— vrijdag 9 oktober 2009, 12:18 | 18 reacties, praat mee

Werk jij weleens voor nop?

Veel journalisten leveren wel eens iets gratis. Voor de naamsbekendheid of omdat het ze een leuke reis of cd oplevert. Mensje Melchior kreeg na een oproep via LinkedIn een stroom aan reacties. Is voor niets in opdracht een verhaal maken de dood in de pot?

‘Druk op zoek naar een vrijwillige maar wel ervaren interviewer’, twitterde het nieuwe tijdschrift DRIFT Magazine in september. Het leverde de glossy vier nieuwe freelancers op. Zij willen wel voor nop werken, net als de andere schrijvende journalisten en eindredacteuren die al voor het blad werken. Het tijdschrift staat vol met gratis kopij.

DRIFT heeft zoals zoveel startende bladen weinig budget. Op schrijvende freelancers valt makkelijk te besparen, zo blijkt. Hoofdredacteur Noraly King: ‘We hebben geen moeite met het vinden van goede mensen. Ze vinden het leuk om zich voor ons blad in te zetten, ook al staat daar niet meteen geld tegenover. Voor de journalisten zit er ook wat in; zij kunnen mooie artikelen toevoegen aan hun portfolio. En zodra wij winst gaan maken, krijgen deze mensen een vergoeding.’

Ook andere bladen en websites, zoals bijvoorbeeld Platomania, Blend, Vice, Lof magazine, CJP Magazine en het Cultureel Persbureau, krijgen schrijvende journalisten en fotografen zover dat ze voor (bijna) niets of tegen betaling in natura werken. Een oproep voor voorbeelden op Linkedin levert een stortvloed aan mailtjes op. Ervaren journalisten schrijven gratis over kunst en cultuur omdat er ‘nu eenmaal geen geld zit in die hoek’. Websites als fok.nl en 8weekly.nl betalen niets voor de recensies; een gratis game of toegangskaartjes voor een festival is genoeg om de schrijvers en fotografen enthousiast te houden. Startende tijdschriften doen een beroep op de betrokkenheid van journalisten en lokken ze met een ‘win-win-situatie’. Daarmee bedoelen ze dat de redacteuren naam kunnen maken met het gratis artikel in de portfolio.

Jona Dekker is zo’n freelancer die wel eens voor nop heeft gewerkt. Sinds juli vorig jaar heeft ze haar eigen bedrijf en schrijft ze over boeken, reizen en cultuur. Bijna altijd betaald, maar drie beginnende bladen vroegen haar eerst een gratis bijdrage te leveren. Zo kwam ze ook bij DRIFT terecht; ze wilde graag een boekenpagina voor het blad maken. ‘Ik vond dat het tijdschrift potentie had en ik dacht: “als ze eenmaal hebben gezien wat ik kan, willen ze me vast ook betaald inschakelen”.’

Dus schreef Dekker drie boekenpagina’s. Ze is tevreden met het resultaat, maar heeft er toch een beetje ‘een dubbel gevoel’ aan overgehouden. ‘Terugkijkend op de keren dat me gevraagd werd gratis mee te werken, voelde ik me door deze opdrachtgevers eigenlijk niet echt serieus genomen. “Je mag blij zijn dat je voor ons kunt schrijven”, is toch een beetje de houding. De communicatie verloopt stroef omdat de redacties onderbemand zijn. En bijna nooit hebben ze nagedacht over hoe ze journalisten en fotografen precies gaan belonen als er straks wel geld binnenkomt.’

Fréderike Geerdink maakt zich als doorgewinterd freelancer boos over tijdschriften die hengelen naar gratis arbeidskrachten. Ze heeft zich jarenlang bij de Freelancers Associatie ingezet voor een betere beloning van freelancers. ‘Vanuit haar woonplaats Istanbul schrijft ze artikelen voor tijdschriften en begeleidt ze op afstand Nederlandse freelancers. ‘Ik snap mensen die gratis werken echt niet. Als je kwaliteit levert, verkoop je je stukken toch gewoon voor geld?’

Waarmee Geerdink niet wil zeggen dat de journalisten die voor nop werken, niet goed zijn. ‘Misschien kunnen ze heel goed schrijven of maken ze hele mooie foto’s, maar ze hebben geen kaas gegeten van acquisitie. Want een beetje ondernemer werkt niet gratis, ook niet voor de exposure. Je kunt ook zichtbaar worden bent met een goede website en door opdrachtgevers direct te benaderen met ideeën.’

Freelancer Enno de Witt vindt gratis werken juist wel een effectieve manier om nieuwe opdrachtgevers binnen te halen. Hij heeft al twaalf jaar een bedrijf voor journalistieke producties, maar stapt nog steeds niet graag op bedrijven en redacties af om zijn diensten aan te bieden. Met zijn gratis schrijfsels brengt De Witt zichzelf onder de aandacht. ‘Ik bekijk of het me ander, betaald werk kan opleveren. Dat gebeurt ook vaak. De hoofdredacteur van Boekblad zag een artikel dat ik gratis schreef voor het online cultuurmagazine 8weekly. Nu is Boeklad al jaren een goede, betalende opdrachtgever. Ook schrijf ik voor heel weinig geld artikelen voor het Twentse opinieblad De Roskam. Dat zorgt voor zoveel naamsbekendheid dat ik word gevraagd voor andere interessante klussen.’ Broodroof plegen doet hij niet, vindt De Witt. ‘Ik doe het voor tijdschriften en sites die geen budget hebben, ze kunnen andere journalisten ook niet betalen.’

Columnisten werken ook steeds vaker voor nop, onthulde HP/De Tijd onlangs. Bert Brussen schrijft zijn televisiecolumn voor Revu voor zo goed als niets. Roman Helinski schrijft puur voor de eer columns voor De Pers. En voormalig redactiecoördinator bij 925.nl Alexander Klöpping doet hetzelfde bij maandblad Emerce.

‘Ik ben allang blij dat mensen mijn stukjes willen lezen’, zegt Klöpping. ‘Ik ben nog nieuw in dit vak, schrijf nu voor het eerst columns en ik leer veel. Mijn tweede column ging over hoe de iPhone een dom massaproduct is geworden. Dat leverde me nogal wat woedende reacties op. Prachtig: door dit vrijwilligerswerk ontdek ik aan welke knopjes ik moet draaien om mensen in beweging te krijgen. Het staat leuk om mijn cv en bij de doelgroep van Emerce zitten veel mensen die me later misschien aan betaald werk kunnen helpen.’

Betaling in natura is ook een veelgenoemde reden om gratis te werken. Veerle Snijders heeft bijvoorbeeld om niet heel wat reisjes gemaakt voor De Pers op Zaterdag. ‘Ik mocht kiezen óf 40 cent per woord, óf mijn onkosten vergoed.’ Snijders vertrok naar steden als Praag en zocht naar bijzondere, nog niet ontdekte plekjes. ‘Ik was zo enthousiast, dat ik niet echt nadacht over de vreemde constructie. Ik rende van ’s morgens vroeg tot diep in de nacht rond in zo’n stad en was kapot wanneer ik thuiskwam.’ Langzaam kreeg Snijders in de gaten dat het een vreemde constructie was. ‘Op een gegeven moment moest ik een betaalde opdracht afzeggen vanwege zo’n reis. Ik moet natuurlijk gewoon leven van mijn artikelen en op deze manier ging het niet lukken. Maar ik wist dat De Pers mij echt niet wilde betalen, er zijn zoveel journalisten die zoiets wel gratis willen doen. Inmiddels is De Pers op Zaterdag gestopt en heb ik besloten dat ik alleen nog maar betaalde opdrachten doe.’

Bekijk meer van

Praat mee

18 reacties

Cornell, 15 oktober 2009, 17:56

Journalisten en fotografen die voor niets werken, nemen zichzelf niet serieus. Een persmedium dat medewerkers niet betaalt, neemt die medewerkers en zichzelf niet serieus. Onderzoeksjournalistiek is in Nederland afhankelijk van ambitieuze freelancers. Dezen zien hun werk pas gepubliceerd, als ze akkoord gaan met een minimum aan honorarium en met het afstaan van hun auteursrechten. Ik ben dan ook tegen overheidshulp aan de zogenaamd noodlijdende pers en voor verruiming van de mogelijkheden die het Fonds Speciale Journalistieke Projecten biedt.

Renzo, 15 oktober 2009, 18:59

Het is idd opvallend dat nooit aan de drukker, de energieleverancier e.d. gevraagd wordt voor niets te werken. Ergo: er is geen respect voor schrijfwerk…journalisten, daar kun je wel op bezuinigen, ook media die echt wel geld hebben, vragen om gratis werk.

Richelle Boon, 15 oktober 2009, 21:51

Ook opvallend, een artikel over journalistiek met een dt-fout:
“Dat zorgt voor zoveel naamsbekendheid dat ik wordt gevraagd voor andere interessante klussen”

Dolf Rogmans, 16 oktober 2009, 09:31

@ Richelle: aangepast.

Sylvia Verhulst, 16 oktober 2009, 11:12

De trend om gratis je diensten aan te bieden en blij te zijn met elke publicatie vind ik bedenkelijk. Zo graven wij freelancers ons eigen graf: opdrachtgevers kunnen straks kiezen uit goeie, gratis krachten. Waarom zouden ze ons nog fatsoenlijk betalen?
Wel hanteer ik soms een lager ‘kennismakingstarief’,of doe ik een piepklein klusje voor nop. Eenmalig en alleen voor potentiële klanten.

Moonie, 16 oktober 2009, 14:00

En daar heb je dan een dure journalistiek studie voor gevolgd….

Marc E. Putto, 16 oktober 2009, 14:04

Een optie in casu is een gratis column af te scheiden in een nieuw te werven blad/krant en dan in ruil hiervoor m’n betaalde servicelijn te laten/mogen vermelden.

Hans Roodenburg, 16 oktober 2009, 15:23

Laat het nu juist allemaal bladen en websites zijn die ik nooit lees. Ik zal ze nu zeker niet meer lezen.

Veronique, 16 oktober 2009, 17:13

Voor organisaties/stichtingen die echt startend zijn en van subsidies afhankelijk wil ik wel mijn expertise gratis inzetten. MIts ik het intitiatief ook echt ondersteun.

Echter het verzoek om nieuwe initiatieven een gezicht te geven en daar niet voor betaald te krijgen blijft dubieus. Blijkbaar geloven ze niet genoeg in hun produkt om die investering te maken maar vragen wel aan een buitenstaander om die investering te doen.

Hetzelfde geldt natuurlijk voor onbetaalde pitches. Zelfs als je pitch wint wordt je nog niet betaald voor je geleverde prestatie.

Sander, 17 oktober 2009, 10:21

Veel collega’s zijn de deur gewezen en ze durven het niet aan te kaarten. Ik denk dat daar het echte probleem zit, want als je het niet bespreekt en allemaal maar op z’n beloop laat dan zijn we toch bezig met het accepteren van een freelancers bestaan? Waarom is het een gotspe om te reppen over een vast dienstverband? Ik vind dat de daadwerkelijke schuld ligt bij de werkgevers, bij de uitgeverijen. PCM, Wegener en TMG incasseren genoeg en ze zijn te belazerd om mensen aan te nemen. Dat is de werkelijkheid! En die vacatures hier op villamedia zijn allemaal nep! Elke word ik niet aangenomen! Wat ik ook doe en welke adviezen ik ook opvolg! Benoem de problemen en kaart ze aan! Het is echt vijf voor twaalf jongens en meisjes!

Rik, 17 oktober 2009, 17:34

Ook in de freelance voiceover wereld speelt dit principe. Moet zeggen dat ik er persoonlijk niet afwijzend tegenover sta om af en toe eens iets voor nop te doen. Ook spreek ik vaak iets in om de klant de mogelijkheid te geven om te checken of het bij de productie past. Als het dan toch niet goed is volgt er geen factuur. Toch komt dit niet vaak voor en de klanten zijn juist blij dat ze niet direct aan je stem vast zitten.
Met het schrijven van artikelen heb ik soortgelijke situaties meegemaakt. Ook een beginnende krant. Er was wel een goede regeling waarbij na een periode een verdien curve in gang kwam. Dit werkte goed en de krant bestaat nog altijd, met betaalde vaste en freelance krachten.

John, 19 oktober 2009, 09:37

Ik ben ook wel eens benaderd door sites of tijdschriften die eerst met je doornemen waar het over moet gaan en hoe lang het een en ander moet gaan worden, en dan bewust nog niks zeggen over betaling. Totdat de onvermijdelijke vraag wordt gesteld: wat gaat het betalen? Dan pas blijkt dat het allemaal gratis moet. Meestal zijn ze nog verontwaardigd ook als je dan nee zegt. En zelden werkt degene die je aan de lijn krijgt natuurlijk zelf ook voor niets.

Stefan, 19 oktober 2009, 10:04

Schilder gezocht. Helaas kunnen wij je niet betalen maar alle voorbijgangers (aan doorgaande weg dus veel) zullen je werk zien dus dat zal je veel publiciteit opleveren.

Adrie Boxmeer, 19 oktober 2009, 11:52

Zal ik vandaag eens proberen om bij de bakker gratis brood te krijgen, of bij AH mijn boodschappen mee te nemen zonder te pinnen? Gaat volgens mij niet lukken. Kortom, te belachleijk voor woorden, werken voor nop

Adrie Boxmeer, 19 oktober 2009, 11:54

Nog een keer mijn reactie, maar nu zonder storende tikfout. Excuses.
Zal ik vandaag eens proberen om bij de bakker gratis brood te krijgen, of bij AH mijn boodschappen mee te nemen zonder te pinnen? Gaat volgens mij niet lukken. Kortom, te belachelijk voor woorden, werken voor nop.

ErikVH, 19 oktober 2009, 18:52

Deze reacties zijn me allemaal wat te gemakkelijk. Als we er allemaal zo tegen zijn, gebeurt het niet. In werkelijkheid is er soms natuurlijk een goede reden om wel iets vor niks af te leveren. Als ondernemer, want dat ben je als freelancer natuurlijk, kijk je aan het einde van het jaar (of de maand) wat je inspanningen hebben opgeleverd. Daar kan ook wat ‘promotiewerk’ tussen zitten, werk wat slechts indirect oplevert. Is dat direct en altijd verkeerd?

VB, 20 oktober 2009, 16:13

Het gebeurt niet alleen bij beginnende bladen, kunstbladen of bladen zonder budget. Ook bij gerennomeerde kranten en magazines gaan ze er zo’n beetje van uit dat je het wel gratis doet (voorlopig). Fijne houding… Inderdaad dat je je vereert moet voelen omdat je voor hun mag werken. Maar inderdaad, als jij het niet doet, doet iemand anders het graag wel voor nop/een kaartje/een cadeautje enz
Heel jammer

VB, 20 oktober 2009, 16:14

gerenommeerde

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl
020-30 39 750

Redactie (tips?)

Dolf Rogmans
Hoofdredacteur, 020-30 39 751

Marjolein Slats
Adjunct-hoofdredacteur, 020-30 39 752

Linda Nab
Redacteur, 020-30 39 758

Lars Pasveer
Redacteur, 020-30 39 755

Trudy Brandenburg-Van de Ven
Redacteur, 020-30 39 757

Anneke de Bruin
Vormgever, 020-30 39 753

Marc Willemsen
Webontwikkelaar, 020-30 39 754

Vacatures & advertenties

Karen Bais
020-30 39 756

Sofia van Wijk
020-30 39 711

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.