foj 2019

— vrijdag 11 oktober 2013, 09:10 | 0 reacties, praat mee

Achteraan aansluiten in de wachtrij

© Truus van Gog

Bezuinigingen bij de omroepen, uitgevers die alleen nog maar werken met rompredacties, de eeuwige bezuinigingen bij de kranten en een hele rits titels die afgedragen wordt naar het mediakerkhof. Samen hebben ze ervoor gezorgd dat het aantal werkloze journalisten sinds het begin van de crisis is verdubbeld.

‘Nee, ik solliciteer me niet suf. Natuurlijk wil ik wel een nieuwe baan, maar ik wil niet zomaar ergens werken’, zegt redacteur Pascal Vugts. Anderhalve week voor de deadline van het juli-nummer van mannenblad FHM, kreeg hij te horen dat de stekker uit zijn blad ging. Niet alleen hij, maar ook hoofdredacteur Sander Kersten en creatief directeur Jan Heemskerk werden op straat gezet. Voor Vugts betekent het aansluiten in de rij van werkzoekende journalisten. Een rij die sinds het begin van de economische crisis alleen maar langer wordt. ‘Ik heb inmiddels vijf sollicitaties de deur uit gedaan. Dat is niet veel, maar ik reageer alleen op vacatures waar ik me goed bij voel en die bij me passen. Ik vind dat ik met twaalf jaar FHM op zak niet voor het eerste baantje hoef te gaan en dat ik aardig wat te bieden heb.’

Vugts is een van de ruim 200.000 werkloze Nederlanders die er sinds het begin van de crisis bijgekomen zijn. Inmiddels staat de totale teller van het bij de UWV als werkzoekende ingeschreven mensen op 636.600. In april 2008 (zo’n beetje het begin van de crisis) stond dat aantal op 435.244. De stijging van 46,26 procent verbleekt echter bij de percentages in de journalistieke branche, blijkt uit datajournalistiek onderzoek. We gingen graven, wroeten en spitten in datasets van het UWV, online vacaturezoeker Jobfeed, het CBS, de Kamer van Koophandel en diverse andere bronnen.

Daaruit blijkt dat het aantal werkloze journalisten in de periode april 2008 tot juni 2013 (de meest recente cijfers op het moment van schrijven) opliep van 1038 tot 2093: met een stijging van 101,64 procent meer dan een verdubbeling. Ervan uitgaande dat Nederland 15.000 journalisten telt (bron: NVJ) zit 13,96 procent van de journalisten zonder werk thuis. Dat staat in schril contrast met het werkloosheidspercentage van de totale beroepsbevolking, dat volgens het CBS op 8,6 procent ligt.


Hoewel de werkloosheid onder journalisten ruim 1,5 keer zo hoog is als die onder de totale beroepsbevolking, zijn er grote verschillen tussen de branches. Zo steeg het aantal inschrijvingen van werkloze bladenmakers, maar daalde het aantal inschrijvingen van werkloze omroepmensen juist. Vooral het aantal werklozen dat zich inschrijft als redacteur steeg de laatste jaren flink: in juni 2013 stonden er bijna vijf keer zoveel werkzoekende redacteuren ingeschreven als vijf jaar eerder. Tegelijkertijd halveerde het aantal mensen dat bij het UWV ingeschreven stond als journalist. Het verschil kan verklaard worden doordat werklozen zich op een andere manier inschrijven: niet meer als werkzoekend journalist bijvoorbeeld, maar als werkzoekend redacteur.

Van alle journalisten die zonder baan komen te zitten, staat momenteel meer dan de helft korter dan een half jaar bij het UWV ingeschreven. Dat kan betekenen dat ze binnen die periode óf een nieuwe baan hebben gevonden (in de journalistiek of elders), maar ook dat ze niet langer recht hebben op een werkloosheidsuitkering en dus in de bijstand terechtkomen. Drie op de vier werkloze journalisten staat korter dan een jaar ingeschreven. Een wereld van verschil met april 2008, toen nog 42 procent van de werkloze journalisten langer dan een jaar nodig had om weer aan de slag te gaan.

‘Toch moet je niet in die rij met werkzoekenden willen gaan staan. Daar krijg je alleen maar zere voeten van’, vindt Marjoke Roorda, die afgelopen zomer na 35 jaar bij de VPRO een van de 81 mensen was die het veld moest ruimen. Jaren geleden bevond Roorda zich in hetzelfde schuitje, nadat ze een jaar lang programmaleider was geweest bij Omroep West. ‘Toen heb ik een half jaar in de WW gezeten. Maar ik ben er huiverig voor dat het dit keer veel langer gaat duren. Ik hoef ook niet per se terug naar de omroepwereld, want daar is het nu heel vervelend. Maar ook op andere plekken in de media gaat het niet heel veel beter.’

Zomaar een greep uit de (aangekondigde) ontslagen van de afgelopen jaren bevestigen dat beeld. Zo verdwijnen er bij de samengevoegde redacties van Sp!ts en Metro 13 voltijdbanen, sneuvelen bij Wegener 125 arbeidsplaatsen op de redacties, werkt het Dagblad van het Noorden er 11 mensen uit en kondigde uitgeverij Hearst onlangs aan te gaan werken met rompredacties, waardoor 15 redacteuren hun vaste baan verliezen. En nadat TMG in 2008 al aankondigde dat er wegens een reorganisatie 500 banen (waarvan 125 redactieplekken) zouden verdwijnen, werd afgelopen augustus een nieuwe ontslagronde bekend, waarbij nog eens 350 werknemers het veld moeten ruimen. En ook bij Sanoma volgt er later dit jaar een ontslagronde.

Uit eerder onderzoek van de Volkskrant blijkt dat er voor de journalistieke beroepsgroep meer dan 30 werkzoekenden per vacature zijn. Door alle negatieve cijfers durft Roorda niet meer te hopen op een vaste baan, al is ze naar eigen zeggen niet bang voor het leven als freelancer. Voor Kees Loogman geldt hetzelfde. 25 jaar lang werkte hij bij Sanoma, onder andere als hoofdredacteur van bladen als Kijk en Grasduinen. Tijdens een van de meest recente Sanoma-reorganisaties was er voor hem geen interessante plek meer, waardoor Loogman sinds maart werkt als zelfstandige. ‘Als je werkloos wordt krijg je van het UWV de kans voor jezelf te beginnen, met behoud van je uitkering. Na een half jaar proberen mag je bepalen of je doorgaat. Daar heb ik gebruik van gemaakt. De zaken gaan goed, dus ik ben inmiddels weer uit de WW.’

Dat het net als bij Loogman goed gaat, is niet iets wat alle ZZP’ers kunnen zeggen. De verborgen werkloosheid is hoog onder die groep. Uit onderzoek dat EIM uitvoerde in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken blijkt dat 33 procent van de ZZP’ers een inkomen heeft dat lager ligt dan 25.000 euro. En eerder al berekende de Sociaal Economische Raad (SER) dat 60 procent van de zelfstandigen na aftrek een bedrag overhoudt dat onder de minimuminkomensgrens ligt.

Binnen de journalistiek zou dat betekenen dat 3511 van de 5851 bij de Kamer van Koophandel ingeschreven zelfstandige journalisten in financieel zwaar weer verkeert. ‘Dat is een realistisch percentage’, vreest Ronald Dekker, arbeidseconoom en docent bij de Universiteit van Tilburg. ‘Je kunt veilig stellen dat waarschijnlijk een groot deel van hen minder dan het minimum­inkomen verdient. Maar hoe groot die groep is, verschilt per sector. De ene branche is flexibeler dan de andere. Omdat de journalistiek altijd een branche geweest is met veel freelancers, zie je het daar – net als in andere branches met veel flexibele krachten - het best.’


Hoewel het aantal banen binnen de journalistieke arbeidsmarkt de laatste jaren flink is opgelopen, zijn slechte arbeidsvoorwaarden in de media volgens Dekker iets van alle tijden. ‘Het arbeidsaanbod in de media is al tientallen jaren veel groter dan de arbeidsvraag. Dat is dus niet nieuw, maar komt nu dankzij de crisis wel meer naar voren. Het is misschien een wat flauwe vergelijking, maar er zijn ook heel veel mensen die profvoetballer willen worden en de werkgelegenheid in die sector is natuurlijk erg beperkt. Je hebt een aantal clubs met ieder een beperkt aantal contractspelers. Groter is die markt niet. Daar moet je tussen zien te komen. Eigenlijk geldt in de journalistiek precies hetzelfde.’

Praat mee

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl
020-30 39 750

Redactie (tips?)

Dolf Rogmans
Hoofdredacteur, 020-30 39 751

Marjolein Slats
Adjunct-hoofdredacteur, 020-30 39 752

Linda Nab
Redacteur, 020-30 39 758

Lars Pasveer
Redacteur, 020-30 39 755

Trudy Brandenburg-Van de Ven
Redacteur, 020-30 39 757

Anneke de Bruin
Vormgever, 020-30 39 753

Marc Willemsen
Webontwikkelaar, 020-30 39 754

Vacatures & advertenties

Karen Bais
020-30 39 756

Sofia van Wijk
020-30 39 711

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.