Vraag het Vreekamp: Wanneer is het mogelijk om AI in onze hersenen in te pluggen?

Beste Nienke,

Je vraag doet me denken aan een klomp. Dat zit zo: toen ik een jaar of 10 was vroeg ik mijn oma die in een rolstoel zat op welke uitvinding ze hoopte. Haar antwoord: ‘Atoomklompen!’ Daarmee zou ze zonder beperkingen de hele wereld kunnen bezoeken.

Net als bij mijn oma schuilt ook in jouw vraag een wens. Laten we eerst vaststellen wat technisch mogelijk is. Neuralink, het bekendste bedrijf dat brein-computer-technologie (BCI) ontwikkelt en waarvan Elon Musk eigenaar is, meldde eerder dit jaar dat een 29-jarige verlamde patiënt na implantatie van een chip in zijn hersenen videogames speelde door alleen zijn gedachten te gebruiken. Volgens neurochirurg en BCI-expert Shahram Majidi zijn er binnenkort geen kostbare operaties of implantaten meer nodig. Nederlands onderzoek naar BCI’s wijst wel op problemen zoals cyberveiligheid en oververhitting. Vooralsnog kunnen de implantaten alleen signalen ontvangen, het is nog niet gelukt om iets te ‘uploaden’ naar het brein.

Kennis over het brein vormde de basis voor de huidige AI-doorbraken. Hoe onze neuronen informatie doorgeven is wiskundig omgezet in zogeheten deep-lear­ning software waarmee AI getraind wordt. Die software verwerkt trainingsdata via allerlei verschillende lagen die met elkaar verbonden zijn. Zodoende kan AI enorm grote hoeveelheden data verwerken en razendsnel bruikbare voorspellingen doen.

Silicon Valley benut de brein-metafoor handig voor marketingdoeleinden door er twee beloften aan te koppelen: 1. we optimaliseren ons werk en leven slimmer dankzij AI-software en 2: ze laten ons in de waan dat er een intelligente entiteit in hun machines schuilt. Volgens Siri Beerends, onderzoeker bij SETUP Medialab, is het effect hiervan dat we menselijke eigenschappen aan machines gaan toedichten en juist de mens steeds meer als machine gaan zien. Beide geven een vertekend beeld van de complexere werkelijkheid.

Met ieder uitgevonden instrument denken mensen zichzelf beter te begrijpen; alsof we een nieuw type spiegel in handen hebben. Wat AI vooralsnog toont is dat we met onvolledige, onjuiste en bevooroordeelde data zeer wisselende en oneerlijke ‘intelligentie’ bereiken.

Sennay Ghebreab, neuroinformaticus verbonden aan de UvA, roept op om ‘open [te] staan voor de inzichten die AI ons verschaft. Zoals de uitvinding van de spiegel onze perceptie van ons als individu heeft veranderd, zou AI de perceptie van ons als samenleving als geheel moeten veranderen. Pas na erkenning en waardering van deze AI-reflectie, kunnen we werken aan het doorbreken van deze patronen en onze verbeelding stimuleren.’

Met dit alles in het achterhoofd, Nienke, is het wellicht beter dat journalisten hun eigen brein eerst updaten voordat ze er een kunstmatige bij pluggen. Maar waarschijnlijk voelde je dat al op je klompen aan.