website over journalistiek

x

Villamedia heeft een app

 

Exclusieve inhoud Sluiten

Een NVJ-lid heeft dit artikel met je gedeeld. Gratis een maand alles lezen? Klik hier.

Een NVJ-lidmaatschap geeft je recht op:

  • Persoonlijk advies
  • Juridisch advies & rechtsbijstand
  • Perskaart
  • Korting op cursussen
  • Villamedia magazine

Word lid Verder lezen

Algoritmes: Moeten journalisten vrezen voor hun toekomst?

Amanda Verdonk — Geplaatst in Innovatie op Friday 5 October 2018, 12:00

V.l.n.r. David Graus (FD Mediagroep), Daan Odijk (RTL) en Anne Schuth (de Persgroep)

V.l.n.r. David Graus (FD Mediagroep), Daan Odijk (RTL) en Anne Schuth (de Persgroep) - © Truus van Gog

Nieuwe tijden Ze verdienen meer dan hun journalistencollega’s en maken ook nog eens allerlei software waarmee een deel van het redactiewerk wordt overgenomen. Een gesprek met datawetenschappers David Graus, Daan Odijk en Anne Schuth die de journalistiek gaan automatiseren. 'We willen dat journalisten hun tijd het meest effectief gebruiken, want dat is niet altijd het geval. We zouden dus vooral gaan snijden in het monnikenwerk.’

‘Wij noemen onszelf ook wel het young boys network’, zei David Graus, toen ik hem afgelopen zomer telefonisch sprak. ‘Wij gaan de Nederlandse media overnemen met onze algoritmes.’ Hij bedoelde het gekscherend. ‘We hebben geen snode plannen hoor.’ Maar als de jongeherenclub een paar maanden later in Amsterdam bij elkaar komt, blijkt dat hun plannen toch wel ontwrichtend voor de journalistiek kunnen zijn.

David Graus (33), Daan Odijk (35) en Anne Schuth (34) werkten tussen 2011 en 2016 op dezelfde gang van de Universiteit van Amsterdam aan hun proefschriften over zoek­machines. Nu hebben de heren zich op de mediasector gestort. Bij de FD Mediagroep houdt Graus zich bezig met slimme journalistiek: een redactie-ondersteuningssysteem dat bijvoorbeeld automatisch artikelen van relevante trefwoorden kan voorzien en met software die automatisch gepersonaliseerde samenvattingen genereert. Schuth en Odijk kwamen eerst bij Blendle terecht, waar ze algoritmes maakten die aanbevelingen voor nieuwsartikelen doen aan lezers. Schuth werkt nu aan geautomatiseerde en gepersonaliseerde pushberichten bij de Persgroep, zodat gebruikers van de app van het AD push­berichten krijgen bij nieuws uit hun regio. Odijk werkt onder meer aan het personaliseren van rtlnieuws.nl en aan het automatisch brengen van lokaal nieuws, op basis van openbare data over bijvoorbeeld verkeersongevallen of schoolprestaties.

De heren staan model voor een steeds groter wordende groep data scientists, machine learning engineers of simpelweg IT’ers die de redactievloer bevolkt.

Tekst gaat verder onder de foto.

Hoe kwamen jullie in de media­sector terecht? Kunnen jullie in de IT niet veel meer verdienen?
Odijk: ‘Voor ons drieën is dit een logische keuze. Wij vinden ­tekst­uele data heel interessant, want er is heel veel potentie om meer met content te doen, zowel uit archieven als nieuwe content uit bijvoorbeeld openbare databestanden. We hebben een hele bewuste keuze gemaakt voor deze sector, niet vanwege het geld.’

Graus: ‘Als stagiair bij Microsoft verdiende ik meer dan nu. Maar ik wil dat niet per se. Wij hebben de luxe dat we kunnen kiezen waar we willen werken.’

Schuth: ‘Ik werkte bij Google en kreeg daar aandelen, die best veel waard waren.’

Enig idee of jullie meer verdienen dan jullie journalistieke collega’s?
Schuth: ‘Wij verdienen meer.’

Dus voor jullie salaris kun je misschien wel twee journalisten aannemen. Zijn jullie vervangend of komen jullie er extra bij?
Schuth: ‘Voor een deel kunnen we vervangend zijn.’

Odijk: ‘Ik denk dat wij het werk voor journalisten interessanter kunnen maken doordat we met slimme methodes veel saai handwerk weg kunnen nemen.’

Schuth: ‘Dat is toch een eufemisme, Daan? Als het budget gelijk blijft, en je neemt dure IT-krachten aan, dan blijft er minder geld over voor journalistiek.’

Graus: ‘We vervangen niet het journalistieke werk, we maken dingen efficiënter. Dan kun je misschien met minder journalisten toe, ja.’

Schuth: ‘Maar dit is maar één kant van het verhaal. We voegen ook waarde toe die journalisten nooit kunnen toevoegen, zoals door personalisatie. Dan vervang je niemand, want je kunt niet handmatig persoonlijke nieuwsberichten voor een miljoen gebruikers maken. Bij andere taken ligt dat anders.’

Zoals?
Schuth: ‘Het opmaken van de printkrant bij de Persgroep wordt nu door eindredacteuren en vormgevers gedaan. Dat is altijd een puzzel; je moet schuiven met artikelen, stukken inkorten, lege plekken opvullen met ANP-berichtjes. We hebben hiervoor tientallen fte’s in dienst. Dat kun je automatiseren, zodat je voor een deel deze mensen kunt vervangen.’

Wat vinden die eindredacteuren en vormgevers van dat idee?
Schuth: ‘Zij vinden mij vast niet zo leuk. Maar dat vind ik niet erg. Daar wordt de discussie alleen maar beter van – dan kunnen zij zeggen waarom ze zo belangrijk zijn. En dan kan ik het algoritme beter maken en moeten ze alsnog weg, haha. Overigens, ik ben dit momenteel helemaal niet aan het doen, maar ik denk wel dat het heel waardevol kan zijn.’

Merken jullie veel scepsis bij jullie journalistencollega’s?
Graus: ‘Nee, gezonde scepsis misschien. Mensen zijn vooral nieuwsgierig. En het helpt als je het goed uitlegt.’

Odijk: ‘Wij willen vooral samenwerken met de journalisten. Bij RTL werken we bijvoorbeeld aan het toevoegen van metadata aan content, zodat het voor hen makkelijker vindbaar is. Bij RTL Nieuws wordt elke dag een grote hoeveelheid ruw videomateriaal geschoten, dat later weer relevant kan worden. Nu worden deze beelden heel uitgebreid door de documentatieafdeling beschreven en van trefwoorden voorzien. Zij doen dit nu nog handmatig, en zien dit ook niet als het meest waardevolle deel van hun werk. Ze worden ook geraadpleegd door de redactie voor het helpen bij hele specifieke zoekvragen zoals sfeer bij beelden of meer context.’

Gaan jullie ook software maken die suggesties voor artikelideeën doet?
Graus: ‘Ja, dat is wel de wens van de FD-redactie. Veel journalisten moeten rapporten en jaarverslagen doorploegen. Het zou heel nuttig zou zijn als je al dat leeswerk kunt automatiseren en de software een samenvatting maakt met de hoofdpunten uit zo’n rapport.’

Schuth: ‘Ik dacht dat journalisten het aandragen van verhaalideeën de grootste nachtmerrie zouden vinden, maar ik had eens een gesprek met de hoofdredacteur van De Gelderlander, die nogal sceptisch zou zijn over alles wat met IT te maken had. Maar dat viel reuze mee en hij ziet zo’n suggestie gewoon als een extra bron. Als je kunt waarborgen dat journalisten de eindregie hebben dan is er niet zoveel aan de hand. Ik zou zelfs willen dat de homepage van volkskrant.nl af en toe volledig wordt overgenomen door algoritmes. De redactie moet een grote invloed houden op wat daar te zien is, maar als een huis in mijn straat in de brand staat, mag dat wat mij betreft helemaal bovenaan staan.’

Dat vind ik als journalist een beetje eng klinken.
Schuth: ‘Dat snap ik. Maar ik denk dat het moet. Het doel van de krant is lezers zo goed mogelijk informeren, en dat wordt beter als je een voorpagina personaliseert. Dat betekent niet dat alle artikelen volledig bij jou passen en je in een filterbubbel komt. Maar wel dat je bepaalde allergieën, zoals sport of showbizz, kunt wegfilteren. Dat doet niks af aan de journalistieke waarde van de Volkskrant. Welke onderwerpen je wel of niet kunt filteren moet dan ook een redactionele keuze zijn.’

Gaan jullie de journalistiek volledig overnemen en zit de redactievloer straks vol met nerds?
Odijk: ‘Journalistieke content is het meest waardevolle dat onze bedrijven hebben. Dus natuurlijk blijven we er tijd in steken om die zo goed mogelijk te maken. We willen wel dat journalisten hun tijd het meest effectief gebruiken, want dat is niet altijd het geval. We zouden dus vooral gaan snijden in het monnikenwerk.’

Graus: ‘Mensen zijn heel bang om vervangen te worden, maar in veel gevallen is deze technologie slechts extra gereedschap. Het biedt suggesties die je wel of niet meeneemt. Mijn belangrijkste doel is om, à la de film ‘Minority Report’, een redactie-supportsysteem te bouwen waarmee je eenvoudig door een grote stroom complexe data kunt navigeren. Misschien moet de journalist daarvoor wel een beetje meer nerdy worden.’

Google-fonds
Google heeft met het Google Digital News Innovation Fund recent enkele datagedreven projecten bij Nederlandse media mogelijk gemaakt. Het fonds is in 2015 gelanceerd en stelt in totaal 150 miljoen euro beschikbaar aan Europese mediabedrijven. RTL ontving 200.000 euro uit het fonds, FD Mediagroep kreeg ruim 600.000 euro. De Volkskrant (de Persgroep) kreeg 500.000 euro voor het ontsluiten van service content op de lifestylepagina De Gids.

Nog geen reacties

Om te reageren moet je een Villamedia Account hebben en moet je eerst ingelogd zijn.