Arbeidsmarktmonitor: Alleen snel, samen verder

Na onze eerdere solistische onderzoeken rondom de invloed van AI op de journalistieke arbeidsmarkt, werkt er nu een gedreven team studenten van de Universiteit van Amsterdam (UvA) met ons samen aan een vervolg.

Zulke samenwerkingen stellen ons in staat meer te doen, maar voorál om dieper te gaan. De UvA-studenten hebben de afgelopen weken uitvoerige interviews over AI afgenomen met tientallen Nederlandse journalisten. Daardoor hebben we straks naast de conclusies uit ons eerdere uitgebreide kwantitatieve onderzoek, ook interessante kwalitatieve data te melden. De winst: we weten straks niet alleen hoe journalisten tegen AI aankijken en wat ze vinden, maar ook waaróm ze dat vinden.

Dat laatste geeft een nieuwe dimensie aan de NVJ Arbeidsmarktmonitor, een die we in de afgelopen jaren vanwege het strak gekaderd onderzoek niet altijd hebben kunnen bieden. In het verdere verloop van de NVJ Arbeidsmarktmonitor zal die extra dimensie niet bij alle deelonderzoeken gerealiseerd kunnen worden. Maar we blijven zoeken naar meer samenwerking.

Minder freelancers, meer werkzoekenden
Ondertussen gaat het reguliere onderzoekswerk gewoon door. De afgelopen weken doken we daarvoor opnieuw in de data van de Kamer van Koophandel, Jobdigger en het UWV voor onze halfjaarlijkse updates op het gebied van freelancers, vacatures en de werkzoekenden.

Dat leverde opnieuw interessante conclusies op:
  • Nederland telt aan het begin van het derde kwartaal van 2026 opnieuw minder freelance (foto)journalisten. In zes maanden tijd stopte een kleine 1% van de freelancers ermee.
  • Het aantal openbaar geplaatste vacatures voor journalistieke functies blijft dalen. Deze daling wordt met name veroorzaakt door de omroepen.
  • Het aantal journalisten met een ww-uitkering is weer aan het oplopen. Na een stabiele periode in de tweede helft van 2025, liep het aantal uitkeringen in de eerste helft van 2026 weer op.
  • Het aandeel 50-plussers in de ww loopt weer op, na jaren waarin die groep juist kleiner werd. Tegelijkertijd bleef de januaripiek in kortlopende uitkeringen het hele eerste halfjaar overeind.

Tegelijkertijd loopt op dit moment ook ons tweede onderzoek onder buitenlandcorrespondenten. Nadat we hen eerder al vroegen naar hun werkomstandigheden, focussen we ons nu op de inkomenspositie. Buitenlandcorrespondenten kunnen tot en met 9 oktober van zich laten horen.

Vooruit naar 2027
In het nieuwe jaar herhaalt de NVJ Arbeidsmarktmonitor een groot aantal deelonderzoeken die in de periode 2023-2025 zijn uitgevoerd. Denk daarbij onder andere aan het in kaart brengen van het aantal journalisten en hun werkplekken en het onderzoek naar de werkplekken van recent afgestudeerden.

Ook al is de jaarwisseling nog maanden bij ons vandaan, de voorbereidingen voor deze onderzoeken zijn al gestart. De afgelopen weken onderzochten we manieren om de informatieverzameling van deze onderzoeken verder te automatiseren. De eerste resultaten zijn positief.