Arbeidsmarktmonitor: Iets minder afgestudeerden aan het werk in de journalistiek

Journalistiekstudenten die recent hun opleiding afrondden, eindigden net wat minder vaak in de journalistiek dan voorheen. Krap de helft van de journalistiekstudenten die tussen 2020 en 2024 hun diploma behaalden (45,06%), werkten aan het eind van 2024 in het vak. In de periode 2019-2023 was dat nog 49,6%.

Met name het aantal recent afgestudeerden dat een baan had, liep terug. Eind 2023 had nog bijna één op de drie journalisten die in de vijf jaar daarvoor een diploma had behaald werk in loondienst (34,1%). Van de nieuwe journalisten die tussen 2020 en 2024 hun opleiding afrondden, had 28,45% eind 2024 een baan in het vak. Recent afgestudeerden gingen wel net wat vaker aan de slag als freelancer.
 
Dat blijkt uit onderzoek dat werd verricht in het kader van de NVJ Arbeidsmarktmonitor. Voor dit onderzoek werden LinkedIn-pagina’s bekeken van 566 journalisten die tussen 2020 en 2024 afstudeerden. Afgezet tegen het aantal afgestudeerden van die jaren, leverde dat een steekproef op van zo’n 18%.

Meer informatie over de onderzoeksmethode vind je onderaan dit artikel.

Net geen drie op de tien personen die tussen 2020 en 2024 een diploma aan een journalistieke opleiding behaalden, werkte eind 2024 in loondienst in de journalistiek. Ruim één op de zes (16,6%) werkte als freelance journalist. Opvallend is dat studenten die in 2024 een diploma haalden, eind dat jaar bovengemiddeld vaak als freelancer werkten. Van hen was ongeveer één op de drie eind 2024 zzp’er. In eerdere jaren was die groep doorgaans de helft zo groot.

Het deel van deze groep dat eind vorig jaar in loondienst werkte, was ook kleiner dan gemiddeld. Een kwart van hen had eind 2024 werk in loondienst. Dat kan deels worden verklaard doordat een deel van deze groep nog maar zo kort is afgestudeerd dat ze nog weinig tijd hebben gehad om te solliciteren. In de periode 2020-2024 zijn daardoor net wat meer afgestudeerden als freelancer gaan werken, dan in de periode 2019-2023.

Meer vrouwen afgestudeerd, maar meer mannen aan het werk
Van de journalistiekstudenten die in 2024 afstudeerden, was ruim zes op de tien (61,11%) vrouw. Dat is in lijn met de afgelopen jaren: in de periode 2020-2024 was 62,19% van de afstudeerders vrouw. Dat er meer vrouwen een journalistiekdiploma halen is niet verwonderlijk: aan de journalistieke opleidingen studeren immers ook meer vrouwen dan mannen.

Uit cijfers van het online platform Studiekeuze123 blijkt dat 58,25% van de eerstejaars studenten aan de journalistieke hbo-opleidingen vrouw was. Data van de Dienst Uitvoerend Onderwijs (DUO) laten een vergelijkbaar beeld zien. Ook bij universitaire studies en mbo’s stromen jaarlijks meer vrouwen in dan mannen, blijkt uit data van 123Keuzegids en DUO.

Hoewel er meer vrouwen afstuderen aan journalistiekopleidingen, gaan zij naar verhouding minder vaak in de journalistiek werken dan mannen. Van de vrouwen die in de periode 2020-2024 een journalistiekdiploma haalden, ging net iets meer dan 42,5% in het vak aan het werk. Bij mannelijke afgestudeerden was dat 49%.

Dat verschil wordt veroorzaakt doordat mannelijke afstudeerders naar verhouding vaker als zzp’er aan de slag gaan. Ruim 19,5% van de mannen die tussen 2020 en 2024 hun diploma haalde, werkte eind 2024 als journalistieke zzp’er. Bij de vrouwen gaat het om ruim 14,5% van de afgestudeerden. De groep die in loondienst trad was bij mannen en vrouwen in die jaren bijna even groot, al vonden mannen naar verhouding net wat vaker een baan dan vrouwen. In de periode 2019-2023 gingen mannelijke afgestudeerden ook vaker freelancen dan vrouwelijke.

Hbo’ers werken het vaakst in de journalistiek
De hbo’s zijn al jaren hofleverancier van de journalistieke arbeidsmarkt. Ook tussen 2020 en 2024 was dat niet anders. Ruim de helft van de journalistieke diploma’s die in die periode werden uitgereikt, ging naar een hbo’er (51,59%). Een kwart van de afstudeerders kwam van de universiteiten (24,73%) en een bijna even grote groep (23,5%) haalde een diploma aan een van mbo-opleidingen.

De hbo’s leverden niet alleen de meeste afgestudeerden, hun studenten gingen naar verhouding ook het vaakst in de journalistiek aan het werk. Ruim de helft van de hbo’ers die tussen 2020 en 2024 afstudeerden (53,77%), werkte eind 2024 in de journalistiek.

Mbo’ers kwamen het minst vaak in de journalistiek terecht. Eén op de vier studenten die tussen 2020 en 2024 een journalistiek diploma haalde, was eind 2024 in het vak aan het werk (26,32%). Heel bijzonder is dat niet: volgens cijfers van de MBO Raad stroomt bijna 60% van de journalistieke mbo’ers na hun opleiding door naar het hbo.

Ook universitair geschoolde journalisten gingen veel minder vaak in de journalistiek aan het werk dan hbo’ers. Van de universitaire studenten die tussen 2020 en 2024 afstudeerden, werkte nog net niet de helft eind 2024 in het vak (44,29%). Maar ze waren naar verhouding wel vaker in loondienst dan hbo’ers en mbo’ers. Drie op de tien personen (69%) die tussen 2020 en 2024 een universitaire journalistiekopleiding afrondden én in de journalistiek ging werken, was eind 2024 in loondienst. Ter vergelijking: onder hbo’ers was dat 66%.

Aan de slag bij de omroep, een uitgeverij of als zelfstandige
Van de studenten die de afgelopen vijf jaar afstudeerden en de journalistiek in gingen, werkte ruim één op de drie eind 2024 als freelancer (36,7%). Ruim een kwart was in loondienst bij een uitgeverij (25,8%) of een omroep (27%). De rest werkte in loondienst bij andersoortige organisaties, zoals productiehuizen of opleiders (samen 10,5%).

Dat er eind 2024 ongeveer net zoveel recent afstudeerden in dienst waren bij een omroep als bij een journalistieke uitgeverij, is opvallend. De omroepen plaatsten de afgelopen jaren immers aanzienlijk meer vacatures dan uitgeverijen.

Het gros werd redacteur
Journalistiekstudenten die tussen 2020 en 2024 afstudeerden, gingen het vaakst aan het werk als redacteur. Van alle personen die in die periode afstudeerden en in de journalistiek terecht kwam, werkt bijna de helft (46,67%) in een redacteursfunctie. Onder redacteursfuncties worden onder andere allround redacteur, beeldredacteur, socialmedia-redacteur en online redacteur gerekend. Ruim één op de vijf personen die als redacteur ging werken, had de functie ‘online redacteur’.

Ruim één op de tien recent afgestudeerden die eind 2024 in het vak werkzaam was, had de functietitel journalist (10,98%). Daaronder vallen naast journalist ook online journalist, datajournalist en onderzoeksjournalist. Van alle afgestudeerden die in de journalistiek ging werken, werkte eind 2024 net geen 2% als onderzoeksjournalist.

De groepen die een andersoortige functie hadden, waren veel kleiner. Onder de noemer ‘overig’ vielen onder andere eind- en hoofdredacteuren, fotojournalisten, coördinatoren, videografen en producers.

De ‘vakverlaters’ waren eind 2024 het vaakst actief in branches die wel raakvlakken hebben met de journalistiek: marketing, communicatie en copywriting. Daarnaast gingen er ook relatief veel afgestudeerden aan het werk als contentcreator.