Afstudeerprijs Villamedia 2019

— donderdag 17 oktober 2019, 09:00 | 1 reactie, praat mee

Boek over AIVD ‘verplicht ­nummer voor journalisten’

© Els Zweerink

Het boek ‘Het is oorlog, maar niemand die het ziet’ van Volkskrant-journalist Huib Modderkolk is nu al een bestseller. Dat ligt ongetwijfeld aan de uitgekiende PR (veel aandacht op tv en in de kranten) maar zeker ook aan de inhoud. Het is een boek dat ook voor journalisten een verplicht nummer is.

En wel om drie redenen. Modderkolk schrijft over onze digitale veiligheid. Hij gebruikt het werk van de Nederlandse inlichtingendiensten om duidelijk te maken hoe kwetsbaar we zijn voor digitale spionage en sabotage. Allereerst is het boek dus een waarschuwing.

Onze inlichtingendiensten zien inmiddels het gevaar van digitale ontwrichting van onze samenleving wel, maar de bevolking, met voorop de politiek, wentelt zich nog in onwetendheid of op zijn minst ontkenning. Minister-president Mark Rutte kreeg de afgelopen jaren een aantal keer het meer dan dringende advies extra geld uit te trekken voor de digitale veiligheid van de overheid en even zo vaak heeft hij dat volstrekt genegeerd.

Het boek kun je ook als een handboek lezen over verantwoorde onderzoeksjournalistiek. Modderkolk vertelt over de tijd en moeite die het kost om bronnen op te sporen en te spreken. Wanneer je iemand een bron kunt noemen, hoe je samenwerkt met andere media, wat je wel en wat je vooral niet opschrijft en hoe je bronnen beschermt.

Ook interessant is zijn kijk op het gebruik van anonieme bronnen. Onvermijdelijk in zijn werk. Hij vraagt om vertrouwen van zijn publiek. Terecht. Tegelijk stelt het hoge eisen aan hem. Omdat zijn bronnen anoniem zijn, kan hij zich bij een fout of vergissing nergens achter verschuilen. Dat dwingt dus tot nog zorgvuldiger werken dan wanneer je je informatie kunt toeschrijven aan openbare bronnen.

Ten derde zet het boek je aan het denken. Wat moet ik zelf doen? Modderkolk biedt geen kant en klare oplossingen. Wel wat vindplaatsen voor tips, specifiek voor journalisten die bewuster door het leven willen gaan. En eerlijk gezegd ben ik na lezing van zijn boek eerder moedelozer dan strijdvaardiger geworden. Een beetje voorzichtiger doen lukt nog wel, maar tegen het geweld van Iraanse, Chinese of zelfs Nederlandse inlichtingendiensten lijkt mij geen kruid gewassen.

Jammer dat hij zelf geen heel helder antwoord geeft op de vraag die hij aan het begin van het boek stelt: hoe komt het dat we met z’n allen nog bellen met smartphones en Facebook gebruiken? Waarschijnlijk ontbreekt het antwoord omdat hij dan een boek over psychologie had moeten schrijven. Het maakt zijn boek niet minder urgent. De oorlog die niemand ziet woedt volop en het is goed dat Modderkolk ons daar meer bewust van maakt.

Lees ook: Powerplay door de AIVD, was dat ergens goed voor?

Het is oorlog maar niemand die het ziet. Podium. ISBN 9789057599804, 272 pagina’s, € 20,50

Praat mee

1 reactie

Kees Jan Dellebeke, 17 oktober 2019, 09:48

Titel stukje is incorrect! Gaat nauwelijks over AIVD, maar over digitale dreigingen.

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl
020-30 39 750

Redactie (tips?)

Dolf Rogmans
Hoofdredacteur, 020-30 39 751

Marjolein Slats
Adjunct-hoofdredacteur, 020-30 39 752

Linda Nab
Redacteur, 020-30 39 758

Lars Pasveer
Redacteur, 020-30 39 755

Trudy Brandenburg-Van de Ven
Redacteur, 020-30 39 757

Anneke de Bruin
Vormgever, 020-30 39 753

Marc Willemsen
Webontwikkelaar, 020-30 39 754

Vacatures & advertenties

Karen Bais
020-30 39 756

Sofia van Wijk
020-30 39 711

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.