Journalist, leer de regio kennen
Spetteren deed het vorige week in het land. De politiek knalde je op de avond van de gemeenteraadsverkiezingen overal tegemoet. Wie als geïnteresseerde burger wilde weten hoe het er lokaal aan toe ging, moest zich noodzakelijkerwijs verlaten op de regionale krant. En niet alleen voor de uitslagen. Maar ook voor de achtergronden en de eerste schermutselingen over wie met wie een college zou gaan vormen.
Ja, je kon op de verkiezingsavond ook alleen bij de NOS naar Ferry Mingelen kijken. Dan wist je hoe de virtuele uitslag was: die voor de Tweede Kamerverkiezingen van 9 juni wel te verstaan. Aardig om te weten, maar als gebeurtenis ongeveer zoiets als de mededeling dat je de staatsloterij hebt gewonnen, terwijl je niet eens een lot hebt.
Zou het kunnen dat we in dit land met zijn allen misschien een beetje teveel als Ferry Mingelen zijn geworden: gepreoccupeerd met wat er onder de kaasstolp in Den Haag gebeurt en onvoldoende bewust van wat er in de samenleving aan de hand is. Praten doen ze in Den Haag, zegt deze voormalige parlementair verslaggever, maar de realiteit zie je ter plaatse in het land. Daar zie je het laboratorium Nederland in werking. Met bestuurders die we vaak niet kennen, maar die stug timmeren aan oplossingen waar geen blauwdrukken, rapporten of voortgangsnota’s voor zijn. En met burgers die soms eigenwijs een nieuwe richting inslaan. Een tegenbeweging die Den Haag pas ontdekt als hij over het Binnenhof spoelt.
De Nederlandse journalistiek miskent de regio. Dat is niet van vandaag of gisteren, maar de gevolgen worden wel ernstiger. De hoeveelheid aandacht die de journalistiek geeft aan de nationale politiek is omgekeerd evenredig aan de betekenis die deze heeft voor de gang van zaken in het land. De schrijnende praktijk is tegelijk dat in zwaar weer verkerende regionale kranten moeten worstelen om de politieke verslaggeving ter plaatse adequaat bemand te krijgen. Misschien is het tijd voor een heroriëntatie.
Soms zou je wensen dat meer journalisten naar de Nederlandse samenleving kijken, zoals correspondenten van kranten, radio en televisie in het buitenland doen.Verslagleggen met een blik van verwondering, met een nieuwsgierigheid voor de mensen die er toe doen en met een gretigheid om op de plaatsen te zijn waar het gebeurt. Misschien moeten meer journalisten in eigen land op reis om Nederland echt te leren kennen. Zeg maar zoals Jelle Brandt Corstius voor de VPRO-televisie Rusland verkent. Of zoals Geert Mak door Europa trok.
Misschien kunnen de scholen voor journalistiek hun programma’s hierop bijstellen, misschien kunnen opiniemakers hun blik verruimen richting de regio en misschien kunnen de media bij zichzelf te rade gaan. Te beginnen de regionale kranten. Hoofdredacteuren, zet de jonge generatie ‘Plasterk-journalisten’ in als een keurkorps voor de lokale politieke verslaggeving. Laat de jonge honden met hun frisse kennis, moderne apparatuur en jeugdige gretigheid speuren, grasduinen en jagen in de gemeentelijke arena’s. Wedden dat de kranten daar spannender van worden, de lezer nieuwsgieriger raakt en het zelfvertrouwen van de regionale krant er door groeit.
Wie weet staat een Ferry Mingelen dan over vier jaar op de Markt van Leiden, Leeuwarden of Den Bosch om verslag te doen van de dwingende gebeurtenissen aldaar. En citeert hij iedere keer onontkoombaar uit de regionale krant ter plaatse. Wedden dat de geïnteresseerde burger dan ook beter begrijpt hoe Nederland in elkaar steekt.
Kees van der Malen is opinieredacteur van Leidsch Dagblad, Haarlems Dagblad, Noordhollands Dagblad en De Gooi- en Eemlander. Hij won vorig jaar de Anne Vondelingprijs voor politieke journalistiek.
Praat mee
4 reacties
jan de vries, 12 maart 2010, 10:49
Ik werk al 35 jaar in de regionale journalistiek en ik herken mij niet in dit stuk. “De Nederlandse journalistiek miskent de regio”. Wie is dan die Nederlandse journalistiek. Wie is de maat? Er zijn dertien publieke regionale omroepen en veel meer regionale kranten. Is dat niet “de Nederlandse journalistiek”?
In de provincie Brabant waar ik werk hebben we niet alleen mijn eigen regionale omroep, maar ook drie regionale kranten en ontelbaar veel weekbladen. Die hebben allemaal ruim aandacht besteed aan regionale verkiezingsonderwerpen.
Omroep Brabant heeft bijvoorbeeld de day-after van 07.15 tot 09.15 uur een live TV-programma gemaakt met uitslagen, analyses en commentaren over regionale thema’s met regionale politici. Op de radio deden we dat drie uur.
De kranten stonden bol van regionaal verkiezingsnieuws.
Ik denk dan ook dat de heer Van der Malen bedoelt dat de landelijke (lees Hilversumse) journalisten zich te veel op de landelijke politiek hebben gericht. Dat kan ik beamen, maar dat is een bekend gegeven.
De vraag is waarom Ferry Mingelen op de Markt van mijn woonplaats Den Bosch moet staan. Hij zendt uit voor een heel land en wie in Leeuwarden is geinteresseerd in de Bossche perikelen.
Nee, laat het maar zo zijn dat de collega’s in Hilversum de landelijke vertaling maken, dan doen wij van de publieke omroep onze taak wel in de regio. Zo komt de nieuwsconsument niks te kort.
Kees Cornelder, 13 maart 2010, 18:29
De preocupatie van ‘Hilversum’ op wat er in en om de Haagse Kaasstolp gebeurt is begrijpelijk: daar wordt immers landelijke politiek gemaakt.
Maar mij staat nog steeds voor de geest hoe verbijstert ‘Haagse’ mediaspelers waren toen op de dag en avond van de moord op Fortuyn dronken uitschot uit Den Haag hun haat ook over parlementaire journalisten uitstortte.
Dat stond niet op zichzelf, maar maakte slechts zichtbaar en hoorbaar dat de betreffende journaille tot dezelfde pot nat werd gerekend van De Politiek.
Een politieke cultuur in ‘Den Haag’ waartegen Fortuyn zich duidelijk richtte en waarop Wilders, naar eigen zeggen Fortuyns opvolger, eveneens zijn pijlen op richt. En die weinig recht doet aan de wens tot een werkelijk democratisch bestuur in dit, per traditie eigenlijk, verdeelde land: cultureel, sociaal en, al zij het in minder sterker mate, economisch.
Lastig voor al die collega’s: Wilders vertikt het ten ene male om het inmiddels ingegroeide ‘Haagse’ communicatiespel mee te spelen. Zoals hij het ook vertikt om bijvoorbeeld bij Pauw & Witteman te verschijnen.
Dat hoeft hij in feite ook niet: Wilders is inmiddels wel zo agendabepalend geworden in het publieke debat, dat zijn ‘boodschap’ als koning van de repeterende one-liners toch wel overkomt.
Het vrijzinnige Gooise en Grachtengordelsmaldeel van de Nederlandse journalistiek - de ‘Haagse’ dependance incluis - had en waarschijnlijk heeft er nog steeds geen echt benul wat er in het gehele land leeft aan onvrede over het democratische bestel: hier nog niet eens theoretisch, staatkundig bedoeld maar vooral praktisch. Want democratie is vooral en vooral een praktische aangelegenheid.
Het stemmen met de voeten van gemiddeld de helft (!) van de Nederlandse stemgerechtigden - namelijk door NIET in stembureau’s te verschijnen op verkiezingsdagen - is in feite het meest bewijsbare aspect ervan. Hiervan zou toch op zijn minst een signaal moeten uitgaan naar de landelijke journaille. Hoop ik.
Jan van Vegchel, 15 maart 2010, 12:01
Ik sluit me graag aan bij de woorden van Jan de Vries: over welke journalisten heeft Kees van der Malen het? Omroep West heeft in de aanloop naar de verkiezingen naast het dagelijkse nieuws op radio, tv en internet maar liefst vijf lijsttrekkerdebatten op tv (live), zes lijsttrekkerdebatten op radio (live, ook Leiden), een speciale verkiezingssite op internet en als klap op de vuurpijl een live uitslagenavond, radio, tv en internet, met live schakelingen naar diverse steden in onze regio. Me dunkt, want wil je nog meer Kees?
Ik krijg persoonlijk een beetje genoeg van al die journalisten die denken dat echte journalistiek alleen maar uit Hilversum, Amsterdam of Rotterdam kan komen. Kees, leer de regionale omroep kennen !
Jan van Vegchel
hoofdredacteur Omroep West
F.D. Schouten, 18 maart 2010, 20:38
De raadsverkiezingen mogen dan volgens beide Jannen goed gecovered zijn in hun gebied, maar weten die verslaggevers daarna het gemeentehuis nog wel te vinden?
Gemeenteraden klagen steen en been over het leeg blijven van de perstribune bij de maandelijkse raadsvergaderingen. Bij commissies komt al helemaal geen hond meer, zelfs niet bij de wat grotere gemeenten.
Als voormalig chef bij een landelijke ochtendkrant met heel veel regionale edities heb ik, net als mijn leidinggevende collega’s, een aantal jaar geleden de bezetting voor raadsverslaggeving moeten terugschroeven, omdat er andere keuzes werden gemaakt om de krantekolommen mee te vullen.
Ook regionale radiozenders vervulden daarna nauwelijks nog de hier veelbesproken functie van waakhond van de democratie, die verder op de tocht komt te staan nu ook lokale bladen evenwichtige berichtgeving over lokale politiek kennelijk te moeilijk vinden; het is voor hen tenslotte eenvoudiger de publieke optredens van b en w af te struinen en een kritiekloos stukkie te tikken dan zich onafhankelijk op te stellen voor evenwichtige lokale raadsverslaggeving.
De Persdienst kan het zich voorstellen dat gemeenten als Renswoude een plaatselijke freelance journaliste inhuren om raadsverslaggeving te komen doen. berichtgeving door ingehuurde verslaggevers moet onder voorwaarden kunnen, vindt De Persdienst die dat de 431 gemeenten uitlegt in een verhaal in het VNG-magazine van zaterdag. Verslaggevers delen daarin de waakhondfunctie met belangstellende burgers, is de essentie. Hoe plaatselijker kun je politiek houden?
Frank Schouten
directeur/hoofdredacteur De Persdienst