Vraag het Vreekamp: Waarom lopen mannen achter met AI-adoptie?

Het idee dat vrouwen ‘achterlopen’ met technologie is even hardnekkig als misleidend. Dat komt niet door het niet begrijpen ervan of een afwachtende houding. Vrouwen weten goed waarvoor technologie wordt ingezet, zijn daar terecht kritisch over en om meerdere redenen terughoudend: vanuit ethische bezwaren, angst voor kritiek en het idee dat de tools niet voor hen zijn gemaakt.

Het frame in veel berichtgeving is: AI-gebruik is de norm, niet-gebruik is afwijkend. Het vermeende probleem? Een ‘kloof’ die moet worden gedicht, want: innovatie, concurrentiekracht, economische groei. De consequenties van de ondervertegenwoordiging van vrouwen bij het gebruik van generatieve AI, ‘zou leiden tot systemen die zijn getraind op basis van gegevens die onvoldoende rekening houden met de voorkeuren en behoeften van vrouwen, waardoor de bestaande genderongelijkheid op het gebied van technologiegebruik en economische kansen uiteindelijk nog groter zou worden’, zo stelt het HBS-onderzoek. De voorgestelde fix? We moeten vrouwen helpen de technologie te omarmen.

Wat als we de norm eens omdraaien? Waarom zouden mannen niet juist vaker een kritische en bedachtzame houding aannemen?

Het probleem is niet dat vrouwen aarzelen met AI; het probleem is dat de definitie van ‘nuttig’ werk vanuit mannelijk perspectief wordt gedefinieerd. Alex Hanna, onderzoeksdirecteur bij het Distributed AI Research (DAIR) Instituut, schrijft dat de taken die nu door generatieve AI worden overgenomen, traditioneel als ‘vrouwelijk’ en als minder waardevol worden gezien. Denk aan notuleren, samenvatten en agendabeheer.

Mannen willen ‘robo-secretaresses’, stelt Hanna. Daarbij onderschatten ze het complexe, relatiegedreven en intensieve karakter van dat werk. ‘Vrouwen weten wel beter. Ze willen geen inferieure AI die werk doet dat door mannen al jaren wordt gedevalueerd.’ Het verklaart waarom digitale assistenten zoals Siri en Alexa een vrouwelijke naam en stem hebben, en waarom we decennialang ‘domme blondjes’-grappen normaal vonden. Dit alles past in een patroon van het bagatelliseren van vrouwelijke intelligentie en arbeid. We zien het ook in de journalistiek, waar het Reuters Instituut concludeerde dat de meeste AI-nieuwslezers vrouwelijk, jong en aantrekkelijk zijn.  Niet gek dat voornamelijk mannen enthousiast de volgende hype pushen, AI-agenten: botprogramma’s die bovenstaande vrouwentaakjes zelfstandig uit beloven te voeren.

Maaike Harbers, lector AI & Society aan de Hogeschool Rotterdam met een achtergrond in kunstmatige intelligentie en filosofie, stelt in haar onderzoek ‘Op de tweede plaats’ (2024) dat vrouwen zich vaker dan mannen lijken te richten op ethische AI-vraagstukken maar het aankaarten daarvan wordt gezien als ‘verstorend’ of ‘lastig’ richting management of opdrachtgevers. Wachten wordt geframed als risico, niet als zorgvuldigheid.

Het morele kompas verdient erkenning als kracht. Het getuigt van een dieper begrip van wat intelligentie werkelijk is. Dat behelst meer dan het efficiënt uitvoeren van cognitieve taken. Intelligentie gaat ook over weten bij welke vriend je terechtkunt voor ontspanning, bij wie je je hart het best lucht en met wie je liever fanatiek sport.

Beste Noa, vrouwen lopen voor. Het is aan mannen om in te zien hoe nuttig dat is.

Bekijk ook deze bonus video: Comedian Cassie Wilson vertelt je in 24 seconden waarom terughoudendheid met AI zo gek niet is.