Coen van de Ven: ‘Het fijnste aan ons vak is dat je als journalist altijd vertrekt met aannames die zelden kloppen’

Het aardige aan journalist zijn is dat de waarheid altijd anders is dan je vooraf had gedacht. Tenminste, voor mij is dat zo. En het gold in ieder geval toen ik op 16 oktober 2024 de tuin in stapte van Lilianne Ploumen. Een wild perceel onder de rook van Amsterdam met daarop een hutje – mag ik hutje zeggen? – dat in alles bescheidenheid uitstraalde.

Nee, Ploumen is geen salonsocialist, dacht ik direct. Tenzij dit natuurlijk een decor was. Maar die gedachte sloeg nergens op. Dit was juist heilige grond! Deze plek was talloze keren genoemd in speeches als dé locatie waar de vonk zou zijn overgeslagen, waar het allemaal begon. Het zou het toneel zijn waarop Ploumen en Klaver elkaar voor het eerst beloofden samen verder te gaan.

Maar wat is daarvan waar? Was dit een slim gekunstelde partij ­mythe of ging het simpelweg zo?

Voor degenen die de linkse fusie bestudeerden was het in ieder geval een plek waar je eens geweest moest zijn. Alhoewel… “degenen die de linkse fusie bestudeerden”? Voor mij. Zoveel journalisten hebben zich de afgelopen jaren niet gestort op de vorming van de grootste ledenpartij in dit land. Zo enorm veel interesse was er niet in dit volkstuintje.

Jesse Klaver komt er trouwens ook zo aan, die laat even op zich wachten.

Wanneer we eenmaal zitten heeft zij een cadeautje voor de geboorte van zijn nieuwe zoon. Op zijn beurt wil hij weten wat er allemaal veranderd is in de tuin. En nadat dit is uitgewisseld leg ik a4’tjes vol vragen op tafel. Wat is híer precies gebeurd? Hoe ging dat? Wie zei wat tegen wie en in welke volgorde?

Op dat moment volgde ik de linkse samenwerking al drie jaar voor weekblad De Groene Amsterdammer, waar ik politiek journalist ben. Sterker nog, op het moment dat ik het volkstuintje van Ploumen binnenstapte, was ik net met schrijfverlof om meer dan tweehonderd uur aan interviewbandjes en de honderdduizenden woorden aan transcripten op een rij te leggen.

Nederland staat aan de vooravond van een belangrijke politieke fusie, de grootste sinds de vorming van het CDA in 1980. Als GroenLinks en de PvdA samensmelten zullen zij vermoedelijk de grootste ledenpartij van het land zijn.

Dat moment in de politieke geschiedenis verdient een boek. Want hoeveel toekomst is er nog voor linkse politiek in dit land? In de afgelopen honderd jaar stond de links-progressieve politiek er niet zo slecht voor als nu. Links bevindt zich op een dieptepunt waarbij het de vraag is of een fusie helpt. Ik onderzocht alles wat er te onderzoeken was rond dit onderwerp. Ik sprak met alle hoofdrolspelers, ik reisde af naar het buitenland en zat lange avonden in buurthuizen in uithoeken van ons eigen land om mee te luisteren naar hoe deze partij vergaderde.

Het fijnste aan ons vak, zo weet elke lezer van Villamedia, is dat je als journalist altijd vertrekt met aannames die zelden kloppen. In die volkstuin nabij Amsterdam hoorde ik voor het eerst hoe de fusie tussen GroenLinks en de PvdA allang en zeer gedetailleerd was uitgedacht nog voor de buitenwereld er ook maar iéts over zou horen.

Klaver en Ploumen spraken urenlang over het leiderschap van die nieuwe beweging en brachten heel secuur alle risico’s in kaart.
Welke gevolgen dat had? Het leidde tot partijruzies, tot psychologische botsingen tussen partijgenoten en tot listen en intriges. En het staat allemaal in mijn nieuwe boek.