeren en onderliggende vragen te kunnen beantwoorden. De Nationaal Rapporteur is van mening dat een zo belangrijk voorstel voor een verordening om de aanpak van seksueel kindermisbruik te versterken en die direct van toepassing zal zijn in de lidstaten, weloverwogen moet gebeuren.

Dringend verzoek
Juist omdat het hier gaat om de bescherming van kinderen, onderschrijft Bits of Freedom deze oproep. In dat debat moet ook helder worden welke belangen een rol speelden bij de inrichting van het voorstel. Staan de belangen van het kind écht voorop, of zijn financiële belangen van technologiebedrijven misschien toch leidend?

Bits of Freedom verzoekt u dan ook om niet in te stemmen met het voorstel totdat 1) de reikwijdte van de detectiebevelen is ingeperkt tot specifieke verdachten of verdachten tegen wie een concrete verdenking met betrekking tot seksueel misbruik van kinderen bestaat en 2) de vertrouwelijkheid van communicatie is gewaarborgd (inclusief de bescherming van end-toend-encryptie en het wegblijven van client side device scanning.) Vanzelfsprekend is Bits of Freedom graag bereid tot een toelichting, mocht daartoe behoefte bestaan.