Alternatief plan voor openbaren beladen oorlogsarchief

Het CABR wordt in januari volledig openbaar op grond van de Archiefwet. Het beladen oorlogsarchief bevat de dossiers van 425.000 Nederlanders die in de Tweede Wereldoorlog werden verdacht van collaboratie met de Duitse bezetter.

Het was de bedoeling dat het archief stapsgewijs ook digitaal toegankelijk zou worden vanaf 2 januari, zodat mensen ook op bijvoorbeeld slachtoffernaam kunnen zoeken in de dossiers. Maar de AP waarschuwde onlangs dat dat gepaard gaat met privacyrisico’s, waarna minister Bruins de online-openstelling uitstelde.

Nu worden de gedigitaliseerde stukken vanaf het eerste kwartaal van 2025 toch online beschikbaar. Onderzoekers en familie van nabestaanden kunnen in de studieruimte van het Nationaal Archief (NA) in Den Haag onder voorwaarden onderzoek gaan doen in het gedigitaliseerde oorlogsarchief. Deze tijdelijke voorziening zal naar verwachting in het 1e kwartaal van 2025 gereedkomen.

De plekken hiervoor zullen beperkt zijn. Verzoekers moeten vooraf inzage aanvragen en het is niet toegestaan om kopieën te maken van het gedigitaliseerde archief. Om dit wettelijk mogelijk te maken is de tijdelijke verlenging van de openbaarheidsbeperking die op 2 januari zou vervallen noodzakelijk. Het blijft daarnaast mogelijk om vanaf 2 januari – onder dezelfde voorwaarden - het papieren archief in te zien.

“De manier waarop het Nationaal Archief eerst van plan was om het CABR toegankelijk te maken, ging te ver”, zegt de AP er nu over. “Met volledige, onlinetoegang voor iedereen, en de mogelijkheid voor iedereen om op elke naam, en op elk denkbaar woord, te zoeken. Het plan dat de minister nu heeft, gaat uit van een beperktere toegankelijkheid en heeft betere waarborgen.”

De privacywaakhond zegt de uitgewerkte plannen van het ministerie “met voorrang” te bekijken als het ministerie daarom vraagt.