Brabant kan niet zonder regionale journalistiek

Daarom moet de regionale journalistiek gekoesterd worden. En gesteund, want er is ook een maatschappelijk belang in het geding. Regionale journalisten slagen er echter moeilijk in om zich in het ijdele debat over de toekomst van de vrije nieuwsgaring te mengen. Daar zijn we misschien te bescheiden voor of, zo u wil, te regionaal.

Regiojournalistiek is ongelooflijk arbeidsintensief. De regionale krant die echt wil meetellen moet met al zijn tentakels in de nieuwsgaring zitten. Dat vergt manschappen.

Regiojournalistiek mag ook niet eenvormig en eng van focus zijn. De krant moet zich in meer verdiepen dan de gemeenteraad en lokale politieke strapatzen. Er leeft veel meer, op allerlei terreinen. Daarvoor moeten specialisten ter redactie zijn, die niet voor hun collega’s van landelijke kranten onderdoen. De regionale krant die zo’n brede en diepe kijk op de regio negeert, verwordt inderdaad snel tot het lokale sufferdje.

Onze vorm van journalistiek wordt al jaren uitgehold. De economische terugval verhoogt de druk almaar verder. Besparingen op de redactionele mankracht komen extra hard aan, omdat we geen concessies aan de kwaliteit willen doen. Maar het kost wel steeds meer kruim.

Ondertussen is nog een ander proces gaande. De digitalisering van de wereld heeft ook bij kranten keihard toegeslagen. Lezers leggen de papieren krant terzijde en wenden zich in toenemende mate voor nieuws tot websites, smartphones en tablets. Kranten hebben hun verdienmodel (abonnementsgeld en advertentie-opbrengsten) over de kop zien gaan. Om overeind te blijven, moeten ze mee dat veranderende landschap in. Wie nu, op het moment suprême, afhaakt is gezien.

Dat geldt ook voor journalisten. Voor het eerst in hun journalistieke leven hebben redacteuren echt moeten innoveren. Dat zijn ze niet gewend. Een nieuwe lay-out, een herindeling van katernen, af en toe een andere manier van werken; dat was al heel wat, dachten ze. Drastisch vernieuwen was niet nodig in tijden van overvloed.

Veel journalisten hebben moeite met de sprong in het duister van de digitale wereld. Juist vanwege dat gebrek aan ervaring met innovatie, maar ook omdat in de regio echte concurrentie in het verleden ontbrak.

Toch zal de journalistiek mee moeten naar de nieuwe realiteit. Wie zich nu vol zelfbeklag terugtrekt op een eenzame heuveltop verdroogt vanzelf. Redacties moeten onorthodoxe stappen durven zetten. Nog meer dan nu lezers opzoeken en formules bedenken waar die klant - inderdaad, een lezer is ook gewoon een klant - zich bij thuis voelt.

Net als in gewone bedrijven gebeurt, zal de regionale journalistiek allianties moeten sluiten en zich op andere podia moeten begeven. Een mooi voorbeeld is de manier waarop Voetbal International in de armen van mannenzender RTL7 is gevallen. Om opinies over voetbal te verkondigen, maar ook om geld te verdienen.

Er zijn pogingen ondernomen om het Eindhovens Dagblad en Brabants Dagblad nauwer te laten samenwerken met Omroep Brabant. Veel heeft dat nog niet opgeleverd en dat is zonde.

In de nieuwe realiteit past geen gejammer om de mogelijke verdwijning van de krant op termijn. Dat zou geen uniek verschijnsel zijn. Kenmerk van de digitale revolutie is dat de oude dragers van de inhoud het loodje leggen. De cd en de dvd verdwijnen, omdat muziek en films gedownload worden of ‘on demand’ beschikbaar zijn. En ook de positie van het boek - grote broer van de krant - zal gaan wankelen. Het gaat immers niet om de jas, maar om de inhoud. Als de tijd vraagt om een digitale verpakking, dan zal dat eens gebeuren. De overleving van de regionale journalistiek is wat telt.

Redacties staan tamelijk alleen in hun zorgen. De buitenwacht roert zich nauwelijks. Dat is vreemd, want het maatschappelijk belang van een goede regionale krant is groot. Wat zou Brabant zijn zonder al dat nieuws van eigen bodem, goed gemaakt door journalisten met kennis van de regio’s? Dat zou flinke bressen slaan in de samenleving. Is Brabant nog Brabant, als het nieuws in de steden en de dorpen vanuit de Randstad verslagen wordt? Of helemaal niet meer genoteerd wordt?

De provincie zou zich die vraag eens moeten stellen en een handje kunnen helpen. Niet met plat geld, maar bijvoorbeeld met een Brabantse banenpool voor journalisten die moeten afvloeien bij de kranten, aangevuld met journalistiek talent dat niet meer aan de bak komt. Kranten kunnen voor journalistieke projecten uit die pool putten.

Dat is in het belang van Brabant én de rest van de journalistieke voedselketen. Het is de moeite van een experiment waard.

Dit opiniestuk stond eerder in het Eindhovens Dagblad van 11 april 2012.