Yesim Candan in haar Schepping: ‘Luisteren is ook een vorm van dragen’
In de rubriek De Schepping schrijven journalisten zelf over de totstandkoming van hun werk. Dit keer Yesim Candan over haar boek 'Elf red flags, een toxische relatie herkennen en stoppen'. Professioneel blijven, tot het boek af is, maar dan de klap krijgen. Candans lichaam wist eerder dan haar hoofd wat ze had weggestopt tijdens het optekenen van de verhalen van slachtoffers van een toxische relatie.
Het begon niet met een lijst, maar met losse stemmen. Voor mijn columns in LINDA. interviewde ik anoniem vrouwen over hun relaties. Verhalen die op het eerste gezicht verschilden, maar waarin steeds dezelfde signalen terugkeerden. Woorden, gedragingen, blikken. Langzaam begon ik patronen te zien. Geen grote explosies, maar kleine scheurtjes. Zo ontstonden ze: elf red flags. Niet bedacht achter een bureau, maar geconstateerd, opgeschreven, herkend.
Toen besloot ik het serieus aan te pakken. Ik interviewde drie slachtoffers en legde hun verhalen langs die red flags. Van één tot en met elf, alsof je een personage leert kennen door steeds een nieuwe laag af te pellen. Dat bleek moeilijker dan gedacht. Elk slachtoffer had haar eigen geschiedenis, haar eigen pijn. En toch vielen de puzzelstukjes steeds opnieuw op hun plek.
Het eerste slachtoffer was verbaal en lichamelijk mishandeld; haar kind was zelfs ontvoerd geweest. Het tweede slachtoffer was een hoogopgeleide vrouw die verstrikt raakte in een relatie met extreme controle, verbaal geweld en stalking. Haar verhaal liet zien hoe intelligentie of zelfstandigheid geen bescherming biedt tegen intiem terrorisme. Het derde verhaal was het zwaarst: Sanne, vermoord door haar ex-partner. Ik sprak haar vader. Zijn woorden waren rustig, bijna feitelijk, maar juist dat maakte het ondraaglijk.
Dit verhaal eindigde niet bij red flag elf. Dit verhaal eindigde definitief.
Daarna volgden de experts. Hun rol voelde als het leggen van de laatste puzzelstukken, familierechtadvocaat Jolander ter Avest, seksuoloog Eveline Stallaart, psycholoog Ilona Brekelmans en hoogleraar veiligheid Marieke Liem reflecteerden op wat ik had opgetekend. Zij plaatsten de verhalen in context, gaven woorden aan wat slachtoffers vaak niet kunnen benoemen. Hun analyses maakten het boek sterker, maar ook zwaarder. Het werd onontkoombaar duidelijk hoe structureel dit geweld is.
Mensen vroegen me vaak: “Vind je het niet moeilijk, al die intieme terreurverhalen?” Ik zei stoer van niet. Dat ik professioneel bleef. Dat het me niet raakte. Tot het af was. Toen ik alleen thuis was, moest ik overgeven. Letterlijk. Alles kwam eruit. Mijn lichaam wist eerder dan mijn hoofd wat ik had weggestopt.
Ik werd ziek. Het ging onder mijn huid zitten. Wat me is bijgebleven van het maken, is niet één verhaal of één red flag, maar het besef dat luisteren ook een vorm van dragen is. Wat makkelijk ging, was schrijven. Wat moeite kostte, was voelen. En misschien was dat precies wat dit proces van mij vroeg. En nog iets met zo’n onderwerp; vertrouwen.
Ik word dagelijks benaderd door vrouwen in nood of moeders die bezorgd zijn voor het leven van hun dochter. Deze vrouwen willen zeker weten dat het bij mij blijft omdat de angst van de ex of huidige partner heerst. Dit is ook zo gegaan met dit boek, iedereen die ik heb geïnterviewd moet zich gehoord voelen. Vertrouwen is alles.
Yesim Candan is bedrijfskundige en studeerde af aan de Nyenrode Business Universiteit. Ze schreef de afgelopen jaren onder andere voor RTLnieuws.nl, het FD, De Telegraaf en de Volkskrant. Ook was zij twee jaar lang presentator van het radioprogramma De Wereld van de Vrouw. Momenteel schrijft zij columns over intieme terreur en femicide voor LINDA. en lifestyleartikelen voor tijdschrift VROUW.
Diversiteit vormt vanaf het begin een rode draad in haar carrière. Naast haar werk in de media is Candan actief als onderzoeker bij het lectoraat Diversiteitsvraagstukken van Hogeschool Inholland. In 2010 ontving zij de Aletta van Nu-prijs van Atria, het kennisinstituut voor emancipatie. Een jaar later verscheen haar eerste boek ‘Nederland Word Wakker!’.
Candan zet zich in om femicide onder de aandacht te brengen. Hiervoor werd zij in 2024 genomineerd voor de Issue Award. Al vijf jaar organiseert zij op de Dam een kunstdemonstratie met rode hakken als symbool tegen geweld tegen vrouwen. In 2025 ontving zij de Turkse Media Award De Gouden Tulp voor haar impact en inzet binnen de media.
Het boek ‘Elf red flags, een toxische relatie herkennen en stoppen’, verschijnt 6 maart bij uitgeverij Anbo | Anthos | ISBN: 9789026373183 | 176 pagina’s | € 22,99 |
Praat mee