AI-Media Journaal: Wat we kunnen leren van scenario-onderzoek

Scenario-onderzoek gaat ongeveer zo: een interdisciplinaire groep staat stil bij de verschillende trends die invloed hebben op media & AI (politiek, economisch, technologisch, sociaal) om te bedenken welke toekomstscenario’s denkbaar zijn. De uitkomst is niet één voorspelling, maar een reeks mogelijke scenario’s, waarmee organisaties zich gerichter op de toekomst kunnen voorbereiden.

“AI wordt een bepalende kracht binnen de media”, voorspelt Ezra Eeman (NPO). “We zijn ervan overtuigd dat AI onontkoombaar is en dat we keuzes moeten maken over de manier waarop we het omarmen.”

Op welke manier zijn jullie bezig met scenario-onderzoek?
“Om zoveel mogelijk perspectieven mee te nemen, hebben we vorige week een Thinkaton georganiseerd, waarbij een dertigtal mensen van alle lagen samen nadacht over de toekomst: nieuwsconsumenten, AI-ontwikkelaars, hogescholen, universiteiten, makers, mensen van de omroepen.”

Met welke kaders werk je in zo’n Thinkaton?
“We vroegen de deelnemers: Hoe zien jullie de ontwikkeling van een medialandschap waarin AI een cruciale rol speelt en wat betekent dit voor de publieke omroep? Die vragen bekeken we vanuit drie invalshoeken: vanuit het publiek, vanuit de maker en vanuit de maatschappelijke impact. Er is een aantal drijvende krachten waar je rekening mee moet houden bij het formuleren van scenario’s. Natuurlijk de technologie (wat kan die in de toekomst?), maar ook de consument (wat zal de houding tegenover AI zijn?), de markt (wordt die bijvoorbeeld gedomineerd door enkele grote spelers?) en wet- en regelgeving. In de gesprekken hebben we bovendien een aantal voorspellingen meegenomen uit een toekomstscenario dat we eerder intern formuleerden.”

Welke voorspellingen zijn dat?
“Allereerst dat het onderscheid tussen data en media bijna niet meer te maken zal zijn. Elk datapunt kan content worden. Doordat content vloeibaar wordt, zal er een overvloed aan zijn, terwijl aan originaliteit schaarste komt.

Ten tweede beschrijven we het spanningsveld tussen het mondiale mediaveld en hyperlocale content. Door AI vervagen grenzen. Iets wat in Spanje wordt gemaakt, kan hier hercreëerd worden, zodat het aanvoelt als Nederlandse content, wellicht zelfs door de context aan te passen en bijvoorbeeld Nederlandse plaatsnamen te gebruiken. In de toekomst zal AI dit proces mogelijk zo vlekkeloos maken dat het geheel natuurlijk aanvoelt. Wellicht komt er ook een tegenbeweging van lokale en authentieke content. Hierin zien we onze rol als NPO sterk.

Ten derde vervaagt de grens tussen maker en consument, doordat het maken van content toegankelijker wordt. En tot slot is er de dreiging dat we een gedeelde werkelijkheid verliezen, als iedereen zijn eigen media kan genereren en aanpassen aan zijn of haar eigen behoeften.”

Wat valt tot nu toe op?
“De analyse loopt nog, maar wat al snel duidelijk werd, is dat we nu al bepaalde keuzes moeten maken. Een belangrijke vraag is in hoeverre je als maker de vorm van verhalen nog kunt bepalen. Vergelijk het met legoblokjes: maak je een volledig plaatje of werk je met losse stukjes die de gebruiker zelf in elkaar zet? Wat AI doet is dezelfde data steeds op andere manieren vormgeven. In hoeverre vind je dat wenselijk? Als steeds meer mensen zelf als makers aan de slag gaan, wat betekent dat dan voor de rol van de publieke omroep? En welke stappen moeten we nu al zetten om ervoor te zorgen dat het aanbod betrouwbaar is, van creatie tot levering?

Interessant was ook om te horen wat de behoeften van het publiek zijn. Ze gaven bijvoorbeeld aan een slimme assistent te willen die hen wegwijs maakt in de overvloed aan informatie. Dit roept direct de vraag op: welke rol hebben wij? Moeten wij zo’n assistent ontwikkelen of zijn wij slechts een stukje data in zo’n tool? Willen we als NPO ook invloed hebben op de technische kant van AI-modellen of moeten we ons alleen richten op verhalen?

Een belangrijk doel van de publieke omroep is om mensen te verbinden, maar wellicht moeten we in de toekomst nadrukkelijk een rol spelen in het bepalen van een gedeelde werkelijkheid. Daarbij komt mogelijk een fysieke component kijken. We organiseren nu al meer ontmoetingen, gaan de straat op en in gesprek met mensen. Mogelijk wordt dat nog belangrijker in een tijd waarin mensen onzeker zijn over wat echt en nep is. Dit zijn allemaal kwesties die zich in 2034 heel duidelijk zullen aandienen en waar je nu al keuzes in moet maken - zeker als je een rol in de technologie wilt spelen. De bedoeling is dat de scenario’s dat duidelijker gaan maken. We gaan er de komende tijd mee aan de slag.”

Meer scenario-onderzoek: FutureNewsCorp
Ook Natali Helberger (Hoogleraar Recht & Digitale Technologie aan de UvA) voert scenario-onderzoek uit. Ze beschrijft een scenario dat zich afspeelt in 2034, genaamd FutureNewsCorp. Dit is de naam van een bedrijf dat fungeert als een alles-in-één service: alle technische diensten voor het produceren en verspreiden van nieuwscontent, vind je daar. Traditionele mediabedrijven zijn door dit bedrijf vervangen, zo luidt het scenario. De rol van journalisten en redacteuren is nog altijd het verzamelen van informatie, maar de verwerking ervan ligt geheel bij FutureNewsCorp, waar niet zozeer journalisten, maar vooral veel datawetenschappers en UX-designers werken.

Lees hier de volledige nieuwsbrief met de beste tooltips en veel lees-, luister- en kijktips van Nele.